palette
اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی در مقایسه با تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان نوجوان دچار اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی
محبوبه زارع, علی آقازیارتی, مسعود شریفی, سمیه ملک شیخی

چکیده

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی و تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان دچار اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی بود. روش: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با گروه گواه و طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری یک ‌ماهه و جامعه آماری 341 دانش‌آموز پسر ارجاع داده­‌شده به ‌مرکز مشاوره آموزش و پرورش شهرستان اسلام‌شهر در سال تحصیلی 96-1395 بود. از این جامعه 45 دانش‌آموز 14 تا 16 ساله که بالاترین نمره را در مقیاس اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی کانرز، ایرهارد و اسپارو (1999) و کم­ترین سطح سازگاری را در مقیاس سازگاری سینها و سینگ 1993 کسب کردند انتخاب و به­شکل تصادفی در دو گروه آزمایشی و یک گروه گواه کاربندی شدند. ذهن‌آگاهی کابات‌زین (1992) و تنظیم هیجان آلن، مک‌هاگ و بارلو (2009) در 8 جلسه‌ 90 دقیقه‌ای یک‌بار در هفته به­شکل گروهی به گروه­های آزمایشی آموزش داده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد آموزش ذهن‌آگاهی و تنظیم هیجان بر بهبود سازگاری (89/8=F، 006/0=P)، (54/12=F، 001/0=P) و همچنین بر کاهش نشانگان کاستی توجه/فزون‌کنشی (87/9=F، 004/0=P)، (59/16=F، 001/0=P) موثرند؛ و این تاثیرها در مرحله پیگیری پایدار مانده است. نتیجه‌گیری: از آن‌جا که آموزش تنظیم هیجان، بر تعامل فرد با هم‌سال‌ها و اجتماع به­شکل مستقیم تاثیرگذار است، و از سوی دیگر به­نظر می­رسد شامل مؤلفه ذهن‌آگاهی نیز باشد تا فرد بتواند به تنظیم هیجان خویش بپردازد، از این­رو می‌توان آن را نسبت به آموزش ذهن‌آگاهی برایارتقای سطح سازگاری و کاهش نشانگان کاستی توجه/فزون‌کنشی دانش‌آموزان روش موثرتری به‌شمار آورد.

واژگان کلیدی
توجه، ذهن‌آگاهی، سازگاری، فزون‌کنشی، هیجان

منابع و مآخذ مقاله

منابع

دانش، عصمت.، سلیمی‌نیا، نرگس.، فلاحتی، حوا.، سابقی، لیلا.، و شمشیری، مینا. (1393). اثربخشی آموزش گروهی مهارت حل‌مساله بر سازگاری دختران نوجوان ناسازگار. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 8(2 پیاپی 30): 40-23.

سینها، ای. کی. پی.، و سینک، آر. پی. (1380). راهنمای پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان دبیرستانی. ترجمه ابوالفضل کرمی. مؤسسه روان تجهیز سینا. (تاریخ انتشار اثر به‌زبان اصلی، 1993).

علی‌بخشی، سیده زهرا.، آقایوسفی، علی‌رضا.، زارع، حسین.، و بهزادی‌پور، ساره. (1390). اثربخشی تحول راهبرد خودنظم‌دهی بر عملکرد نوشتن دانش‌آموزان دچار اختلال کمبود توجه و بیش‌فعالی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 5(2 پیاپی 18): 47-37.

کمالی‌ایگلی، سمیه.، و ابولمعالی‌الحسینی، خدیجه. (1395). پیش‌بینی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان بر اساس فرایندهای ارتباطی خانواده و کمال‌گرایی در دختران نوجوان دبیرستانی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(3 پیاپی 39): 310-291.

نریمانی، محمد.، بگیان کوله‌مرز، محمد جواد.، احدی، بتول.، و ابوالقاسمی، عباس. (1393). اثربخشی آموزش رفتاردرمانی دیالکتیکی گروهی بر کاهش نشانه‌های اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی و بهبود کیفیت زندگی دانش‌آموزان. مجله روان‌شناسی بالینی، 6(1 پیاپی 21): 52-39.

نریمانی، محمد.، عباسی، مسلم.، ابوالقاسمی، عباس.، و احدی، بتول. (1392). مقایسه اثربخشی آموزش پذیرش/تعهد با آفموزش تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان دارای اختلال ریاضی. مجله ناتوانی‌های یادگیری 2(4): 176-154.

Allen, L. B., McHugh, R. K., & Barlow, D. H. (2009). Emotional disorder. Clinical handbook of psychological disorder: The Guilford Press.

Biederman J, Faraone SV. (2005). Attention-deficit hyperactivity disorder. Lancet, 36(12): 237-480.

Bennett, D.S., Sullivan, M.W., & Lewis, M. (2010). Neglected children, shame- proneness and depressive symptom. Child Maltrea Treatment, 15(1): 305-314.

Cassone, R. (2015). Mindfulness training as adjunct to evidence-based treatment for ADHD within fmilies. Journal of Attention Disorders. 19(2): 22-36.

Connerss, C.K., Erhardt, D., & Sparrow, E. (1999). Connerss adult ADHD rating scales (CAARS) tech nical manual. Multi Health Systems, 131(2): 431-437.

Diefendorff, J.M., Richard, E.M., & Yang, J. (2008). Linking emotion regulation strategies to affective events and negative emotions at work. Journal of Vocational Behavior, 73(20): 498–508.

Freilich, R., & Shechtman, Z. (2010). The contribution of art therapy to the social, emotional, and academic Adjustment of children with learning disabilities. The Arts in Psychotherapy, 7(3): 97–105.

Garnefski, N., Koopman, H., Kraaij, V. & Cate, R. T. (2009). Brief report: cognitive emotion regulation strategies and psychological adjustment in adolescents with a chronic disease. Journal of Adolescence, 32(2): 449-454.

Gupta, R., & Kar, B.R. (2009). Development of attentional processes in ADHD and normal children. Progress in Brain Research: 41(1):259-276.

Janssen, L., Kan, C.C., Carpentier, P.J., Sizoo, B., Hepark, S., Grutters, J., Donders, R., Buitelaar, K.K., & Speckens, A.E.M. (2015). Mindfulness based cognitive therapy versus treatment as usual in adults with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD). BMC Psychiatry, 15 (6): 1-10.

Kabat-Zinn, J., Massion, A.O., Kristeller, J., Peterson, L.G., Fletcher, K.E., Pbert, L., Lenderking, W.R., & Santorelli, S.F. (2007). Effectiveness of a meditation-based stress reduction program in the treatment of anxiety disorders. The American Journal of Psychiatry, 149(7): 436-439

Kabat-Zinn, J. (1992). Full catastrophe living: Using the wisdom of your mind to face stress, pain and illness. New York: Dell.

Kabat-Zinn, J., Hanh, T.N. (2009). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. New York: Random House Publishing Group.

Kiani, B., Hadianfard, H., & Mitchell, J. (2016). The impact of mindfulness meditation training on executive functions and emotion dysregulation in an Iranian sample of female adolescents with elevated attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms. Australian Journal of Psychology. 68 (1): 35-48.

Lo, H.H.M, Wong, S.Y.S, Wong, J.Y.H, S.W.L & Yeung, J.W.K. (2016). The effect of a family-based mindfulness intervention on children with attention deficit and hyperactivity symptoms and their parents: design and rationale for a randomized, controlled clinical trial (study protocol). BMC Psychiatry, 16 (65): 1-9.

Mazursky-Horowitz, H., Felton, J.W., MacPherson, L. & Chronis-Tuscano, A.M. (2015). Maternal emotion regulation mediates the association between adult attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms and parenting. Journal of Abnormal Child Psychology, 43(12): 121-131.

Mongia, M. & Hechtman, L. (2016). Attention-deficit hyperactivity disorder across the lifespan: Review of literature on cognitive behavior therapy. Curr Dev Disord Rep, 3(1): 7-14.

Mulsow, M., Corwin, M., Schwebach, A., & Yuan, S. (2014). Attention deficit hyperactivity disorder during childhood. Encyclopedia of Primary Prevention and Health Promotion, 565-572. DOI: 10.1007/978-1-4614-5999-6_126

Mitchell, T., Zylowska, L., & Kollins, S. H. (2015). Mindfulness meditation training for attention-deficit/hyperactivity disorder in adulthood: Current empirical support, treatment overview, and future directions. Cognitive and Behavioral Practice. 22(2): 172-191.

Potthoff, S., Garnefski, N., Miklósi, M., Ubbiali, A., Domínguez-Sánchez, F. J., Martins, E. C., Witthöft, & M., Kraai, V. (2016). Cognitive emotion regulation and psychopathology across cultures: A comparison between six European countries. Personality and Individual Differences, 25(2): 218-224.

Segal, Z., Williams, J., & Teasdale, J. (2012). Mindfulness-based cognitive therapy for depression: A new approach to preventing relapse. New York: Guilford Press, 2012.

Skounti, M., Philalithis, A., & Galanakis, E. (2007). Variations in prevalence of ADHD worldwide. Eur. Journal Paediatr, 166(8): 117–123.

Shaw, P., Stringaris, A., Nigg, J., & Leibenluft, E. (2016). Emotion dysregulation in attention deficit hyperactivity disorder. Psychiatric Treatment of Children and Adolescents, 14(1): 127-144.

Tarver, J., Daley, D. & Sayal, K. (2014). Attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD): an updated review of the essential facts. Child: Care, Health and Development. 40(6): 762-774.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.