الگوی ساختاری رفتار قلدری بر اساس ادراک‌های محیط خانوادگی و ویژگی‌های شخصیتی در نوجوانان

شمس اله رحمانی, پیمان یارمحمدزاده, رامین حبیبی کلیبر

چکیده


هدف: هدف پژوهش تعیین نقش ادراک‌های محیط خانوادگی و ویژگی‌های شخصیتی در رفتار قلدری بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دوره اول متوسطه شهرستان کامیاران در سال تحصیلی 93-1392 به تعداد 2100 نفر بود. با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، بر مبنای فرمول کوکران 330 دانش‌آموز شامل 144 دختر و 186 پسر با انتساب متناسب انتخاب شدند و سه پرسشنامه ادراک‌های محیط خانوادگی گرولینک، دسای و ریان 1997، ویژگی‌های شخصیتی آیزنک 1975 و مقیاس قلدری الویس 1996 را تکمیل کردند. پس از حذف 5 پرسشنامه مخدوش، داده‌ها با استفاده از الگوسازی معادله­های ساختاری تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد ضریب مسیر کل بین رفتار قلدری با گرمی پدر (39/0- =β، 01/0=P)، گرمی مادر (67/0- =β، 001/0=P)، حمایت پدر (64/0- =β، 001/0=P)، حمایت مادر (51/- 0=β، 003/0=P)، درگیری پدر (57/0- =β، 002/0=P)، درگیری مادر (67/0- =β، 001/0=P) و ادراک­های محیط خانوادگی (98/0- =β، 01/0=P) با رفتار قلدری منفی و ضریب مسیر کل روان‌پریشی (08/0=β، 01/0=P) و روان‌رنجوری (09/0=β، 001/0=P) و ویژگی­های شخصیتی (28/0=β، 01/0=P) با رفتار قلدری دانش‌آموزان مثبت است. در مقابل ضریب مسیر کل بین درون­گرایی و رفتار قلدری دانش­آموزان معنادار نبود. در تحلیل الگوی ساختاری شاخص‌ها، برازش مناسب الگو را نشان دادند. نتیجه‌گیری: از آنجا ‌که ادراک مثبت فرزندان از محیط خانواده رفتارهای قلدری را کاهش می­دهد پیشنهاد می­شود برنامه­هایی برای آموزش خانواده جهت بهبود کیفیت رابطه والد-فرزندی تدوین و اجرا شود تا رفتارهای قلدرانه نوجوانان کاهش یابد.


واژگان کلیدی


ادراک، خانوادگی، شخصیت، قلدری، نوجوان

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


احمدی، حبیب.، و کونانی، سلمان. (1389). اوصاف و ویژگی‌های شخصیتی نوجوانان بزهکار. مجله تعالی حقوق، 2(3): 115-99.

احمدی، سید احمد. (1387). روا‌ن‌شناسی نوجوانی و جوانی. اصفهان: انتشارات مشعل.

بیرامی، منصور.، و علایی، پروانه. (1392). قلدری در مدارس راهنمایی دخترانه: نقش شیوه‌های فرزندپروری و ادراک از محیط عاطفی خانواده. مجله روان‌شناسی مدرسه، 2(3 پیاپی 7): 56-38.

جاودان، موسی. (1393). رابطه خودبازبینی، جو عاطفی خانواده و مهارت‌های زندگی با پرخاشگری نوجوانان پسر. فصلنامه شخصیت و تفاوت‌های فردی، 3(5): 142-125.

حسینی‌دولت‌آبادی، فاطمه.، سعادت، سجاد.، و قاسمی‌جوینه، رضا. (1392). رابطه بین سبک‌های فرزندپروری خودکارامدی و نگرش به بزهکاری در دانش‌آموزان دبیرستانی. پژوهش‌نامه حقوق کیفری، 4(2): 88-67.

حیدری، آرش.، و فولادی، فاطمه. (1390). آزمون کارامدی تئوری فشار در تبیین بزهکاری نوجوانان پسر شهر اهواز. همایش هجوم خاموش، جهاد دانشگاهی استان لرستان. لرستان. خرم‌آباد.

خرازی، سید علی‌نقی.، و کارشکی، حسین. (1388). بررسی رابطه مؤلفه‌های ادراک والدین با راهبردهای یادگیری خودتنظیمی. تازه‌های علوم روان‌شناختی، 11(1): 55-49.

دانش، عصمت.، کاکاوند، علی‌رضا.، سلیمی‌نیا، علی‌رضا.، سابقی، لیلا.، و سهیمی، مهیاس. (1393). رابطه بین پنج عامل شخصیت با شیوه فرزندپروری در مادران کودکان دچار بیش‌فعالی و نقص توجه. اندیشه‌های نوین تربیتی، 7(1): 25-9.

رحیمی، چنگیز.، عباسی، پریناز.، و کشت‌کارقلاتی، سارا. (1393). پیش‌بینی مولفه‌های مختلف پرخاشگری بر اساس پنج عامل عمده شخصیت و جنسیت در دانشجویان. فصلنامه شخصیت و تفاوت‌های فردی، 3(6): 76-49.

رستمی‌نژاد، محمدعلی.، و شوکتی‌راد، احمدرضا. (1395). پیش‌بینی عضویت در شبکه‌های مجازی و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان بر اساس سبک‌های فرزندپروری و سازگاری. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(2 پیاپی 38): 208-193.

رضایی‌شریف، علی. (1391). پیوند با مدرسه: نظریه‌ها، تحقیقات و روش‌های اندازه‌گیری. تهران: دیار.

زاده‌محمدی، علی.، احمدآبادی، زهره.، و ملکی، قیصر. (1390). رابطه عوامل شخصیت با گرایش به خشونت: نقش میانجی‌گر پایگاه‌ هویت. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 5(1 پیاپی 17): 40-24.

شهریارفر، محمد. (1389). هنجاریابی پرسشنامه قلدری الویس. پایان‌نامه دکترای تخصصی، رشته پزشکی، دانشگاه علوم ‌پزشکی ایران.

عابدینی، زین‌العابدین. (1387). ویژگی‌های شخصیتی مجرمین خطرناک. مجله کارگاه، 2(3): 107-94.

عباسی، سمیرا.، عسگری، زهره.، و مهرابی، طیبه. (1394). بررسی ارتباط سبک فرزندپروری زنان شاغل در مراکز درمانی با اضطراب، گوشه‌گیری و پرخاشگری کودکان پیش دبستانی. پژوهش پرستاری، 10(2 پیاپی 37): 71-63.

عسگرپور، فاطمه.، کربلایی‌محمد‌میگونی، احمد.، و تقی‌لو، صادق. (1394). نقش واسطه‌ای آسیب کودکی در رابطه بین سبک‌های فرزندپروری و تنظیم شناختی انطباقی هیجان در کودکان کار. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 9(1 پیاپی 33): 121-103.

علی‌وردی‌نیا، اکبر.، شارع‌پور، محمود.، و ورمزیار، مهدی. (1387). سرمایه اجتماعی خانواده و بزهکاری. پژوهش زنان، 6(2): 132-107.

عیسی‌زادگان، علی.، امیری، سهراب.، و حافظ‌نیا، محمد. (1394). مقایسه سبک‌های فرزندپروری و آسیب‌های روانی در دختران فراری و عادی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 9(2): 63-43.

فتحی‌آشتیانی، علی. (1388). آزمون‌های روان‌شناختی-ارزشیابی شخصیت و سلامت روان. تهران: انتشارات بعثت.

فیست، جس.، فیست، گریگوری. جی.، و رابرتس، تامی آن. (1394). نظریه‌های شخصیت. ترجمه یحیی سیدمحمدی. نشر روان. (تاریخ انتشار به‌زبان اصلی، 2013).

کارشکی، حسین.، خرازی، علی‌نقی.، اژه‌ای، جواد.، و قاضی‌طباطبایی، سیدمحمود. (1388). رابطه ادراک‌های محیط خانوادگی، باورهای انگیزشی و یادگیری خودتنظیمی: آزمون یک گروه علی. فصلنامه انجمن ایرانی روان‌شناسی، 13(2): 205-190.

کاکاوند، علی‌رضا.، نظری، فاطمه.، و مشهدی‌فراهانی، ملکه. (1394). رابطه طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه با شیوه‌های فرزندپروری مادران و اختلال‌های بیرونی‌شده فرزندان‌شان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 9(2 پیاپی 34): 135-115.

نادری، ایمان. (1392). اثربخشی مشاوره‌ گروهی با رویکرد شناختی-رفتاری بر عزت نفس و تعلق به مدرسه‌ دانش‌آموزان قربانی قلدری در مدرسه. پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد، رشته مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران.

نوابخش، مهرداد.، و فتحی، سروش. (1390). شیوه‌های فرزندپروری و سازگاری اجتماعی فرزندان. پژوهش دینی، 6(2 پیاپی 22): 64-33.

Book, A. S., Volk, A. A., & Hosker, A. (2012). Adolescent bullying and personality: An adaptive approach. Personality and Individual Differences, 52(2): 218-223.

Donnon, T. (2010). Understanding how resiliency development influences adolescent bullying and victimization. Canadian Journal of School Psychology, 25(1): 101–113.

Jacobson, C. M., Muehlenkamp, J. J., Miller A. L., & Turner, J. B. (2008). Psychiatric impairment among adolescents engaging in different types of deliberate self-harm. Journal Cling Child Aldoses Psychology, 37(2): 75-363.

Klomek, A. B., Kleinman, M., Altschuler, E., Marrocco, M. A., Amakawa, A., & Madelyn, S, G. (2013). Suicidal adolescents’ experiences with bullying perpetration and victimization during high School as risk factors for later depressionand suicidality. Journal of Adolescent Health, 53(1): 37-42.

Lee, H. Y. & Kim, Y. K. (2011) Gender effect of catechol-o-methyltransferase val158met polymorphism on suicidal behaviour. Neuropsychobiology, 63(3): 82-177.

Postigo, S., González, R., Montoya, I., & Ordoñez, A. (2013). Theoretical proposals in bullying research: a review. Anales De Psicología, 29(1): 413-425.

Rothon, C., Head, J., Klineberg, E., & Stansfeld, S. (2011). Can social support protect bullied adolescennts form adverse outcomes? A prospective study on the effects of bullying on the educational achievement and mental health of adolescents at secondary schools in East London. Journal of Adolescence, 33(2): 579–588.

Rothon, C., Head, J., Klineberg, E., & Stansfeld, S. (2013). Can social support protect bullied adolescents from adverse outcomes? A prospective study on the effects of bullying on the educational achievement and mental health of adolescents at secondary schoolsin East London. Journal of Adolescence, 34(1): 471-483.

Seeds, P. M., Harkness, K. L., & Quilty, L, C. (2010). Parental maltreatment, bullying, and adolescent depression: evidence for the mediating role of perceived social support. Journal Cline Child Idolises Psyches, 39(5): 681-92.

Storer, H, L., Casey, E, A., & Herrenkohl, T, I. (2017). Developing “whole school” bystander interventions: The role of school-settings in influencing adolescent’s responses to dating violence and bullying. Children and Youth Services Review, 18(2): 87-95.

Tasi, M. H., Chen, Y. H., Chen, C. D., Hsiao, C. Y., & Chien, C, H. (2011). Deliberate self-harm by Taiwanese adolescents. Acta Paediatr, 100(11): 117-128.

Vnderbilt, D., & Augustyn, M. (2010). The effects of bulliying. Paediatrics and Child Health, 20(7): 307- 315.

Wang, J., Iannotti, R, J., & Luk, J, W. (2012). Patterns of adolescent bullying behaviors: Physical, verbal, exclusion, rumor, and cyber. Journal of School Psychology, 50(1): 521-534.


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.