فراتحلیل مقایسه اثربخشی درمان مواجهه و پیشگیری از پاسخ، درمان شناختی-رفتاری و درمان‌های موج سوم رفتاری در اختلال وسواسی-اجباری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار روانشناسی بالینی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی تهران

2 کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی دانشگاه زنجان

چکیده

هدف: هدف پژوهش مقایسه اثربخشی درمان مواجهه و پیشگیری از پاسخ، درمان شناختی-رفتاری و درمان­های موج سوم رفتاری بر اختلال وسواسی-اجباری در جامعه ایرانی بود. روش: روش پژوهش فراتحلیل و جامعه آماری شامل پژوهش‌‌های انجام شده در ایران بین سال­های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ به تعداد ۵۸ پژوهش بود که از میان آن­ها ۳۴ پژوهش با توجه به ملاک­های ورود و خروج به­عنوان نمونه پژوهش انتخاب و در نهایت ۱۳ اندازه اثر برای درمان مواجهه و پیشگیری از پاسخ، ۱۹ اندازه اثر برای درمان شناختی-رفتاری و ۱۲ اندازه اثر برای درمان­های موج سوم رفتاری گزارش شد. مقیاس اندازه اثر تفاوت میانگین معیار بود و تحلیل آماری با نرم افزار جامع فراتحلیل انجام شد. یافته­ها: نتایج نشان داد که شیوه­های مداخله‌ای مواجهه و پیشگیری از پاسخ (۸۱۵/۱ =d، ۰۵/۰ =P)، شناختی-رفتاری (۵۴۲/۱ =d، ۰۵/۰ =P) و موج سوم رفتاری (۶۸۸/۱ =d، ۰۵/۰ =P) در درمان اختلال وسواسی-اجباری مؤثر بوده‌‌اند. بررسی متغیر نوع درمان، به­عنوان متغیر تعدیل ­کننده نشان داد که تفاوت بین درمان­های مورد استفاده در پژوهش معنا­دار نیست. نتیجه­گیری: بر اساس یافته­های فراتحلیل حاضر می­توان چنین نتیجه گرفت که مهم­ترین فرایند درمانی در درمان اختلال وسواسی-اجباری، مواجهه است که جزء مؤلفه­ اساسی هر سه رویکرد درمانی محسوب می­شود و احتمالاً اضافه کردن مؤلفه­‌های شناختی، ذهن ­آگاهی و پذیرش خیلی به تقویت اثربخشی درمان رفتاری مبتنی بر مواجهه و پیشگیری از پاسخ در درمان بیماران ایرانی دچار اختلال وسواسی-اجباری منجر نمی­‌شود.

کلیدواژه‌ها


منابع
اسدی، مسعود.، شیرعلی پور، اصغر.، شکوری، زینب.، و محمدخانی، شهرام. (۱۳۹۱). فراتحلیل اثربخشی درمان شناختی رفتاری در درمان بیماران مبتلا به اختلال وسواس. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، ۲۰(۳): ‌۳۹۶-۴۰۵.
طاهری، سارا.، و سجادیان، ایلناز. (۱۳۹۶). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر علائم خستگی، شفقت خود و ذهن آگاهی کارکنان دارای سندرم خستگی مزمن. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۹(۱): 171-145.
محمدی شیرمحله، فاطمه.، جمهری، فرهاد.، کراسکیان، آدیس.، و ملیحی الذاکرینی، سعید. (۱۳۹۵). اثربخشی ذهن آگاهی بر کاهش اضطراب و قند خون بیماران دیابتی با نوع شخصیت بازدارنده. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۱۰(۲): 158-139.
References
Abramowitz, J. S., Lackey, G. R., & Wheaton, M. G. (2009). Obsessive–compulsive symptoms: The contribution of obsessional beliefs and experiential avoidance. Journal of Anxiety Disorders, 23(2): 160-166.
Borenstein, M., Hedges, L. V., Higgins, J., & Rothstein, H. (2005). Comprehensive meta-analysis 2.0. Englewood, NJ: Biostat.
Borenstein, M., Hedges, L. V., Higgins, J., & Rothstein, H. R. (2009). Publication bias. Introduction to meta-analysis: John Wiley & Sons.
Fisher, P. L. & Wells, A. (2008). Metacognitive therapy for Obsessive-Compulsive Disorder: a case series. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 39(2): 117-132.
Fontenelle, I. S., Fontenelle, L. F., Borges, M. C., Prazeres, A. M., Range, B. P., Mendlowicz, M. V., & Versiani, M. (2010). Quality of life and symptom dimensions of patients with Obsessive-Compulsive Disorder. Psychiatry Research, 179(2): 198-2003.
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2011). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change, 2nd Ed. New York: The Guilford Press.
Hertenstein, E., Rose, N., Voderholzer, U., Heidenreich, T., Nissen, C., Thiel, N., Herbst, N., & Külz, A.K. (2012). Mindfulness-based cognitive therapy in Obsessive-Compulsive Disorder–A qualitative study on patients’ experiences. BMC Psychiatry, 12(1):185-195.
Jonsson, H., & Hougaard, E. (2009). Group Cognitive Behavioural Therapy for Obsessive–Compulsive Disorder: a systematic review and meta‐analysis. Acta Psychiatrica Scandinavica, 119(2): 98-106.
Kahl, K. G., Winter, L., & Schweiger, U. (2012). The third wave of cognitive behavioural therapies: what is new and what is effective? Current Opinion in Psychiatry, 25(6): 522-528.
Maher, M., Huppert, J., Chen, H., Duan, N., Foa, E., Liebowitz, M., & Simpson, H. B. (2010). Moderators and predictors of response to Cognitive-Behavioral Therapy augmentation of pharmacotherapy in Obsessive-Compulsive Disorder. Psychological Medicine, 40(12): 2013-2023.
Mancebo, M. C., Grant, J. E., Pinto, A., Eisen, J. L., & Rasmussen, S. A. (2009). Substance use disorders in an Obsessive-Compulsive Disorder clinical sample. Journal of Anxiety Disorders, 23(4): 429-435.
Marcks, B. A., Weisberg, R. B., Dyck, I., & Keller, M. B. (2011). Longitudinal course of Obsessive-Compulsive Disorder in patients with anxiety disorders: a 15-year prospective follow-up study. Comprehensive Psychiatry, 52(6): 670-677.
Markarian, Y., Larson, M. J., Aldea, M. A., Baldwin, S. A., Good, D., Berkeljon, A., Murphy, T.K., Storch, E.A. & McKay, D. (2010). Multiple pathways to functional impairment in Obsessive-Compulsive Disorder. Clinical Psychology Review, 30(1): 78-88.
Olatunji, B. O., Davis, M. L., Powers, M. B., & Smits, J. A. (2013). Cognitive-Behavioral Therapy for Obsessive-Compulsive Disorder: A meta-analysis of treatment outcome and moderators. Journal of Psychiatric Research, 47(1): 33-41.
Osland, S., Arnold, P. D., & Pringsheim, T. (2018). The prevalence of diagnosed Obsessive-Compulsive Disorder and associated comorbidities: A population-based Canadian study. Psychiatry research. 2(3): 137-142.
Öst, L. G., Havnen, A., Hansen, B., & Kvale, G. (2015). Cognitive Behavioral Treatments of Obsessive–Compulsive Disorder. A systematic review and meta-analysis of studies published 1993–2014. Clinical Psychology Review, 40(1): 156-169.
Podea, D., Suciu, R., Suciu, C., & Ardelean, M. (2009). An update on the Cognitive -Behavior Therapy of Obsessive-Compulsive Disorder in adults. Journal of Cognitive and Behavioral Psychotherapies, 9(2): 221-233.
Riise, E. N., Kvale, G., Öst, L. G., Skjold, S. H., Hansen, H., & Hansen, B. (2016). Concentrated Exposure and Response Prevention for adolescents with Obsessive-Compulsive Disorder: An effectiveness study. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 11(1): 13-21.
Rosa-Alcazar, A. I., Sanchez-Meca, J., Gomez-Conesa, A., & Marin-Martinez, F. (2008). Psychological treatment of Obsessive-Compulsive Disorder: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 28(8): 1310-1325.
Storch, E. A., Abramowitz, J. S., & Keeley, M. (2009). Correlates and mediators of functional disability in Obsessive-Compulsive Disorder. Depression and anxiety, 26(9): 806-813.
Torp, N.C., Dahl, K., Skarphedinsson, G., Thomsen, P.H., Valderhaug, R., Weidle, B., Melin, K.H., Hybel, K., Nissen, J.B., Lenhard, F., & Wentzel-Larsen, T. (2015(. Effectiveness of Cognitive Behavior Treatment for pediatric Obsessive-Compulsive Disorder: Acute outcomes from the Nordic long-term OCD treatment study (NordLOTS). Behaviour Research and Therapy, 64(1): 15-23.
Twohig, M. P., Abramowitz, J. S., Bluett, E. J., Fabricant, L. E., Jacoby, R. J., Morrison, K. L., Reuman, L., & Smith, B. M. (2015). Exposure Therapy for OCD from an acceptance and commitment therapy (ACT) framework. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 6(1): 167-173.
Twohig, M. P., Hayes, S. C., Plumb, J. C., Pruitt, L. D., Collins, A. B., Hazlett-Stevens, H., & Woidneck, M. R. (2010). A randomized clinical trial of acceptance and commitment therapy versus progressive relaxation training for Obsessive-Compulsive Disorder. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(5): 705-716.
Zarbo, C., Tasca, G. A., Cattafi, F., & Compare, A. (2016). Integrative psychotherapy works. Frontiers in Psychology, 6)2): 1-3.
***