دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه روان‌شناسی کاربردی 2008-4331 20 2 2026 04 21 The Effectiveness of Adolescent-Centered Mindfulness Training on Experiential Avoidance, Self-Critical Rumination among Female Adolescents with Social Anxiety اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر اجتناب تجربه‌ای، نشخوار خودانتقادی در نوجوانان دختر دارای اضطراب اجتماعی 106787 10.48308/apsy.2026.241927.1916 FA الهه زره ساز دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی ،گروه روانشناسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاداسلامی، اصفهان، ایران. غلامرضا منشئی دانشیار گروه روانشناسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. Journal Article 2025 10 11 <strong><em>Aim</em></strong><strong>: </strong>The present study aimed to investigate the effectiveness of adolescent-Centered mindfulness training on experiential avoidance and self-critical rumination among female adolescents with social anxiety.<br /> <br /><strong><em>Method</em></strong><strong>: </strong>The present study was quasi-experimental research with a pretest, posttest and follow-up design including a control group. The statistical population comprised all female high school students in the second grade in District 2 of Isfahan Province during the 2023–2024 academic year. A total of 30 adolescents who met the criteria for social anxiety were recruited from Amir al-Momenin School based on their scores on the Social Phobia Inventory (Connor et al., 2000). They were then randomly allocated to either the experimental or the control group, with 15 participants in each grou. Participants in both groups completed the Experiential Avoidance Questionnaire (Gomez et al, 2011) and the Self-Critical Rumination Scale (Smart et al, 2016) at three time points: pretest, posttest, and follow-up.<br /> <br /><strong><em>Result</em></strong><strong>: </strong>Data were analyzed using repeated measures ANOVA. The results indicated that adolescent-centered mindfulness training had a significant effect on reducing experiential avoidance and self-critical rumination among female adolescents with social anxiety, and the effects were maintained at follow-up (p < 0.001).<br /> <br /><strong><em>Conclusion</em></strong><strong>: </strong>It is recommended that adolescent-centered mindfulness training be implemented by mental health professionals and school counselors in skills-training workshops and group counseling sessions in schools and related centers. <strong><em>هدف</em></strong><strong>:</strong><strong> </strong>پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر اجتناب تجربه‌ای، نشخوار خودانتقادی در نوجوانان دختر دارای اضطراب اجتماعی است.<br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>روش</em></strong><strong>: </strong>مطالعة حاضر به‌صورت نیمه ‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعة آماری از تمامی نوجوانان دختر در حال تحصیل در مقطع متوسطة دوم ناحیة دو استان اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بودند. نمونة پژوهش متشکل از ۳۰ نوجوان دختر مبتلا به اضطراب اجتماعی بود که با بهره‌گیری از پرسشنامة اضطراب اجتماعی (کانور و همکاران، 2000)  از میان دانش‌آموزان مدرسة امیرالمؤمنین به روش هدفمند انتخاب، و به‌صورت جایگزینی تصادفی در گروه‌های از پیش تعیین شده، در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. شرکت‌کنندگان در هر دو گروه به پرسشنامه‌های اجتناب تجربه‌ای (گومز و همکاران، 2011) و نشخوار خودانتقادی (اسمارت و همکاران، 2016) در سه مرحلة پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری پاسخ دادند.<br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>یافته‌ها</em></strong><strong>:</strong> جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش واریانس با اندازه‌گیری مکرر استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود که آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر اجتناب تجربه‌ای و نشخوار خودانتقادی در نوجوانان دختر دارای اضطراب اجتماعی مؤثر بوده و در دورة پیگیری اثرات از پایداری برخوردار بوده است(001/0><em>p</em>).<br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>نتیجه‌گیری</em></strong><strong>:</strong><strong> </strong>توصیه می‌شود، آموزش ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور توسط متخصصان سلامت روان، مشاوران مدرسه در کارگاه‌های مهارت‌آموزی و جلسات مشاورة‌ گروهی در مدارس و مراکز مربوط کار شود. https://apsy.sbu.ac.ir/article_106787_801bd1ef07e707908be04fbdccecbca9.pdf