palette
اثربخشی دارو درمانگری، پسخوراند عصبی و درمان ترکیبی بر فراخنای حافظه کودکان دچار نارسایی توجه و فزون کنشی
لیلا ناظم زاده گوکی, حسن شمس اسفندآباد

چکیده

 هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی دارو درمانگری در مقایسه با پسخوراند عصبی و درمان ترکیبی بر فراخنای حافظه کودکان دچار نارسایی ­توجه و فزون ­کنشی بود. روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با گروه گواه و طرح پیش آزمون، پس آزمون، پیگیری سه­ ماهه و جامعه آماری 118 نفر از کودکان 6 تا 11 ساله دارای اختلال نارسایی ­توجه/فزون ­کنشی بود که در زمستان سال 1396 به مرکز مشاوره شاهد و ایثارگر جنوب شرق تهران مراجعه کرده بودند. از این جامعه 80 کودک که در آزمون فراخنای حافظه هوش نسخه چهار وکسلر کودکان 2003، یک نمره انحراف معیار پایین­تر از میانگین برابر با 30/7 را کسب کرده بودند و ملاک­های ورود به پژوهش را داشتند؛ به‌صورت در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی، در سه گروه آزمایش و یک گروه گواه کاربندی شدند. گروه­های آزمایشی در  25 جلسه 40 دقیقه­ای هر هفته دو جلسه تحت مداخله­های دارو درمانگری با قرص ریتالین، برنامه پسخوراند عصبی لوبار (2013) و درمان ترکیبی قرار گرفتند.  یافته­ها: نتایج نشان داد که مداخله­های دارو درمانگری (50/23 =F، 001/0 =P)، پسخوراند عصبی (20/30 =F، 001/0 =P)و درمان ترکیبی (42 =F، 001/0 =P) فراخنای­ حافظه کودکان دچار نارسایی توجه/فزون کنشی را افزایش داده­اند و مقایسه درمان­ها نشان داد که درمان ترکیبی تأثیر بیشتری نسبت به دو درمان دیگر دارد و این تأثیر در هر سه روش درمانی در مرحله پیگیری پایدار مانده است. نتیجه­گیری: از آنجا که درمان ترکیبی منجر به افزایش فراخنای حافظه کودکان می­شود و از سوی دیگر هم شامل دارو درمانگری و هم پسخوراند عصبی است؛ از این رو، می­توان آن را روش مؤثرتری نسبت به دو درمان دیگر در افزایش فراخنای حافظه کودکان دچار نارسایی توجه/فزون کنشی به شمار آورد.

واژگان کلیدی
تنظیم هیجان، سازگاری، کفایت اجتماعی، ناتوانی یادگیری

منابع و مآخذ مقاله

منابع

جدیدی، محسن.، احدی، حسن.، خوشابی، کتایون.، و فرخی، نورعلی. (1390). مقایسه اثربخشی مداخله نوروفیدبک و ریتالین بر مشکلات سلوک و شاخص بیش فعالی. مجله دانشگاه علوم پزشکی همدان، 18(4): 59-53.

خوشابی، کتایون.، شمسایی، مهدی.، جدیدی، محسن.، نیکخواه، حمیدرضا.، بسته حسینی، شهلا.، و ملک خسروی، غفار. (1392). مقایسه تأثیر ریتالین، پسخوراند عصبی، مدیریت والدین و تعامل سه روش بر علائم کلی اختلال کمبود توجه /بیش فعالی و کیفیت رابطه مادر-فرزندی. مجله دانشگاه علوم پزشکی همدان، 20(2): 143-133.

دانش، عصمت.، حکیمی، زهرا.، شمشیری، مینا.، و سلیمی نیا، نرگس. (1394). اثربخشی آموزش مهارت‌های مدیریت رفتار به مادران بر کاهش نشانه‌های اختلال نقص توجه و بیش فعالی کودکانشان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 9(2 پیاپی 34): 41-25.

دوپل، جرج جی.، و استونز، گری. (1394). اختلال کمبود توجه-بیش فعالی در مدرسه (شیوه‌های ارزیابی و راهبردهای مداخله). ترجمه پروانه محمدخانی و سیروان آسمانی مجد. انتشارات دانژه. (تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی 2010).

زادخوش، محمد.، غرایاق زندی، حسن.، و حمایت طلب، رسول. (1395). تأثیر تمرینات پسخوراند عصبی بر کاهش اضطراب ورزشی و افزایش عملکرد ورزشکاران. پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 7(4): 37-21.

زارع، محبوبه.، آقازیارتی، علی.، ملک شیخی، سمیه.، و شریفی، مسعود. (1397). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی در مقایسه با تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان نوجوان دچار اختلال کاستی توجه/فزون کنشی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 12(2 پیاپی 46): 222-203.

شهیم، سیما. (1373). مقیاس تجدیدنظر شده هوشی وکسلر برای کودکان/ انطباق و هنجاریابی. شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.

صادقی، احمد.، ربیعی، محمد.، و عابدی، محمدرضا. (1390). رواسازی و اعتبار سازی چهارمین ویرایش مقیاس هوش وکسلر کودکان. روان‌شناسی تحولی، 7(4): 389- 378.

قلی زاده، زلیخا.، بابا پورخیرالدین، جلیل.، رستمی، رضا.، بیرامی، منصور.، و پورشریفی، حمید. (1389). اثربخشی نوروفیدبک بر حافظه کاری. فصلنامه روان‌شناسی دانشگاه تبریز، 5(2): 100-87.

مارنات، گری-گراث. (1394). راهنمای سنجش روانی برای روان‌شناسان بالینی، مشاوران و روان‌پزشکان. ترجمه حسن پاشا شریفی و محمدرضا نیکخو. انتشارات رشد. (تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی، 1997).

محمدلو، هادی.، قربانیان، الهام.، و خانبانی، مهدی. (1394). اثربخشی آموزش مهارت‌های شناختی- اجتماعی بر کاهش نشانه‌های اختلال نافرمانی مقابله‌ای دانش‌آموزان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 9(3 پیاپی 35): 113-99.

مدنی، اعظم.، حیدری نسب، لیلا.، یعقوبی، حمید.، و رستمی، رضا. (1394). اثربخشی نوروفیدبک همراه با تکالیف شناختی بر علائم اختلال نقص توجه/ بیش‌فعالی دوره بزرگسالی. فصلنامه روان‌شناسی بالینی، 7(4 پیاپی 28): 70-59.

نجاتی، وحید.، بهرامی، هاجر.، آبروان، مصطفی.، روبن‌ زاده، شرمین.، و مطیعی، حورا. (1392). عملکردهای اجرایی و حافظه کاری در کودکان مبتلا به اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی و سالم. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان، 15(3): 79-69.

واحدی، حسین.، زرگر، یدالله.، مهرابی زاده هنرمند، مهناز.، و داوودی، ایران. (1393). مقایسه تأثیر درمان پسخوراند عصبی و دارودرمانی بر بهبود عملکرد مداوم در اختلال کمبود توجه/ بیش‌فعالی. مجله دستاوردهای روان‌شناختی، 21(4): 174-161.

References

American academy of child and adolescent psychiatry practice parameter. (2007). Practice parameter for the treatment of children and adolescents with attention deficit/hyperactivity disorder. Journal of the American Academy of child and Adolescent Psychiatry, 46(1): 894-921.Arns, M., Conners, C. K., & Kraemer, H. C. (2013). A decade of EEG theta/beta ratio research in ADHD: a meta-analysis. Journal of Attention Disorders, 17(5): 374-383.

Barkley, R. A. (2011). Barkley Adult ADHD Rating Scale-IV (BAARS-IV). Guilford Press.

Barlow, D. H. (2014). Clinical handbook of psychological disorders: A step-by-step treatment manual. Guilford publications.

Baumeister, S., Wolf, I., Holz, N., Boecker-Schlier, R., Adamo, N., Holtmann, M., & Brandeis, D. (2016). Neurofeedback training effects on inhibitory brain activation in ADHD: A matter of learning? Neuroscience.

Benioudakis, E. S., Kountzaki, S., Batzou, K., Markogiannaki, K., Seliniotaki, T., Darakis, E., & Nestoros, J. N. (2016). Can neurofeedback decrease anxiety and fear in cancer patients? A case study. Postępy Psychiatriii Neurologii, 25(1): 59-65.

Drechsler, R., Straub, M., Doehnert, M., Heinrich, H., Steinhausen, H. C., & Brandeis, D. (2007). Controlled evaluation of a neurofeedback training of slow cortical potentials in children with attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD). Behavioral and Brain Functions, 3(1): 35-42.

Faraone, S. V. (2011). Epidemiology of attention deficit hyperactivity disorder. In Tsuang, M.T. Tohen, M.T. Tohen, M. Jones. P. Textbook of Psychiatric Epidemiology (3rd Ed). John Wiley & sons.

Fauzan, N., & Nazaruddin, M. S. (2012). Neurofeedback training to improve neuronal regulation in ADD: A case report. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 32(1): 399-402.

Lenz, D., Krauel, K., Schadow, J., Baving, L., Duzel, E., & Herrmann, C. S. (2008). Enhanced gamma-band activity in ADHD patients lacks correlation with memory performance found in healthy children. Brain research, 123(5): 117-132.

Lubar, J.F. (2013). Neurofeedback for the management of attention deficit disorders. In M.S. Schwarts & F. Andrasik (Eds).Biofeedback: A practitioners guide. New York: The Guilford Press.

Lufi, D., & Parish-Plass, J. (2013). Sport-based group therapy program for boys with ADHD or with other behavioral disorders. Child & Family Behavior Therapy, 33(3): 217-230.

Monastra, V. J. (2009). Parenting children with ADHD: Lessons that medicine cannot teach. Washington, DC: American Psychological Association.

Mongia, M. & Hechtman, L. (2016). Attention-deficit hyperactivity disorder across the lifespan: Review of literature on cognitive behavior therapy. Curr Dev Disord Rep, 3(1): 7-14.

Moriyama, T., Polanczyk, G., & Rohde, L. (2012). National Institute of Developmental Psychiatry for Children and Adolescents. Neurotherapeutics, 14(2): 12-19.

Polanczyk, G. V., Salum, G. A., Sugaya, L. S., Caye, A., and Rohde, L. A. (2015). Annual research review: a meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents. Journal of Child Psychol Psychiatry, 56(1): 345–365.

Sheridan, M. A., Hinshaw, S., & D'esposito, M. (2007). Efficiency of the prefrontal cortex during working memory in attention-deficit/hyperactivity disorder. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 46(10): 1357-1366.

Smith, H., Barkley, R. A & Shapiro, J. (2006). Attention-deficit=hyperactivity disorder. In E. J. Mach & R. A. Barkley (Eds.). New York: Guilford.

Sroubek, A., Kelly, M., & Li, X. (2013). Inattentiveness in attention-deficit/hyperactivity disorder. Neuroscience Bulletin, 29(1): 103-110.

Toomey, SL., Sox, CM. Rusinak, D., & Finkelstein, JA. (2012). Why do children with ADHD discontinue their medication? Clin Pediatr (Phila), 51(8):763-769.

Wangler, S., Gevensleben, H., Albrecht, B., Studer, P., Rothenberger, A., Moll, G. H., & Heinrich, H. (2011). Neurofeedback in children with ADHD: specific event-related potential findings of a randomized controlled trial. Clinical Neurophysiology, 122(5): 942-950.

Wechsler D. (2005). Wechsler Intelligence Scale for Children–Fourth Edition: Australian Standardised Edition (WISC-IV Australian). Sydney, NSW: PsychCorp.

Whitaker, A. M., Bell, T. S., Houskamp, B. M., & O'Callaghan, E. T. (2015). A neurodevelopmental approach to understanding memory processes among intellectually gifted youth with attention deficit hyperactivity disorder. Appl Neuropsychol Child, 4(1): 31-40.

Willcutt, E. G. (2012). The prevalence of DSM-IV attention-deficit/hyperactivity disorder: a meta-analytic review. Neurotherapeutics, 9(3): 490-499.

Zotev, V., Yuan, H., Misaki, M., Phillips, R., Young, K. D., Feldner, M. T., & Bodurka, J. (2016). Correlation between amygdala BOLD activity and frontal EEG asymmetry during real-time fMRI neurofeedback training in patients with depression. NeuroImage: Clinical, 11(1): 224-238.

***


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.