اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر دلبستگی ناایمن، ترس از صمیمیت و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در نوجوانان دارای سابقه خودکشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

هیئت علمی

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر دلبستگی ناایمن، ترس از صمیمیت و اعتیاد به شبکه­های اجتماعی در نوجوانان دارای سابقه خودکشی بود. روش: روش پژوهش نیمه­آزمایشی با گروه گواه و طرح پیش­آزمون، پس­آزمون و پیگیری و جامعه آماری 94 نوجوان دختر و پسر دارای سابقه اقدام به خودکشی بود که در سال 1395 به اورژانس مرکز درمانی امام­خمینی واقع در منطقه یک و مرکز درمانی طالقانی واقع در منطقه 8 کرمانشاه مراجعه­ کرده بودند. به‌شکل در دسترس، 30 نوجوان انتخاب و به­شکل تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شد. ابزار پژوهش پرسشنامه­های سبک­های دلبستگی هازان و شیور 1987، ترس از صمیمیت دسکانتر و ثلن (1991)، اعتیاد به شبکه­های اجتماعی خواجه احمدی، پولادی و بحرینی (1395) و برنامه درمان پذیرش و تعهد هیز و روز، 2008 بود که طی 8 جلسه 5/1 ساعته، یک­بار در هفته در مورد گروه آزمایش اجرا شد. هر دو گروه در سه مرحله به پرسشنامه­های پژوهش پاسخ دادند و داده­ها با استفاده از تحلیل واریانس مختلط با اندازه­گیری مکرر تحلیل شد. یافته­ها: نتایج نشان داد درمان پذیرش و تعهد بر دلبستگی ناایمن (10/26 =F، 001/0 =P)، ترس از صمیمیت (19/18 =F، 001/0 =P) و اعتیاد به شبکه­های اجتماعی (83/26 =F، 001/0 =P) اثر داشته و این تأثیر در مرحله پیگیری سه ماهه پایدار مانده است. نتیجه­گیری: از آن‌جا که درمان پذیرش و تعهد منجر به انعطاف­پذیری روان­شناختی و تعهد فرد به انجام اعمال معنادار مبتنی بر ارزش­های انسانی می­شود؛ می­توان از آن به­عنوان روش مداخله­ای مؤثر برای درمان مسائل روان­شناختی منجمله پیشگیری از اقدام به خودکشی نوجوانان استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها


برات دستجردی، نگین.، و صیادی، سمیه. (1391). بررسی رابطه بین استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر اعتیاد به اینترنت و افسردگی در دانشجویان دانشگاه‌های پیام‌نور شهر اصفهان، مجله تحقیقات علوم رفتاری، 5(1): 341-332.
پناهی، مریم.، کاظمی‌جمارانی، شبنم.، عنایت‌پور، مهدیه.، و رستمی، مهدی. (1396). اثربخشی زوج‌درمانی رفتاری-تلفیقی بر کاهش دل‌زدگی زناشویی و ترس از صمیمیت زوج‌ها، فصلنامه علمی-پژوهشی روان‌شناسی کاربردی، 11(3): 392-373.
پورحسین، رضا.، فرهودی، فرزاد.، امیری، محسن.، جان‌بزرگی، محمود.، رضایی بیداخویدی، اکرم.، و نوراللهی، فاطمه. (1393). بررسی رابطه بین افکار خودکشی، افسردگی، اضطراب، تاب‌آوری، تنیدگی‌های روزانه و سلامت روانی در دانشجویان دانشگاه تهران. فصلنامه مطالعات روان‌شناسی بالینی، 4(2): 40-21.
حر، مریم.، آقایی، اصغر.، عابدی، احمد.، و عطاری، عباس. (1392). تاثیر روش درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد درمانی بر میزان افسردگی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2. تحقیقات علوم رفتاری، 11(2): 128-121.
خدابخشی کولایی، آناهیتا.، و هاشمی اصل، زهره. (1395). رابطه سبک‌های دلبستگی با ترس از صمیمیت در زن‌های سالمند مطلقه. پیشگیری و سلامت، 2(1): 32-25.
خدایاری‌فرد، محمد.، حجازی، الهه.، و حسینی‌نژاد، ناهید. (1394). اثربخشی مشاوره شناختی-رفتاری مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر خودکارامدی و رضایت زناشویی زنان وابسته به سوء مصرف مواد دارای همسر و فرزند. پژوهش‌های کاربردی روا‌ن‌شناختی، 6(2): 75-61.
خواجه‌احمدی، معصومه.، پولادی، شهناز.، و بحرینی، مسعود. (1395). طراحی و روان‌سنجی پرسشنامه اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل. روان‌پرستاری، 4(4): 50-42.
دوستی، پیمان.، غلامی، سحر.، و ترابیان، سحرالسادات. (1395). اثربخشی درمان مبتنی برپذیرش وتعهد برکاهش پرخاشگری در دانش‌آموزان مبتلا به ‌اعتیاد اینترنتی. مجله سلامت و مراقبت، 18(1): 72-64.
عزیزی بروجنی، مهشید. (1395). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کیفیت زندگی و ساعت‌های استفاده از اینترنت در دانش آموزان پسر مقطع دبیرستان دارای اعتیاد به اینترنت شهر اهواز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
عیسی‌زادگان، علی.، سپهریان آذر، فیروزه.، و مطلبی، مهرداد. (1395). مقایسه سبک‌های دلبستگی و ترس از صمیمیت در افراد مبتلا و غیرمبتلا به سرطان. مطالعات ناتوانی، 6(1): 210-205.
فرزانه، سیف‌الله.، و فلاحتی‌شهاب‌الدینی، راضیه. (1394). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به شبکه‌های اجتماعی مجازی. دوفصلنامه مشارکت و توسعه اجتماعی، 1(1): 22-1.
کیخاونی، ستار.، چتری‌پور، فاطمه.، و صیدخانی نهال، علی. (1392). مقایسه افکار خودکشی و افسردگی در افراد اقدام‌کننده به خودکشی و سالم در استان ایلام در سال 91-1390. مجله علمی علوم پزشکی ایلام، 21(1): 53-47.
مرمرچی‌نیا، مژگان.، و ذوقی‌پایدار، محمدرضا. (1396). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر امیدواری و شادکامی نوجوانان دختر تحت پوشش بهزیستی. فصلنامه علمی-پژوهشی روان‌شناسی کاربردی، 11(2): 174-157.
مهدی‌یار، منصوره.، نجاتی، سیده فرشته.، و گودرزی، محمدعلی. (1395). پیش‌بینی تاب‌آوری در برابر خودکشی بر اساس نابسامانی هیجان و سبک‌های فرزندپروری. دوفصلنامه آسیب‌شناسی، مشاوره و غنی‌سازی خانواده، 2(1): 25-15.
میرزائی، سیده نگار.، و شمس‌علی‌زاده، نرگس. (1392). شیوع افکارخودکشی و عوامل مرتبط در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کردستان. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، 18(1): 26-18.
نظری، امین.، فلاح‌زاده، هاجر.، و نظربلند، ندا. (1396). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سرخوردگی و کیفیت زناشویی زن‌ها. فصلنامه علمی- پژوهشی روان‌شناسی کاربردی، 11(3): 453-433.
Ataie Moghanloo, V., Ataie Moghanloo, R., & Moazezi, M. (2015). Effectiveness of acceptance and commitment therapy for depression, psychological well-being and feeling of guilt in 7-15 years old diabetic children. Iranian Journal of Pediatrics, 25(4): 24-36.
Besharat, M. A. (2012). The moderating role of defense mechanisms on the relationship between attachment styles and Alexithymia. Journal of Applied Psychology, 6(1): 7-22.
Besharat, M. A., Naghshineh, N., Ganji, P., & Tavalaeyan, F. (2014). The moderating role of attachment styles on the relationship of alexithymia and fear of intimacy with marital satisfaction. International Journal of Psychological Studies, 6(3): 106-117.
Crosby, J., & Twohig, M. (2016). Acceptance and commitment therapy for problematic internet pornography use: A randomized trial. Behavior Therapy, 47(3): 355-366.
Descutner, C. J., & Thelen, M. H. (1991). Development and validation of a fear-of-intimacy scale. Psychological Assessment: A Journal of Consulting and Clinical Psychology, 3(2): 218-225.
Flaxman, P. E., Blackledge, J. T., & Bond, F. W. (2011). Acceptance and commitment therapy: Distinctive features. New York.
Giupponi, G., Innamorati, M., Baldessarini, R., De Leo, D., Giovannelli, F., Pycha, R., Conca, A, Girardi, P., & Pompili, M. (2018). Factors associated with suicide: Case-control study in South Tyrol. Comprehensive Psychiatry, 80(1): 150-154.
Halliburton, A., & Cooper, L. (2015). Applications and adaptations of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) for adolescents. Journal of Contextual Behavioral Science, 4(1): 1-11.
Hayes, S. C. & Strosahl, K. D. (2010). A practical guide to acceptance and commitment therapy. New York, NY: Springer Press.
Hayes, S. C., Pistorello, J. & Levin, M. E. (2012). Acceptance and commitment therapy as a unified model of behavior change. The Counseling Psychologist, 90(7): 976-1002.
Li, Sh., Galynker, I., Briggs, J., Duffy, M., Frechette-Hagan, A., Kim, H., Cohen, L., & Yaseen, Z. (2017). Attachment style and suicide behaviors in high risk psychiatric inpatients following hospital discharge: The mediating role of entrapment. Psychiatry Research, 76(1): 309-314.
Monacis, L., Depalo, V., Griffiths, M., & Sinatra, M. (2017). Social networking addiction, attachment style, and validation of the Italian version of the Bergen Social Media Addiction Scale. Journal of Behavioral Addictions, 6(2): 178-186.
Phillips, T. M., Wilmoth, J. D., Wall, S. K., Peterson, D. J., Buckley, R., & Phillips, L. E. (2013). Recollected parental care and fear of intimacy in emerging adults. The Family Journal, 21(3): 335-341.
Smallwood, R., Potter, J., & Robin, D. (2016). Neurophysiological mechanisms in acceptance and commitment therapy in opioid-addicted patients with chronic pain. Psychiatry Research: Neuroimaging, 250(1): 12-14.
Sullivan, L., Camic, P. M., & Brown, J. S. (2015). Masculinity, alexithymia, and fear of intimacy as predictors of UK men's attitudes towards seeking professional psychological help. British Journal of Health Psychology, 20(1): 194-211.
Tang, C., & Woen Koh, Y. (2017). Online social networking addiction among college students in Singapore: Comorbidity with behavioral addiction and affective disorder. Asian Journal of Psychiatry, 25(3): 175-178.
Thurstone, Ch., Hull, M., Timmerman, J., & Emrick, Ch. (2017). Development of a motivational interviewing/acceptance and commitment therapy model for adolescent substance use treatment. Journal of Contextual Behavioral Science, 6(4): 375-379.
Word Health Organization. (2014). Multisite intervention on suicidal behaviors: Supremes: Protocol of sup remiss. Geneva: WHO.
***