دوره 6, شماره 3

پاییز 1391

فهرست مطالب

علوم اجتماعی و رفتاری

هدف پژوهش حاضر آزمون تعمیم پذیری روابط بین روان رنجورخویی و برون گرایی، سبک های مقابله، تنیدگی تحصیلی و واکنش ها به تنشگرهای تحصیلی با بهزیستی ذهنی، در دو جنس بود روش: روش مطالعه همبستگی بود. از بین 5000 دانشجو، 400 نفر (160 پسر و 240 دختر) از مناطق 5 و 12 شهر تهران در سال تحصیلی 88- 87 با استفاده از روش نمونه گیری چندمرحله ای انتخاب و فهرست پنج عامل بزرگ (جان، دوناهو و کنتل، 1991)، نسخه کوتاه فهرست مقابله با موقعیت های تنیدگی زا (کوهن، جانگ و استین، 2006)، فهرست تنیدگی دوران دانشجویی (گادزلا و بالگلو، 2001) و مقیاس بهزیستی ذهنی (کییز، شموتکین و ریف، 2002) در مورد آن ها اجرا شد. برای آزمون عمومیت بین جنسی روابط بین متغیرهای چندگانه، از چند الگوی تحلیل رگرسیون چندگانه سلسله مراتبی استفاده شد. یافته ها: نتایج الگوهای تحلیل رگرسیون در دو جنس نشان داد که الگوی روابط بین سازه های چندگانه با مقیاس های بهزیستی ذهنی، در دو جنس، هم ارز هستند. نتیجه گیری: نتایج از طریق تأکید بر هم ارزی ویژگی های کارکردی سازه های روان شناختی چندگانه در پیش بینی بهزیستی ذهنی دانشجویان دختر و پسر نشان می دهد که تشابه در محتوای برنامه های مداخله ای به منظور تقویت وجه ذهنی کیفیت زندگی دانشجویان، از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار است.
محمد آزاد عبدالله پور, امید شکری, صادق تقی لو, سعید طولابی, خدیجه فولادوند
PDF
هدف پژوهش تعیین رابطه باورهای خودکارآمدی عمومی، فراشناخت با راهبردهای مقابله با استرس در مردان سوءمصرف کننده ی مواد بود. روش: روش مطالعه توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری کلیه 4493 نفر مردی بود که در سال 90- 1389 به مراکز خودمعرف سم زدایی شهر کرمان مراجعه کرده بودند. با روش نمونه گیری خوشه ای- تصادفثی 354 نفر انتخاب و پرسشنامه های فراشناخت ولز و متیوس (1995- 1994)، خودکارآمدی عمومی شوآرتز و جروسلم (1979) و پاسخ ه ای مقابله ای بلینگر و موس (1981) را تکمیل کردند. داده ها با محاسبه ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر به کمک نرم افزار لیزرل تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد ارتباط بین خودکارآمدی عمومی و فراشناخت و ابعاد آن با سبک مقابله ای مسئله محور مثبت و با سبک مقابله ای منفی است. نتایج تحلیل مسیر نشان داد الگوی پژوهش از برازش نسبتاً خوبی برخوردار و تمامی ضرایب مسیرها معنادار است. نتیجه گیری: از آنجا که باورهای خودکارآمدی عمومی پایین و فراشناخت مختل، انتخاب راهبردهای مقابله با استرس را در سوءمصرف کنندگان مواد به خوبی پیش بینی می کند؛ پس آموزش راهبردهای خودکارآمدی و فراشناخت موثر در نوع استفاده از راهبرد مقابله ای افراد سوءمصرف کننده ی مواد در برابر موقعیت های استرس زا می تواند از گرایش مجدد این افراد به مصرف مواد پیشگیری کند.
مژگان ربانی باوجدان, مرجان ربانی باوجدان, امیر نیک آذین, ناهید کاویانی , انوشیروان خضری مقدم
PDF
پژوهش حاضر با هدف تعیین اعتبار ساختاری مقیاس نگرش سنج علوم «ایکن» صورت گرفت. روش: روش پژوهش از نوع مطالعات همبستگی تحلیل ماتریس همبستگی و کوواریانس و جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه سوم راهنمایی شهر تهران در سال تحصیلی 88- 87 (134829 نفر دختر و 141458 نفر پسر) بود. از میان آن ها نمونه های به حجم 700 نفر، 350 دانش آموز دختر و 350 دانش آموز پسر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای به صورت تصادفی انتخاب شد. ابزار پژوهش مقیاس نگرش سنج علوم «ایکن» (1979) بود که ضریب پایایی آن با استفاده از آلفای کرانباخ 887/0 به دست آمد. برای تعیین روایی ساختاری ابزار پژوهش از سه رویکرد تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی و رویکرد تحلیل چندگروهی استفاده شد. يافته ها: نتايج تحليل عاملي اكتشافي حاكي از ساختار سه عاملي مقياس نگرش سنج علوم «ایکن»؛ «لذت بردن از یادگیری علوم». «ترس از یادگیری علوم» و «ارزش و اهمیت یادگیری علوم» و نتایج حاصل از تحليل عاملي تأييدي نيز حاكي از برازش و مطابقت مطلوب الگوي ارائه شده با داده ها و از اينرو بيانگر روايي مطلوب ابزار پژوهش بود. نتايج حاصل از رويكرد تحليل چندگروهي نيز حاكي از آن بود كه مقادیر پارامتر استاندارد شده مربوط به متغیرهای مشاهده شده عامل «لذا بردن از یادگیری علوم»، مقادیر همبستگی بین عوامل و همچنین پایایی ابزار پژوهش برای دانش آموزان دختر به طور معناداری بیشتر از دانش آموزان پسر است. نتيجه گيري: شواهد مربوط به بررسي اعتبار ساختاري مقياس نگرش سنج علوم «ایکن»، مطلوبيت ويژگي هاي روان سنجي اين ابزار را تأييد و استفاده از آن را به عنوان ابزاري مناسب برای سنجش ميزان نگرش دانش آموزان نسبت به علوم پيشنهاد مي كند.
كيوان فردائي بنام, ولي الله فرزاد
PDF
از سال های 1343- 1342 که گروه روان شناسی از رشته ی فلسفه جدا و در دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران تأسيس و آزمايشگاه روانشناسي در آن دانشكده ايجاد شد. برخي از ابزار اين آزمايشگاه از كشور فرانسه، برخي از آلمان، و برخي از امريكا تهيه شد كه اين ابزارها در حال حاضر از كارافتاده و اسقاط شده اند. در اين پژوهش برخي از ابزارهاي مذكور كه هنوز سالم مانده اند با ابزار نرم افزاري جديد مقايسه شد و همبستگي كاركرد آنها با سيستم جديدي بهنام "ويه نا سيستم" مورد آزمايش قرار گرفت. امروزه با سيستم هاي جديد نظير دقت سنج، حافظه سنج، و زمان واكنش سنج "ويه نا تست سيستم و اسكن هاي متنوع حتي در مقوله هاي كودكي و بستر فرهنگ و محيط اجتماعي ملهم از دستاوردهاي علوم اعصاب، مطالعات تازه و دقيقي را انجام ميدهند و در زمينة روانشناسي اجتماعي نيز پيشرفت هاي قابل ملاحظه اي حاصل شده است. هدف: بررسي همه جانبه براي تعويض يا تعمير دستگاه هاي موجود در آزمايشگاهها بود روش: روش پژوهش از نوع همبستگي، و جامعه آماري شامل تمامي دانشجويان چهار گروه درس روانشناسي تجربي به تعداد 240 نفر بود كه در دو نيمسال 1387 در درس روان شناسي تجربي ثبت نام كرده بودند. از ميان آنها تعداد 100 نفر از اين دانشجويان به صورت تصادفي انتخاب شد و هر آزمودني به ترتيب تصادفي در شش آزمون قديمي و جديد نرم افزاري شركت كرد. يافته ها: نتایج نشان داد که میزان همبستگی برای زمان واکنش 07/0 برای حافظه سنج 04/0 و برای دقت سنج 05/0 است و همبستگی بین این دو دسته آزمون معنادار نیست. نتیجه گیری: بنابر نتایج این پژوهش چاره ای جز به روزرسانی دستگاه های موجود نیست.
محمود ايرواني
PDF
هدف از پژوهش حاضر تعيين نقش واسطهاي راهبردهاي انگيزشي در رابطه ويژگي هاي فراشناختي محيط يادگيري با پيشرفت تحصيلي بود. روش: روش پژوهش از نوع پس رويدادي و جامعه پژوهش كليه دانش آموزان مقطع اول دبيرستان شهر شيراز بود كه از ميان آنها به روش خوشه اي تصادفي چندمرحله اي 510 دانش آموز ( 251 پسر و 259 دختر) انتخاب شد. آزمودني ها به پرسشنامة محيط يادگيري فراشناختي توماس( 2003 ) شامل شش بعد و پرسشنامه باورهاي انگيزشي پنتريچ و ديگروت ( 1991 ) داراي سه بعد پاسخ دادند. پايايي اين پرسشنامه ها با استفاده از روش آلفاي كرونباخ و روايي آنها با استفاده از روشهاي تحليل عاملي و ضريب همبستگي بين ابعاد و نمره كل محاسبه شد. داده ها با استفاده از رگرسيون چندگانه به شيوه متوالي همزمان و با به كارگيري مراحل پيشنهادي بارون و كني، تحليل شد. يافته ها: يافته ها حاكي ازاين بود كه ويژگي هاي فراشناختي محيط يادگيري پيش بيني كننده مستقيم پيشرفت تحصيلي است، علاوه براين از ميان ويژگي هاي فراشناختي محيط يادگيري، عامل هاي تعاملات درون كلاسي، تشويق و حمايت معلم و حمايت عاطفي بر باورهاي انگيزشي تأثير داشتند. نتيجه گيري: از آنجا كه باورهاي انگيزشي نقش واسطه اي را بين ويژگيهاي فراشناختي محيط يادگيري و پيشرفت تحصيلي ايفا ميكند، مي توان با تقويت آن پيشرفت تحصيلي را افزايش داد.
رضا چالمه, مرتضي لطيفيان
PDF
مطالعة حاضر درصدد بررسي يادگيري توالي حركتي ضمني در كودكان دچار نارساخواني و مقايسه آن با كودكان عادي بود. روش: روش پژوهش پس رويدادي و جامعه آماري، كليه مراجعان مراكز توانبخشي اختلالهاي يادگيري شهر تبريز به تعداد 740 دانش آموز نارساخوان در سال تحصيلي88-87 بود. از بين آنها 20 نفر با تشخيص نارساخواني از دو مركز باغچه بان و سليمان خاطر به روش دسترس انتخاب و با 20 دانش آموز غيرنارساخوان گروه گواه بر اساس سن تقويمي، جنس، طبقة اجتماعي - اقتصادي و هوشبهر همتا شدند. ابزارهاي پژوهش شامل سياهه نشانگان نارساخواني ميكاييلي و فراهاني ( 1385 )، آزمون هوشي تجديدنظرشدة وكسلر كودكان ( 1385 )، آزمون خواندن پوراعتماد (1380) و تكليف كامپيوتري زمان واكنش متوالي نجاتي (1385) بود. يافته ها: نتايج نشان داد كودكان نارساخوان، در اثر سرعت (زمان واكنش) و اثر دقت (پاسخ درست) يادگيري توالي حركتي ضمني تفاوت معناداري با گروه گواه ندارند، اما مقايسه ميانگين بلوكها حاكي از تفاوت معنيدار كودكان نارساخوان و عادي در هر دو متغير سرعت و دقت بود و كودكان نارساخوان عملكرد ضعيفي در هر دو شاخص يادگيري ضمني حركتي نشان دادند. نتيجه گيري: گرچه كودكان نارساخوان در زمينة تواناييهاي حركتي مشكلاتي دارند، اما يادگيري توالي حركتي ضمني در آنها سالم است. فقدان نقص در يادگيري ضمني ميتواند كاربردهايي در زمينه آموزش خواندن در كودكان نارساخوان داشته باشد.
عيسي حكمتي, حميدرضا پوراعتماد, وحيد نجاتي
PDF
هدف پژوهش حاضر تعيين و مقايسه سيستمهاي مغزي فعالسازي/بازداري رفتاري و منبع كنترل دروني و بيروني دانشجويان دختر و پسر بود. روش: روش پژوهش مطالعه علي- مقايسه اي و جامعه آماري كليه دانشجويان دانشگاه پيام نور مركز اهواز به تعداد 15 هزار نفر بود كه از ميان آنها 300 نفر ( 75 پسر و 75 دختر با منبع كنترل بيروني و 75 پسر و 75 دختر با منبع كنترل دروني) با روش نمونه گيري طبقه اي تصادفي انتخاب شدند. ابزار جمع آوري داده ها نسخه كوتاه پرسشنامه گري- ويلسون ( 2000 ) و مقياس كنترل دروني- بيروني راتر ( 1966 ) بود. يافته ها: يافته ها نشان داد تفاوت ميزان فعاليت سيستم هاي مغزي/رفتاري بين چهار گروه آزمودني معني داري است. ميزان فعاليت سيستم فعال سازي رفتاري در آزمودني هاي با منبع كنترل دروني بيشتر و اين ميزان در پسران بالاتر از دختران بود و ميزان فعاليت سيستم بازداري رفتاري در آزمودني هاي با منبع كنترل بيروني بيشتر و اين برتري با گروه دختران بود. در سيستم جنگ -گريز، درك از مركز كنترل بيروني ميانگين بالاتري را نشان داد و ميانگين دختران در گريز و ميانگين پسران در جنگ بيشتر بود. نتيجه گيري: بر اساس ديدگاه گري، سيستم فعالسازي رفتاري با عواطف مثبت و سيستم بازداري رفتاري با عواطف منفي در رابطه است و بر اثر محركهاي دروني و بيروني فعال ميشوند. تفاوتهاي اين دو سيستم ميتواند علت واكنشهاي مغزي براي انواع گوناگون آسيب شناسي رواني و روشهاي پيشگيري آن را تبيين كند.
مريم شاهنده, عليرضا آقايوسفي
PDF