نقش میانجی‌‌گر دل‌بستگی به هم‌سال‌ها در رابطه بین دل‌بستگی به پدر و مادر و نمویافتگی هیجانی نوجوانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی

2 پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران.

3 گروه روان شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین میزان رابطه بین دل‌بستگی به پدر و مادر و هم‌سال‌ها با نمویافتگی هیجانی نوجوانان و نقش میانجی‌گر دل‌بستگی به هم‌سال‌ها بود. روش: روش پژوهش همبستگی و جامعه آماری 3553 دانش‌آموز دختر و پسر 18-16 ساله در 96 دبیرستان دولتی منطقه یک شهر تهران در سال تحصیلی 94-93 بود. بر اساس جدول کرجسی-مورگان 1970 حجم نمونه 500 نفر برآورد و با روش نمونه‌گیری در دسترس، دبیرستان پسرانه شهید مطهری و رضایی‌راد و دخترانه نظر و خدیجه کبری و از هر دبیرستان 6 کلاس انتخاب شد. داده‌ها با سیاهه تجدیدنظر شده دل‌بستگی پدر و مادر و هم‌سال‌های آرمسدن و گرنبرگ 1987 و سنجه نمویافتگی هیجانی سینک و بهارگاوا  1974 که نمره‌گذاری آن وارونه و نمرۀ کم در آن به‌معنای نمویافتگی بیش‌تر است گردآوری و پس از حذف داده‌های مخدوش 159 نفر و پرت 7 نفر، داده‌های 334 نفر تحلیل شد. یافته­ها: یافته­ها نشان داد دل‌بستگی به مادر (292/0- = r، 004/0=P)،  به پدر (337/0- = r، 004/0=P) و هم‌سال‌ها  (292/0- = r، 008/0=P) با نمویافتگی هیجانی نوجوانان رابطه دارد. دل‌بستگی به پدر و هم‌سال‌ها در مجموع تبیین‌کننده 14 درصد از پراکنش نمویافتگی هیجانی نوجوانان بود (001/0=P) و در رابطۀ بین دل‌بستگی به پدر و مادر و نمویافتگی هیجانی، دل‌بستگی به هم‌سال‌ها نقش میانجی‌گر را داشت ( 181/0- =β، (005/0P=). نتیجه­گیری: برای پیشگیری و درمان مشکلات روانی-اجتماعی نوجوانان توجه بیش‌تر به تأثیر دل‌بستگی نوجوانان به هم‌سال‌ها در سلامت هیجانی آن‌ها بایسته است.

کلیدواژه‌ها


اصل دهقان، فاطمه.، رضاییان، حمید.، و حسینیان، سیمین. (1395). پیش‌بینی تمایزیافتگی و سبک دل‌بستگی دانش‌آموزان دبیرستانی بر اساس انعطاف‌پذیری خانواده، تمایزیافتگی و سبک دل‌بستگی والدین. فصلنامه خانواده و پژوهش، 13(3 پیاپی 32): 128-109.
افشاریان، ندا.، و کدیور، پروین. (1395). نقش دل‌بستگی به والدین و همسالان و ازخودبیگانگی روانی در پیش‌بینی رفتار خراب‌کارانه نوجوانان. اندیشه‌های نوین تربیتی، 12(1 پیاپی 49): 78-61.
امانی، رزیتا.، مجذوبی، محمدرضا.، و هادیان همدانی، کیانا. (1393). سبک‌های دل‌بستگی و بلوغ عاطفی در دانشجویان. مجموعه مقاله‌های هفتمین سمینار بهداشت روانی دانشجویان. دانشگاه صنعتی اصفهان. اردیبهشت 1393. صص. 141-137.
باقری، خدیجه.، بهرامی، هادی.، و جلالی، محمدرضا. (1388). رابطه بین سبک‌های دل‌بستگی با نوع هویت در زندانیان 15-30 ساله. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 3(3 پیاپی 11): 99-85.
بشارت، محمدعلی.، شجاعی، فروغ.، کیامنش، علی‌رضا.، و امیری، حمید. (1393). نقش سبک دل‌بستگی و فرزند‌پروری در مبتلایان به چاقی. مجله دیابت و متابولیسم ایران، 14(2 پیاپی 53): 116-105.
بیرامی، منصور.، و محبی، مینا. (1395). رابطه دل‌بستگی به والدین و ادراک از تعارض بین والدین با اختلال اضطراب اجتماعی در دانش‌آموزان دختر: نقش میانجی‌گری راهبرد مقابله‌ای هیجان‌مدار. فصلنامه روان‌شناسی بالینی، 10(4 پیاپی 40): 82-71.
پاک‌دامن، شهلا.، سیدموسوی، پریسا سادات.، و قنبری، سعید. (1390). کیفیت دل‌بستگی و مشکلات رفتاری- هیجانی در نوجوانان: بررسی نقش پدران. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 4 (4 پیاپی 16): 100-85.
پیرزادی، حجت.، و شریفی‌ اردانی، احمد. (1395). نظریه دل‌بستگی و مشکلات هیجانی-اجتماعی در دانش‌آموزان با مشکلات ویژه یادگیری: تبیین نظری و کاربردهای بالینی. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 10 (4 پیاپی 40): 56-47.
جواهری کامل، عابدین.، قنبری، سعید،. و زرندی، علی‌رضا. (1391). رابطه بین مکانیزم‌های دفاعی با تجربه و ابراز خشم در دانشجویان دختر. روان‌شناسی کاربردی، 5(2 پیاپی 18): 110-97.
حجازی، الهه.، اژه‌ای، جواد.، و رنجبر، غفار. (1392). پیش‌بینی ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺪرﺳﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس دل‌بستگی ﺑﻪ والدین و همسالان. خانواده پژوهی، 9(1 پیاپی 33): 97-83.
خسروی، زهره.، چراغ‌ملایی، لیلا.، خلیلی، وحیده.، و جوادی، امیررضا. (1394). رابطه سبک دل‌بستگی، کمال‌گرایی و کیفیت دوستی دانشجویان در سن ورود به بزرگ‌سالی. فصلنامه پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 10(3 پیاپی 39): 103-79.
دامادنژاد، شهرزاد.، علی‌پور، احمد.، و زارع، حسن. (1392). مقایسه میزان دل‌بستگی به والدین و مهارگری عاطفی در نوجوانان 11 تا 18 سال با توجه به سطوح شاخص توده بدنی در شهر اصفهان. فصلنامه روا‌ن‌شناسی سلامت، 2(4 پیاپی 8): 21-5.
درتاج، فریبرز.، مصائبی، اسدالله.، و اسدزاده، حسن. (1388). تأثیر آموزش مدیریت خشم بر پرخاشگری و سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان پسر 15-12 ساله. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 3(4 پیاپی 12): 84-65.
سبزی، ندا.، و شیخ‌الاسلامی، راضیه. (1394). نقش واسطه‌ای نمویافتگی عاطفی در رابطه بین الگوهای ارتباطی خانواده و هم‌دلی. روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 12(4 پیاپی 46): 153-141.
سیدموسوی، پریسا سادات.، و نوری مقدم، ثنا. (1395). دل‌بستگی و پیامدهای تحولی: نقش بازنمایی‌های ذهنی در پیش‌بینی مشکلات درونی‌سازی و برونی‌سازی کودکان پیش‌دبستانی. فصلنامه روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 12(3 پیاپی 47): 251-263.
صفایی، صدیق. (1393). رابطه شیوه دل‌بستگی و رشد اجتماعی در کودکان نارساخوان و عادی. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 4(1 پیاپی 123): 35-29.
فتحی‌آذر، اسکندر.، گل‌پرور، فرشته.، میرنسب، میرمحمود.، و واحدی، شهرام. (1395). مطالعه پدیدارشناختی مشکلات رفتاری در دانش‌آموزان دبیرستانی: چالش‌های هیجانی- اجتماعی و تحصیلی. دو فصلنامه مشاوره کاربردی، 6(2 پیاپی 26): 92-73.
فرزادی، فاطمه.، بهروزی، ناصر.، و شهنی ییلاق، منیجه. (1395). رابطه ساده و چندگانه تئوری ذهن، خودتنظیمی هیجانی و سبک‌های دل‌بستگی (ایمن و ناایمن) با بی‌انضباطی در دانش‌آموزان دختر سال سوم دبیرستان‌های شهر اهواز. مجله پزشکی ارومیه، 27(8 پیاپی 322): 705-692.
قربانیان، الهام.، محمدلو، هادی.، حبیبی عسگرآباد، مجتبی.، و حسن‌آبادی، فاطمه. (1395). سبک دل‌بستگی و مهارت‌های اجتماعی کودکان با نقش میانجی هوش هیجانی. فصلنامه سلامت اجتماعی، 3(4 پیاپی 18): 288-278.
کدیور، پروین.، و افشاریان، ندا. (1393). پیش‌بینی‌کننده‌های نگرش نوجوانان به رفتار خراب‌کارانه: نقش مؤلفه‌های از خودبیگانگی روانی و کیفیت دل‌بستگی. فصلنامه پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 9(4 پیاپی 36): 126-101.
کریمی، پروانه.، سپهوند، اسفندیار.، زکی‌یی، علی.، دهقان، فاطمه.، و محمدی، اُمید. (1394). رابطه بین سبک‌های دل‌بستگی و ادراک محبت پدر و مادر با اضطراب امتحان در دانش‌آموزان تیزهوش. نشریه پژوهنده، 20(5 پیاپی 119): 288-283.
محمودعلیلو، مجید.، خانجانی، زینب.، و بیات، احمد. (1395). پیش‌بینی اختلال‌های هیجانی مرتبط با اضطراب نوجوانان بر اساس تنظیم هیجان، راهبردهای مقابله‌ای و نشانه‌های اختلال شخصیت مرزی. فصلنامه مطالعات روان‌شناسی بالینی، 7(4 پیاپی 25): 128-107.
ناصرقلی بافقی، نعیمه.، ملایی، حمید.، و حسن‌زاده، علی. (1395). پیش‌بینی هوش هیجانی و سازگاری اجتماعی بر اساس سبک‌های دل‌بستگی. مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی سبزوار، 23(4 پیاپی 87): 405-398.
نجات، آسیه.، شهابی‌زاده، فاطمه.، و غباری‌بناب، باقر. (1393). بررسی نقش تصور از خود در رابطه میان دل‌بستگی ادراک‌شده با سلامت روانی در دانشجویان. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی، 10(4 پیاپی 40): 100-73.
واحدی، شهرام.، و فتحی، آیت‌الله. (1389). رابطه بین دل‌بستگی به والدین و همسالان با جدایی روان‌شناختی دانشجویان دختر و پسر جدیدالورود. پژوهش‌های نوین روان‌شناختی (روان‌شناسی دانشگاه تبریز)، 5(1 پیاپی 17): 183-151.
هاشمی، زهرا.، و جوکار، بهرام. (1392). مدل‌یابی علی تاب‌آوری هیجانی: نقش دل‌بستگی به والدین و همسالان، راهبردهای مقابله‌ای و تنظیم شناختی هیجان‌ها. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی، 9(1 پیاپی 33): 38-9.
Ackard, D.M., Neumark-Sztainer, D., Story, M & Perry, C. (2006). Parent-child connectedness and behavioral and emotional health among adolescents. American Journal of Preventive Medicine, 30(1): 59-66.
Davis, T. J., Morris, M., & Drake, M. M. (2016). The moderation effect of mindfulness on the relationship between adult attachment and wellbeing. Personality and Individual Differences, 36(6): 115-121.
Elena Doinita, N., & Dorina Maria., N. (2015). Attachment and parenting styles. Original research article. Social and Behavioral Sciences, 26(3): 199-204.
Gaur. R. (2013). Emotional maturity and social intelligence of first born and last born girls of working mothers. Conflux Journal of Education, 1(2): 85-86.
Goodall, K. (2015). Individual differences in the regulation of positive emotion: The role of attachment and self-esteem. Personality and Individual Differences, 74(1): 208-213.
Hunter, J., & Maunder. R. (2016) Improving patient treatment with attachment theory: A guide for primary care practitioners and specialists. New York: Springer
Kalaiselvan, S., & Maheswari. K. (2016). A study on emotional maturity among the post graduate students. Journal of Humanities and Social Science, 21(2): 32-34.
Kumari Sinha, V. (2014). A study of emotional maturity among tribal and non-tribal adolescent girls. Indian jornal of applied reserch, 4(7): 393-395.
Labouvie-Vief, G. (2015). Self and emotional development in adulthood and later life. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition), 424-431.
Li, R., Bunke, S., & Psouni, E. (2016). Attachment relationships and physical activity in adolescents: The mediation role of physical self-concept. Psychology of Sport and Exercise, 22(1): 160-169
Liliana, B., & Nicoleta, T. M. (2014). Personality, family correlates and emotion regulation as wellbeing predictors. Social and Behavioral Sciences, 159(23): 142-146.
Markiewicz, D., Lawford, H., Doyle, A. B., & Haggart, N. (2006). Developmental differences in adolescents’ and young adults’use of mothers, father’s best friends, and romantic partners to fulfill attachment needs. Journal of Youth and Adolescence, 35(1): 127-140.
Marks, A. D. G., Horrocks, K. A., & Schutte. N, S. (2016). Emotional intelligence mediates the relationship between insecure attachment and subjective health outcomes. Personality and Individual Differences, 98(9): 188-192.
Millings, A., Buck, R., Montgomery, A., Spears, M., & Stallard, P. (2012) School connectedness, peer attachment, and self-esteem as predictors of adolescent depression. Journal of Adolescence, 35(4): 1061-1067.
Obegi, J. H., & Berant, E. (2009). Attachment theory and research in clinical work with adults. New York: Guilford Press.
Rees. C. (2016). Children's attachments. Paediatrics and Child Health, 26(5): 185-193.
Waller, E. M., & Rose, A. J. (2013). Brief report: Adolescents’ co-rumination with mothers, co-rumination with friends, and internalizing symptoms. Journal of Adolescence, 36(2): 429-433.