اثربخشی آموزش نظم بخشی هیجانی بر سازگاری عاطفی، اجتماعی و تحصیلی پسرهای 10 تا 14 سال دچار اختلال سلوک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه گنبد کاوس

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی آموزش نظم بخشی هیجانی بر سازگاری عاطفی، اجتماعی و تحصیلی پسرهای 10 تا 14 سال دچار اختلال سلوک بود. روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با گروه گواه و طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دو ماهه و جامعه آماری 68 دانش‌آموز پسر 10 تا 14 ساله مراجعه ‌کننده در بازه زمانی مهر و آبان‌ ماه 96 به مرکز مشاوره راه نوین زندگی شهر گنبدکاووس بود. از بین آن­ها 30 دانش‌آموز که کمترین نمره سازگاری را در پرسشنامه‌ سازگاری دانش‌آموزان سینها و سینگ، 1993 و بالاترین نمره را در پرسشنامه‌ علائم مرضی کودکان نسخه والدین گادو و اسپراکفین (2007) کسب کرده بودند؛ به‌روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه به‌صورت تصادفی جایگزین شدند. گروه آزمایش به‌مدت 8 جلسه 90 دقیقه‌ای به‌صورت هفتگی و بر اساس تلفیق دستورالعمل مک‌گی، وود و برنتلی (1390) و آلن، مک‌گی و بارلو (2009) تحت آموزش گروهی نظم بخشی هیجانی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: یافته‌ها تفاوت معناداری را بین عملکرد دو گروه در نشانه‌های اختلال سلوک (27/19 =F، 001/0 =P)، سازگاری کل (02/59 =F، 001/0 =P)، سازگاری عاطفی (86/19 =F، 001/0 =P)، سازگاری اجتماعی (83/47 =F، 001/0 =P) و سازگاری تحصیلی (05/32 =F، 001/0 =P) در مرحله پس آزمون و پیگیری نشان داد. نتیجه‌گیری: از آنجا که آموزش نظم بخشی هیجان، بر تعامل فرد با هم‌سال‌ها و اجتماع به‌شکل مستقیم تأثیرگذار است؛ به نحو مطلوبی می­تواند از میزان نشانگان اختلال سلوک بکاهد. لذا نهادهای خانواده، تربیتی، آموزش ‌و پرورش و مراکز خدمات روان‌شناختی و مشاوره می‌توانند در جهت بهبود این اختلال از این روش بهره ‌مند شوند.

کلیدواژه‌ها


منابع
اعظمی، یوسف.، سهرابی، فرامرز.، برجعلی، احمد.، و چوپان، حامد. (1393). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر مدل گراس بر کاهش رفتارهای تکانش‌گری در افراد وابسته به مواد. فصلنامه اعتیاد پژوهی، 8(2): 141-127.
حاتمی، محمد.، حسنی، جعفر.، ارجمندنیا، نیلوفر.، و نعیمی ‌پور، فاطمه. (1394). اثربخشی آموزش راهبردهای تنظیم هیجان در نظم ‌دهی هیجان بیماران مبتلا به استرس پس از سانحه. فصلنامه روان‌شناسی نظامی، 6(2): 33-23.
دانش، عصمت.، سلیمی ‌نیا، نرگس.، فلاحتی، حوا.، سابقی، لیلا.، و شمشیری، مینا. (1393). اثربخشی آموزش گروهی مهارت حل ‌مساله بر سازگاری دختران نوجوان ناسازگار. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 8(2 پیاپی 30): 40-23.
زارع، محبوبه.، آقازیارتی، علی.، ملک شیخی، سمیه.، و شریفی، مسعود. (زودآیند). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی در مقایسه با تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان نوجوان دچار اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، زودآیند. در دسترس در:
http://apsy.sbu.ac.ir/article/view/16371
سینها، ای. کی. پی.، و سینک، آر. پی. (1380). راهنمای پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان دبیرستانی. ترجمه ابوالفضل کرمی. مؤسسه روان تجهیز سینا. (تاریخ انتشار اثر به‌ زبان اصلی، 1993).
علی‌بخشی، سیده زهرا.، آقایوسفی، علی‌رضا.، زارع، حسین.، و بهزادی‌پور، ساره. (1390). اثربخشی تحول راهبرد خود نظم‌ دهی بر عملکرد نوشتن دانش‌آموزان دچار اختلال کمبود توجه و بیش‌فعالی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 5(2 پیاپی 18): 47-37.
علی‌پور، احمد.، عاصمی، زهرا.، و حسینی یزدی، سیده عاطفه. (1393). مقایسه اثربخشی سه روش مداخله‌ای پسخوراند عصبی، آموزش مدیریت رفتار والدین و درمان ترکیبی در کاهش نشانگان اختلال سلوک کودکان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 8(4 پیاپی 32): 94-79.
فتح‌ اله ‌زاده، نوشین.، باقری، پریسا.، رستمی، مهدی.، و دربانی، سید علی. (1395). اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بر سازگاری و خودکارآمدی دانش‌آموزان دختر دبیرستانی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(3 پیاپی 39): 289-271.
قادری، فرزاد.، نامداری، کوروش.، انتظاری، مصطفی.، و همتی، علی. (1394). فراتحلیل اثربخشی درمان‌های روان‌شناختی بر میزان نشانه‌های اختلال سلوک. تعلیم و تربیت استثنایی، 32(3)، 22-13.
کمالی ایگلی، سمیه.، و ابولمعالی ‌الحسینی، خدیجه. (1395). پیش‌بینی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان بر اساس فرایندهای ارتباطی خانواده و کمال‌گرایی در دختران نوجوان دبیرستانی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(3 پیاپی 39): 310-291.
محمد اسماعیل، الهه. (1381). بررسی مقدماتی اعتبار و روایی و تعیین نقاط برش اختلال‌های پرسشنامه علائم مرضی کودکان. پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 2(3): 254-239.
مک‌گی، متیو.، وود، جفریو، و برنتلی، جفری. (1390). تکنیک‌های نظم بخشی هیجانی. ترجمه حسن حمیدپور، حمید جمعه ‌پور و زهرا اندوز. انتشارات دانشگاه تهران. (تاریخ انتشار اثر به ‌زبان اصلی، 2007).
Allen, L. B., McHugh, R. K., & Barlow, D. H. (2009). Emotional disorder. Clinical handbook of psychological disorder: The Guilford Press.
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorder, fifth edition (dsm5). New school library, Washington. DC London. England.
Diefendorff, J.M., Richard, E.M., & Yang, J. (2008). Linking emotion regulation strategies to affective events and negative emotions at work. Journal of Vocational Behavior, 73(2): 498–508.
Gadow, K.D., & Sprafkin, J. (2007). The symptom inventories: An annotated bibliography (on- line). Available: www.Chechmateplus.com.
Garnefski, N., Koopman, H., Kraaij, V. & Cate, R. T. (2009). Brief report: cognitive emotion regulation strategies and psychological adjustment in adolescents with a chronic disease. Journal of Adolescence, 32(2): 449-454.
Gross, J. J., & Thompson, R. A. (2007). Emotion regulation: Conceptual foundations
Hong, J., Tillman, R., & Luby, J. (2015). Disruptive behavior in preschool children: Distinguishing normal misbehavior from markers of current and later childhood conduct disorder. Journal of Pediatrics, 15(3): 723–730
Kiani, B., Hadianfard, H., & Mitchell, J. (2016). The impact of mindfulness meditation training on executive functions and emotion dysregulation in an Iranian sample of female adolescents with elevated attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms. Australian Journal of Psychology. 68(1): 35-48.
Mazursky-Horowitz, H., Felton, J.W., MacPherson, L. & Chronis-Tuscano, A.M. (2015). Maternal emotion regulation mediates the association between adult attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms and parenting. Journal of Abnormal Child Psychology, 43(12): 121-131.
McDermott, M. J., Tull, M. T., Gratz, K. L., Daughters, S. B., & Lejuez, C. W. (2009). The role of anxiety sensitivity and difficulties in emotion regulation in posttraumatic stress disorder among crack/cocaine dependent patients in residential substance abuse treatment. Journal of Anxiety Disorders, 23(5): 591-599.
Pedersen, W., & Mastekaasa, A. (2011). Conduct disorder symptoms and treatment. Journal of Adolescence, 34(5): 1025-1035.
Potthoff, S., Garnefski, N., Miklosi, M., Ubbiali, A., Dominguez-Sanchez, F. J., Martins, E. C., Witthöft, & M., Kraai, V. (2016). Cognitive emotion regulation and psychopathology across cultures: A comparison between six European countries. Personality and Individual Differences, 25(2): 218-224.
Shaw, P., Stringaris, A., Nigg, J., & Leibenluft, E. (2016). Emotion dysregulation in attention deficit hyperactivity disorder. Psychiatric Treatment of Children and Adolescents, 14(1): 127-144.
Shenk, C., Dorn, L., Kolko, D., Susman, E., Noll, J., & Bukstein, O. (2012). Predicting treatment response for oppositional defiant and conduct disorder using pre-treatment adrenal and gonadal hormones. Journal of Child and Family Studies, 21(6): 973-983.
Strachan M, Daniel F, Gros KJ, Ruggiero C, Lejuez RA. (2012). An Integrated Approach to delivering exposure-based treatment for sysmpptomes of PTSD and Dpression in OIF/OEF Veterans: Preliminary Findings. BehavTher, 43(3): 560-569.
Tarver, J., Daley, D. & Sayal, K. (2014). Attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD): an updated review of the essential facts. Child: Care, Health and Development. 40(6): 762-774.