پیش‌بینی راهبردهای مقابله با تنیدگی دانشجویان بر اساس ویژگی‌های شخصیت و هدف‌گرایی آن‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ----

2 دانشگاه شیراز

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین میزان قدرت ویژگی‌های شخصیت و هدف‌گرایی در پیش‌بینی راهبردهای مقابله با تنیدگی دانشجویان بود. روش: روش پژوهش همبستگی و جامعه آماری 4458 دانشجوی کارشناسی دانشگاه آزاد اسلامی بهبهان در سال 95-1394 بود. مطابق با ملاک کلاین (2011) حجم نمونه تقریباً 5/3 برابر تعداد گویه‌های ابزارها، 540 نفر تعیین و به‌روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای از میان سه رشته‌ تجربی، انسانی و ریاضی و از هر رشته، سه کلاس انتخاب و  نسخه کوتاه پنج عامل بزرگ شخصیت گلدبرگ (1999؛ خرمایی و فرمانی 1393)، پرسشنامه­ اهداف پیشرفت الیوت و مک‌گریگور (2001) و شیوه مقابله با موقعیت‌های تنیدگی‌زا اندلر و پارکر (1990) توسط آن­ها تکمیل شد. پس از حذف 11 پرسشنامه‌ ناقص و 6 داده‌ پرت، داده‌های 523 آزمودنی تحلیل گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد روان‌نژندخویی به­شکل منفی (15/0-b=، 0001/0P=)، و گشودگی به تجربه (13/0b=، 001/0P=)، وظیفه‌گرایی (23/0b=، 0001/0P=) و عملکردگرایی (13/0b=، 017/0P=) به­شکل مثبت قادر به پیش‌بینی راهبرد مقابله مسأله‌مدارند؛ و روان‌نژندخویی (48/0b=، 0001/0P=) و تبحرگریزی (12/0b=، 020/0P=) به­شکل مثبت، و توافق‌پذیری (12/0- b=، 001/0P=) و وظیفه‌گرایی (11/0- b=، 006/0P=) به­شکل منفی قادر به پیش‌بینی راهبرد مقابله هیجان‌مدارند. راهبرد مقابله اجتنابی نیز از طریق روان‌نژندخویی (11/0-b=، 016/0P=) به­شکل منفی، و از طریق برون‌گرایی (20/0b=، 0001/0P=) و عملکردگرایی (18/0b=، 001/0P=) به­شکل مثبت قابل پیش‌بینی بود. نتیجه‌گیری: توجه به پرورش ویژگی‌های شخصیتی نظیر گشودگی به تجربه و وظیفه‌گرایی و نیز ترغیب دانشجویان به جهت‌گیری عملکردگرایی برای کمک به آنها در انتخاب راهبردهای مقابله مسأله‌مدار برای مدیریت مناسب تنیدگی و دستیابی آن­ها به اهداف پیشرفت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

کلیدواژه‌ها


خرمائی، فرهاد.، و فرمانی، اعظم. (1393). بررسی شاخص‌های روان‌سنجی فرم کوتاه پرسشنامه پنج عاملی بزرگ شخصیت. فصلنامه روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 4(4 پیاپی 16): 39-29.
درتاج، فریبرز. (1392). رابطه ارزش تکلیف و اضطراب امتحان: بررسی نقش واسطه‌ای جهت‌گیری هدفی. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 9(3):113-97.
درخشان، اعظم.، کربلایی محمدمیگونی، احمد.، و صیرفی، محمدرضا. (1395). مقایسه افسردگی، اضطراب، نشخوار فکری، سرکوب فکر و سبک‌های مقابله‌ای در همسران بیماران دچار اسکیزوفرنی و افراد عادی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(3 پیاپی 39): 386-367.
زاده‌محمدی، علی.، احمدآبادی، زهره.، و ملکی، قیصر. (1390). رابطه عوامل شخصیت با گرایش به خشونت: نقش میانجی‌گر پایگاه‌های هویت. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 5(1 پیاپی 17): 40-24.
شیخ‌الاسلامی، راضیه.، و احمدی، ساره. (1390). پیش‌بینی راهبردهای مقابله‌ای تحصیلی بر اساس باورهای خودکارامدی و جهت‌گیری هدف دانشجویان دانشگاه شیراز. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 8 (2 پیاپی 30): 24-15.
کاکابرایی، کیوان.، مرادی، علی‌رضا.، افروز، غلام‌علی.، هومن، حیدرعلی.، و شکری، امید. (1390). روایی عاملی و تغییرناپذیری اندازه‌گیری نسخه کوتاه فهرست مقابله با موقعیت‌های تنیدگی‌زا در والدین کودکان عادی و استثنایی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 5(4 پیاپی 20): 90-74.
مرادی، مرتضی.، علی‌زاده، محسن.، بارانیان، سحر.، و زغیبی ‌قناد، سیمین. (1395). پنج عامل بزرگ شخصیت و بهزیستی روان‌شناختی: نقس واسطه‌ای حرمت خود. فصلنامه روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 13(1 پیاپی 49): 93-79.
نادی‌راوندی، مریم.، صدیقی‌‌ارفعی، فریبرز.، و بربری، مرضیه. (1394). رابطه ویژگی‌های شخصیتی و راهبردهای مقابله با میزان استرس درک‌شده در پرستاران. مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایران (نشریه پرستاری ایران)، 28(3): 22-11.
Afshar, H., Roohafza, H, R., Hassanzadeh Keshteli, A., Mazaheri, M., Feizi. A., & Adibi, P. (2015). The association of personality traits and coping styles according to stress level. International Journal of Research in Medical Sciences, 20(1): 353-358.
Bencsik, A., Mackova, R., & Heviesi, E. (2016). The relation between motivation and personality types. International Business Management, 10(3): 183-193.
Bipp, T., Steinmayr, R., & Spinath, B. (2008). Personality and achievement motivation: Relationship among Big Five domain and facet scales, achievement goals, and intelligence. Personality and Individual Differences, 44(7): 1454-1464.
Brock, L., Nishida, T, Chiang, S., Grimm, K., & Rimm-Kaufman, S. (2008). Children’s perceptions of the classroom environment and social and academic performance. Journal of School Psychology, 46(2): 129-149.
Carver, C. S., & Connor-Smith, J. (2010). Personality and coping. Annual Review of Psychology, 61(1): 679–704.
Chai, M. S., & Low, C. S. (2015). Personality, coping and stress among university students. American Journal of Applied Psychology, 4(1-3): 33-38.
Elliot, A. J., & McGregor, H. A. (2001). A 2 × 2 achievement goal framework. Journal of Personality and Social Psychology, 20(4): 501- 519.
Endler, N. S., & Parker, J. D. A. (1990). Multidimensional assessment of coping: A critical evaluation. Journal of Personality and Social Psychology, 14(2): 844-854.
Folkman, S. (2013). Stress: Appraisal and coping (pp. 1913-1915). Springer: New York.
Goldberg, L. R. (1999). A broad-bandwidth, public-domain, personality inventory measuring the lower-level facets of several five-factor models. In I. Mervielde, I. Deary, F. De Fruyt, & F. Ostendorf (Eds.), Personality psychology in Europe (7(1): 1-28). Tilburg, the Netherlands: Tilburg University Press.
Johnson, M. L., & Nussbaum, E. M. (2012). Achievement goals and coping strategies: Identifying the traditional/nontraditional students who use them. Journal of College Student Development, 53(1): 41–54.
Karimzade, A., & Besharat, M. A. (2011). An investigation of the relationship between personality dimensions and stress coping styles. In Procedia-Social and Behavioral Sciences, 30(1): 797-802.
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd. Ed.). New York: Guilfrod Press.
Korn, R. M., & Elliot, A. J. (2016). The 2 × 2 standpoints model of achievement goals. Frontiers in Psychology, 7(1): 1–12.
Leandro, P. G., & Castillo, M. D. (2010). Coping with stress and its relationship with personality dimensions, anxiety, and depression. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5(2): 1562–1573.
Lubker, J. R., & Etzel, E. F. (2007). College adjustment experiences of first-year students: disengaged athletes, nonathletes, and current varsity athletes. Journal of Student Affairs Research and Practice, 44(3): 37–41.
Marzooghi, R., Sheikholeslami, R. & Shamshiri, B. (2009). Comparing achievement goal orientations of Iranian gifted and nongifted school children. Journal of Applied sciences, 9(1): 1990-1993.
McCrae, R. R., & Costa, P. T. (2008). Empirical and theoretical status of the five-factor model of personality traits. The SAGE handbook of personality theory and assessment, 1, 273-294.
Schunk, D. H., Pintrich, P. R., & Meece, J., L. (2008). Motivation in education (3rd Ed.). New York: Upper Saddle.
Shaheen, A., Ali, U., & Kumar, H. (2015). Extraversion personality traits and social support as determinants of coping responses among individuals with HIV/AIDs. Journal of Psychology and Clinical Psychiatry, 4(2): 1-5.
Tabachnick, B., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th. Ed.). Pearson Education: USA.
Takagishi, Y., Sakata, M., & Kitamura, T. (2014). Factor structure of the coping inventory for stressful situations (CISS) in Japanese Workers. Psychology, 5(14): 1620.
Visser, M. M., Heijenbrok-Kal, M. H., van’t Spijker, A., Lannoo, E., Busschbach, J. J. V., & Ribbers, G. M. (2016). Problem-solving therapy during outpatient stroke rehabilitation improves coping and health-related quality of life. Stroke, 47(1):135-142.
Wan Sulaiman, W. S., Abdul Kadir, N. B., Wati Halim, F., Omar, F. & Abdul Latiff, R. (2013). Structural relations between personality traits, coping strategy, social support and well-being among adolescents. Pertanika Journal of Social Sciences and Humanities, 21(1): 121-134.