اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر امیدواری و شادکامی نوجوانان دختر تحت پوشش بهزیستی

مژگان مرمرچی نیا, محمد رضا ذوقی پایدار

چکیده


هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر امیدواری و شادکامی نوجوانان دختر تحت پوشش بهزیستی بود. روش: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با گروه گواه و طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری و جامعه آماری دختران تحت پوشش بهزیستی همدان به‌تعداد 73 نفر در مراکز گل‌های نسیم و ترنم محبت بود. به‌شکل دسترس 30 نفر از نوجوانان دو مرکز انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شد. ابزار پژوهش پرسشنامه‌های امیدواری اسنایدر، 1991 و شادکامی آکسفورد، 2001 و نیز برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد هیز و روز، 2008 بود. پرسشنامه‌ها در سه مرحله در مورد هر دو گروه و برنامه درمانی طی 8 جلسه 5/1 ساعته، یک‌بار در هفته در مورد گروه آزمایش اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر امیدواری (762/4=F، 012/0=P)، تفکر عاملی (028/6=F، 001/0=P) و تفکر راهبردی (403/4=F، 017/0=P) و شادکامی (346/3=F، 042/0=P) اثر داشته و این تأثیر در مرحله پیگیری پایدار مانده است. نتیجه‌گیری: از آنجا که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد منجر به انعطاف­پذیری روان­شناختی و تعهد فرد به انجام اعمالی می­شود که زندگی­ را برای وی کامل، غنی و معنادار می­سازد؛ می‌توان از آن به‌عنوان روش مداخله‌ای مؤثر برای ایجاد و افزایش امیدواری و شادکامی مراجعان به ویژه نوجوانان تحت پوشش بهزیستی استفاده کرد.


واژگان کلیدی


امیدواری، پذیرش، تعهد، شادکامی، شبه خانواده

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


آزمون، پیمان.، شهیدی، شهریار.، و دانش، عصمت. (1386). رابطه بین جهت‌گیری مذهبی با سرسختی و شادکامی در دانشجویان. فصلنامه علمی پژوهشی روان‌شناسی، انجمن روان‌شناسی ایران، 11(1): 74-60.

احمدی‌فروشانی، سید حبیب‌الله.، یزدخواستی، فریبا.، و عریضی، حمیدرضا. (1392). اثربخشی روان‌نمایشگری با محتوای معنوی بر شادی، لذت و سلامت روان دانشجویان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 7(2 پیاپی 26): 23-7.

اسماعیلی‌فر، ندا.، شفیع‌آبادی، عبداله.، و احقر، قدسی. (1390). سهم خودکارامدی در پیش‌بینی شادکامی. نشریه اندیشه و رفتار، 5(3 پیاپی 19): 34-27.

ایزدی، راضیه.، و عابدی، محمدرضا. (1391). درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد. تهران. انتشارات جنگل. (تاریخ انتشار اثر به‌زبان اصلی، 1999).

پورفرج، مجید. (1390). اثربخشی درمان گروهی پذیرش و تعهد بر هراس اجتماعی دانشجویان. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شاهرود. فصلنامه دانش و تندرستی، 6(2): 5-1.

حر، مریم.، آقایی، اصغر.، و عابدی، احمد. (1391). نقش پذیرش و تعهد درمانی در کاهش افسردگی بیماران دیابتی نوع 2. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 11(2): 128-121.

حسینایی، علی.، احدی، حسن.، فتی، لادن.، حیدری، علی‌رضا.، و مظاهری، محمدمهدی. (1392). تأثیر آموزش گروهی مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد بر استرس شغلی و فرسودگی شغلی. مجله روان‌پزشکی بالینی ایران، 19(2): 120-109.

خدایاری‌فرد، محمد.، فقیهی، علینقی.، غباری‌بناب، باقر.، و شکوهی‌یکتا، محسن. (1391). مبانی نظری و روش‌شناسی مقیاس‌های دینداری. چاپ اول. تهران. انتشارات آوای نور.

دانش، عصمت. (1389). مقایسه سطح شادکامی و سلامت جسمی و روانی دانشجویان دختر و پسر متاهل و مجرد دانشگاه. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 4(4 پیاپی 16): 71-56.

دهقانی ناژوانی، بهاره. (1392). بررسی تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اجتناب تجربه‌ای، اضطراب و افسردگی زنان مبتلا به سرطان پستان. پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد. دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی. دانشگاه اصفهان.

رجبی، ساجده.، و ایزدخواستی، فریبا. (1393). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب و افسردگی زنان مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروز. فصلنامه روان‌شناسی بالینی، 6(1 پیاپی 21): 48-29.

شیدایی اقدم، شوان.، شمس‌الدینی لری، سلوی.، عباسی، سمیه.، یوسفی، سارا.، عبدالهی، صفیه.، و مرادی، محمد. (1393). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش پریشانی و نگرش‌های ناکارآمد در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز. مجله اندیشه و رفتار، 9(2 پیاپی 34): 66-57.

صادقی موحد، فریبا.، نریمانی، محمد.، و رجبی، سوران. (1387). بررسی تأثیر آموزش مهارت‌های مقابله‌ای بر وضعیت سلامت روانی دانشجویان. مجله دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، 8(3): 269-261.

صنعت‌نگار، سارا.، حسن‌آبادی، حسین.، و اصغری‌نکاح، سیدمحسن. (1391). اثربخشی قصه‌درمانی گروهی بر کاهش ناامیدی و تنهایی کودکان دختر مراکز شبه خانواده. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 6(4 پیاپی 24): 25-7.

عسگری، زهرا.، بیاضی، محمدحسین.، و تیموری، سعید. (1394). تأثیر مداخله‌های درمان پذیرش و تعهد بر افزایش کیفیت زندگی در افراد مبتلا به سندرم آشیانه خالی. کنگره علمی پژوهشی سراسری توسعه و ترویج علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و علوم فرهنگی اجتماعی ایران.

فقیهی، محمدصالح.، و کج‌باف، محمدباقر. (1395). اثربخشی آموزش مبتنی بر رویکرد پذیرش و تعهد به مادران بر عزت نفس کودکان دچار شکاف لب و کام. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(4 پیاپی 40): 476-453.

کرمانی، زهرا.، خداپناهی، محمدکریم.، و حیدری، محمود. (1390). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس امیدواری اشنایدر. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 5(3 پیاپی 19): 23-7.

کنعانی، کبری.، هادی، سمیرا.، و طیبب‌نائینی، پریناز. (1393). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر درمان نوجوانان مبتلا به اختلال استرس پس از آسیب ناشی از سوانح رانندگی در استان اصفهان. نشریه پژوهش توان‌بخشی در پرستاری، 1(2): 32-22.

محمدی، محمد. (1394). اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش پرخاشگری در نوجوانان پسر بزهکار. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. رشته روان‌شناسی تربیتی. دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی. دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی.

نریمانی، محمد.، عباسی، مسلم.، ابوالقاسمی، عباس. و احدی، بتول. (1392). مقایسه اثربخشی آموزش پذیرش/تعهد با آموزش تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان دارای اختلال ریاضی. ناتوانی‌های یادگیری، 2(4): 176-154.

نوریان، لیلی.، آقایی، اصغر.، و قربانی، مریم. (1394). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش/تعهد بر خوردن هیجانی در زنان چاق. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 16(2): 23-15.

الهی قمشه‌ای، مهدی. (1386). قرآن کریم. قم. انتشارات شهاب.

Annunzia, A.J., Green, J. D., & Marx, B.P. (2016). Acceptance and commitment therapy for depression and anxiety. Encyclopedia of Mental Health. Second edition. 1-10.

Atik, G., & Kemer, G. (2009). Psychometric properties of children hope scale validity and reliability study. Journal of Elementary Education online, 8(2): 379-390.

Bach, P., & Hayes, S.C. (2005). The use of acceptance and commitment therapy to prevent the rehospitalization of psychotic patients. Journal of Consulting and Clinical Psychology, Copyright 2002 by the American Psychological Association, 70(5): 1129–1139.

Eifert, G.H., Forsyth, J. P., Arch, J., Espejo, E., Keller, M., & Langer, D. (2009). Acceptance and commitment therapy for anxiety disorders. Cognitive and Behavioral Practice, 16(1): 368–385.

Hayes, S.C., & Strosahl, K.D. (2010). A practical guide to acceptance and commitment therapy. New York: Springer Science and Business Media. Inc.

Snyder, C.R., & Lopez, S.J. (2007). Positive psychology: The scientific and practical explorations of human strengths. Newyork, Sage Publication Inc.

Williams, K. (2008). Childhood disappointment and the recession holidays. Journal of Child Study Center, 7(4): 154-160

Woods, D. W., Wetterneck, C. T., & Flessner, C. A. (2006). A controlled evaluation of acceptance and commitment therapy plus habit reversal for trichotillomania. Behav Res Ther, 44(5): 639-656.


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.