دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه روان‌شناسی کاربردی 2008-4331 20 2 2026 04 21 Identifying the Components of Psychological Counseling for Adolescents with Artificial Intelligence: A Grounded Theory Study شناسایی مؤلفه‌های مشورت روان‌شناختی نوجوانان با هوش مصنوعی: مطالعه‌ای داده‌بنیاد 106886 10.48308/apsy.2026.242622.1942 FA زهرا سادات پورسیدآقایی استادیار، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. پگاه تشکری موحد کارشناسی مشاوره و راهنمایی، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 24 <strong><em>Aim: </em></strong>The present study aimed to formulate a comprehensive theoretical model of the psychological consultation process between adolescents and artificial intelligence<strong><em>.</em></strong><br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>Method</em></strong>: This qualitative study was conducted using the Grounded Theory approach. The research population consisted of adolescents from various cities in Iran in the year 1404 (2025-2026), who were selected via purposive sampling. The sample size reached 21 participants based on the principle of theoretical saturation. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using Strauss and Corbin’s constant comparative analysis method through three stages of open, axial, and selective coding.<br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>Result</em></strong><strong>:</strong> Data analysis led to the development of a paradigm model whose central phenomenon is the psychological consultation of adolescents with artificial intelligence. The causal conditions of this phenomenon are the need for a psychological-functional refuge. The underlying factor of psychological-emotional vulnerability and the intervening factors of the socio-technological enabling structure were also identified. In the face of these conditions, adolescents employ their digitalized agency strategy. The consequences of this process are dual in nature; on the one hand, it leads to the experience of fleeting peace and superficial functioning, and on the other hand, it can be accompanied by a harmful transformation in the human-technology relationship and the erosion of social and communicative capital<strong><em>.</em></strong><br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>Conclusion</em></strong>: The findings highlight the necessity of designing regulatory frameworks for the balanced utilization of artificial intelligence to prevent the trade-off of long-term resilience for short-term relief. <em><strong>هدف:</strong></em> با توجه به گسترش روزافزون تعامل نوجوانان با فناوری‌های هوش مصنوعی و فقدان چارچوب نظری منسجمی که تبیین‌کننده چگونگی و پیامدهای مشورت‌جویی روان‌شناختی آنان از این ابزارها باشد، پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌های این پدیده و ارائه مدلی مفهومی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد انجام شد.<br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>روش:</em></strong> پژوهش با روش نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل ۲۱ نوجوان ۱۵ تا ۱۹ ساله از شهرهای مختلف ایران در سال ۱۴۰۴ بودند که  هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند.<br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>یافته‌ها:</em></strong> تحلیل داده‌ها به تدوین یک الگوی پارادایمی انجامید که پدیده محوری آن مشورت‌جویی روان‌شناختی نوجوانان با هوش مصنوعی است. شرایط علّی این پدیده، نیاز به پناهگاه روانی–کارکردی است. عامل زمینه‌ای  آسیب‌پذیری روانی–هیجانی و عوامل مداخله‌گر ساختار توانمندساز فناورانه–اجتماعی نیز شناسایی شدند. نوجوانان در مواجهه با این شرایط، راهبرد عاملیت دیجیتالی‌شده خود را به کار می‌گیرند. پیامدهای این فرایند ماهیتی دوگانه دارد؛ از یک سو به تجربه آرامش زودگذر و کارکرد سطحی می‌انجامد و از سوی دیگر، می‌تواند با دگردیسی آسیب‌زا در رابطه انسان–فناوری و فرسایش سرمایه اجتماعی و ارتباطی همراه شود.<br /><strong><em> </em></strong><br /><strong><em>نتیجه‌گیری</em></strong>: یافته‌ها بیانگر ضرورت طراحی چارچوب‌های نظارتی برای بهره‌برداری متعادل از هوش مصنوعی است تا از تضعیف تاب‌آوری بلندمدت به‌خاطر تسکین کوتاه‌مدت جلوگیری شود. https://apsy.sbu.ac.ir/article_106886_5dcb615323374bf21270eac49012c895.pdf