اثربخشی زوج درمانی رفتاری-تلفیقی بر کاهش دل‌زدگی زناشویی و ترس از صمیمیت زوج‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مشاوره

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد مشاوره توانبخشی ازدانشگاه ازاد مرودشت

4 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین میزان تأثیر زوج درمانی رفتاری-تلفیقی بر کاهش دل‌زدگی زناشویی و ترس از صمیمیت زوج­ها بود. روش: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری دو ماهه و جامعه آماری 121 زوج‌ مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره گروه همراه، مهرآور و دین‌یار منطقه 2 تهران در فروردین 1395 زوج بود. از بین آن‌ها 29 زوج که در مقیاس‌های دل‌زدگی زناشویی پاینز، 1996 و ترس از صمیمیت دسکاتنر و تلن (1991) نمره‌های بالایی کسب کردند انتخاب و سپس 16 زوج با استفاده از روش نمونه‌گیری هدف‌مند انتخاب و به‌شکل تصادفی 8 زوج در گروه آزمایش و 8 زوج در گروه گواه جایگزین شدند. زوج­های گروه آزمایش 10 جلسه 90 دقیقه‌ای مداخله به‌شیوه رفتاری-تلفیقی کریستنسن، اتکینز، باکوم و یی (2010) را هفته‌ای یک جلسه دریافت کردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: یافته‌ها تفاوت معناداری را بین عملکرد دو گروه آزمایش و گواه در دل‌زدگی زناشویی (73/32=F، 001/0=P) و ترس از صمیمیت (64/22=F، 001/0=P) در مرحله پس‌آزمون و پس از 2 ماه پیگیری نشان داد. نتیجه‌گیری: با توجه به این­که دل‌زدگی زناشویی و ترس از صمیمیت، رابطه زناشویی زوج­ها را به‌شکل گسترده دچار تنش و ناکارامدی می‌سازد، و از آن‌جا که مداخله رفتاری-تلفیقی با اصلاح و افزایش تعامل‌ها بین زوج­ها باعث افزایش رضایت و کاهش تنیدگی می‌شود. از این‌رو توصیه می‌شود زوج درمان‌گران از این روش مداخله­ای به­عنوان روش درمانی موثر برای کاهش دل‌زدگی زناشویی و ترس از صمیمیت سود جویند.

کلیدواژه‌ها


آتش‌پور، حمید.، ابراهیمی، لیلا.، و کاظمی، احسان. (1392). صمیمیت و ترس از صمیمیت. تهران: نشر قطره.
اسدپور، اسماعیل.، نظری، علی‌محمد.، ثنایی‌ذاکر، باقر.، و شقاقی، شهرزاد. (1391). بررسی اثربخشی زوج درمانی هیجان‌محور بر افزایش صمیمیت زوج‌های مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران. پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره، 2(1): 38-25.
اصلانی، خالد.، جامعی، معصومه.، و رجبی، غلام‌رضا. (1394). اثربخشی آموزش تصویرسازی ارتباطی بر کیفیت روابط زناشویی زوج‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 9(4 پیاپی 36): 53-37.
پاشنگ، بتول.، سلیمی‌نیا، نرگس.، مهرانی، محمدرضا.، و سوداگر، شیدا. (1393). اثربخشی زوج درمانی به شیوه عقلانی-عاطفی در کاهش باورهای غیرمنطقی زوج‌های متقاضی طلاق. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 8(3 پیاپی 31): 56-43.
پیرفلک، مهرداد.، سودانی، منصور.، و شفیع‌آبادی، عبدالله. (1393). اثربخشی زوج‌درمانی گروهی شناختی-رفتاری (GCBCT) بر کاهش دل‌زدگی زناشویی. فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 4(2): 267-247.
خجسته‌مهر، رضا.، احمدی قوزلجه، احمد.، سودانی، منصور.، و شرالی‌نیا، خدیجه. (1394). اثربخشی درمان بافت‌نگر انصاف‌محور بر صمیمیت عاطفی و کیفیت زناشویی زوج‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 9(2 پیاپی 34): 96-79.
داهل، جوان.، استوارت، یان.، مارتل، کریستوفر. و کاپلان، جاناتان. (1394). ACT و RFT در روابط: کمک به مراحعین مشتاق صمیمیت و حفظ تعهدات سالم. ترجمه: شکوه نوابی‌نژاد، نادره سعادتی و مهدی رستمی. چاپ اول. تهران: انتشارات جنگل. (تاریخ انتشار اثر به‌زبان اصلی، 2014).
شیرالی‌نیا، خدیجه. (1391). اثربخشی زوج درمانی شناختی-رفتاری پیشرفته و زوج درمانی متمرکز بر هیجان بر کاهش افسردگی، تنظیم هیجانی و صمیمیت ارتباطی زوج‌ها مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر اهواز. رساله دکتری تخصصی، رشته مشاوره، دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
عباسی، مسلم.، بگیان کوله‌مرز، محمدجواد.، درگاهی، شهریار.، و باقری‌گیوی، حسین. (1394). اثربخشی زوج درمانی رفتاری-ارتباطی بر سازگاری زناشویی و صمیمیت جنسی زوج‌ها. مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایران (نشریه پرستاری ایران)، 28(3): 33-22.
فلاح‌زاده، هاجر.، ثنایی، باقر.، و فرزاد، ولی‌اله. (1391). بررسی اثربخشی زوج درمانی هیجان‌محور و زوج درمانی سیستمی تلفیقی بر کاهش اضطراب صمیمیت زوج‌ها. فصلنامه خانواده پژوهی، 8(2): 484-466.
فلاح‌زاده، هاجر.، فرزاد، ولی‌اله.، و فلاح‌زاده، مهرزاد. (1390). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس ترس از صمیمیت. فصلنامه پژوهش در سلامت روان‌شناختی، 5 (1 و 2): 79-70.
محمودزاده، اعظم.، حسینیان، سیمین.، احمدی، سید احمد.، و فاتحی‌زاده، مریم. (1393). بررسی تأثیر زوج درمانی اسلامی بر صمیمیت زناشویی. فصلنامه روان‌شناسی دین، 7(1): 70-59.
نویدی، فاطمه. (1384). بررسی و مقایسه رابطه دل‌زدگی زناشویی با عوامل جو سازمانی در کارکنان ادارات آموزش‌ و پرورش و پرستاران بیمارستان‌های شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. رشته مشاوره. دانشکده روان‌شناسی و علوم‌تربیتی. دانشگاه شهید بهشتی.
Blanchard, V.L., Hawkins, A.J., Baldwin, S.A., & Fawcett, E.B. (2009). Investigating the effects of marriage and relationship education on couples' communication skills: a meta-analytic study. Journal of Family Psychology, 23(2): 203-215.
Blumer, M. L. C., & Murphy, M. J. (2011). Alaskan gay males’ couple experiences of societal non-support: Coping through families of choice and therapeutic means. Contemporary Family Therapy, 33(1): 273–290.
Christensen, A., & Jacobson, N.S. (2000). Reconcilable differences. New York: Guilford Press.
Christensen, A., Atkins, D.C., Baucom, B., & Yi, J. (2010). Marital status and satisfaction fi ve years following randomized clinical trial comparing traditional versus integrative behavioral couple therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2): 225-235.
Descutner, C.J., & Thelen, M.H. (1991). Development and validation of a fear of intimacy scale. Psychological Assessment, 3(2): 218-225.
Doss, B.D., Thum, Y.M., Sevier, M., Atkins, D.C., & Christensen, A. (2005). Improving relationship: Mechanisms of change in couple therapy. Journal of consulting and clinical psychology, 73(7): 624-633.
Hoyer, J., Uhmann, S., Rambow, J., & Jacobi, F. (2009). Reduction of sexual dysfunction: by-product of cognitive-behavioural therapy for psychological disorders? Sex Relation Ther, 24(1): 64-73.
Mairal, J.B. (2015). Integrative behavioral couple therapy (IBCT) as a third-wave therapy. Psicothema, 27(1): 13-18.
Montesi, J.L., Conner, B.T., Gordon, E.A., Fauber, R.L. Kim, K.H., & Heimberg, E. (2013). On the relationship among social anxiety, intimacy, sexual sommunication, and sexual satisfaction in young couples. Archives of Sexual Behavior, 42(1): 81–91.
Perissutti, C., & Barraca, J. (2013). Integrative behavioral couple therapy vs. Traditional behavioral couple therapy: A theoretical review of the differential effectiveness. Clinica y Salud, 24(3): 11-18.
Phillips, T.M., Wilmoth, J.D., Wall, S.K., Peterson, D.J., Buckley, R., & Phillips, L.E. (2013). Recollected parental care and fear of intimacy in emerging adults. The Family Journal, 21(3): 335-341.
Sobral, M.P., & Costa, M.E. (2015). Development of the Fear of intimacy components questionnaire (FICQ) embracing a dependence component. European Journal of Psychological Assessment, 31(4): 302-313.
Sobral, M.P., Matos, P.M., & Costa, M.E. (2014). Fear of intimacy among couples: Dyadic and mediating effects of parental inhibition of exploration and individuality and partner attachment. Journal Family Science. 6(1): 380-388.
Sobral, M.P., Teixeira, C.P., & Costa, M.E. (2015). Who can give me satisfaction? Partner matching in fear of intimacy and relationship satisfaction. The Family Journal, 23(3): 247-253.
Symanski, D.M., & Hilton, A.N. (2013). Fear of intimacy as a mediator of the internalized heterosexism-relationship quality link among men in same-sex relationships. Contemp FAM Ther, 35(1): 760-772.
Weinberger, M.I., Hofstein, Y, Whit bourne, S. (2008). Intimacy in young adulthood as a predictor of divorce in midlife. Press Relatsh, 15(4): 551-557.
Yoo, H., Bartle-Haring, S., Day, R.D., & Gangamma, R. (2014). Couple communication, emotional and sexual intimacy, and relationship satisfaction. J Sex Marital Ther. 40(4): 275-93.