اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در بهبود مهار شناختی و انعطاف‌پذیری شناختی دانشجویان مضطرب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه پیام نور

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در بهبود مهار شناختی و انعطاف پذیری دانشجویان مضطرب بود. روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با گروه گواه و طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دو ماهه و جامعه آماری 8000 نفر دانشجوی دختر دانشگاه پیام نور استان گیلان در سال تحصیلی 96-1395 بود. پس از آزمون غربالگری اضطراب بک 1991در مورد 200 نفر که به مرکز مشاوره دانشگاه مراجعه کرده و دارای شرایط ورود به پژوهش بودند؛ 30 نفر به‌صورت در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش آزمون استروپ (1935)، مقیاس انعطاف پذیری، دنیس و وندروال (2009) و برنامه درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش هیز و رز (2008) بود  که در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای هفته­ای یک جلسه اجرا و داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج تفاوت معناداری را بین عملکرد دو گروه در پاسخ درست همخوان (05/5 =F، 03/0 =P)، زمان واکنش به محرک همخوان (56/4 =F، 04/0 =P)، پاسخ درست ناهمخوان (32/4 =F، 05/0 =P)، زمان واکنش به محرک ناهمخوان(30/4 =F، 05/0 =P) و انعطاف پذیری شناختی(17 =F، 03/0 =P) در مرحله پس آزمون و پس از دو ماه پیگیری نشان داد. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش حاضر می­توان نتیجه گرفت که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با بهبود مهار شناختی و افزایش انعطاف پذیری شناختی دانشجویان مضطرب می­تواند اضطراب آن­ها را کاهش دهد.

کلیدواژه‌ها


منابع
افشاری، رامین.، امیری، یگانه.، حسن پور، مریم.، رحمانی، فهیمه.، حق ‌شناس، حسن. (1392). ویژگی‌های شخصیتی بیماران دچار اختلال وسواس و سایر اختلال‌های اضطرابی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 7(3): 37-25.
ایراندوست، فروزان.، نشاط دوست، حمید طاهر.، و نادی، محمد علی. (1393). تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در کیفیت زندگی زنان مبتلا به کمردرد مزمن. مجله علوم رفتاری، 8(1): 96-86.
ایزدی، راضیه.، و عابدی، محمد رضا. (1392). کاهش علائم وسواس در بیماران مبتلا به وسواس فکری و عملی مقاوم به درمان از طریق درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد. فیض، 17(3): 286-275.
پورفرج عمران، مجید. (1390). اثربخشی درمان گروهی پذیرش و تعهد بر هراس اجتماعی دانشجویان. فصلنامه دانش و تندرستی، 6(2): 5-1.
حر، مریم.، آقایی، اصغر.، عابدی، احمد.، و عطاری، عباس. (1392). تأثیر روش درمانی مبتنی بر تعهد و پذیرش بر میزان افسردگی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 11(2): 128-121.
حسینائی، علی.، احدی، حسن.، فتی، لادن.، حیدری، علیرضا.، و مظاهری، محمد علی. (1392). تأثیر آموزش گروهی مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد (ACT) بر استرس شغلی و فرسودگی شغلی. مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، 19(2): 120-109.
دشتی، محمد. (1390). ارتباط حیطه‌های نگرانی با کیفیت زندگی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی استان مرکزی. پایان نامه دکترای حرفه‌ای. دانشکده پرستاری دانشگاه علوم پزشکی استان مرکزی.
رجبی، ساجده.، و یزدخواستی، فریبا. (1393). اثربخشی درمان گروهی پذیرش و تعهد بر اضطراب و افسردگی زنان مبتلا به بیماری ‌ام اس. مجله روان‌شناسی بالینی، 6(1): 38-29.
زارع، حسین.، فرزاد، ولی‌ اله.، علیپور، احمد.، و ناظر، محمد. (1391). تأثیر آموزش شکل دهی توجه بر تقویت توجه رانندگان حادثه دیده. فصلنامه تازه‌های علوم شناختی، 14(2): 97-87.
زارع، حسین.، و لطفی، راضیه. (1394). اثر میزان بار و ظرفیت حافظه کاری بر فرآیند مهار شناختی در تکلیف استروپ. مجله روان‌شناسی، 19(4): 187-174.
سلطانی، اسماعیل.، شاره، حسین.، بحرینیان، سید عبدالمجید.، و فرمانی، اعظم. (1392). نقش واسطه‌ای انعطاف پذیری شناختی در ارتباط بین سبک‌های مقابله‌ای و تاب‌ آوری با افسردگی. پژوهنده، ۱۸(۲): 96-88.
فقیهی، محمد صالح.، و کجباف، محمد باقر. (1395). اثربخشی آموزش فرزندپروری مبتنی بر رویکرد پذیرش و تعهد به مادران بر عزت نفس کودکان دچار شکاف لب و کام: پژوهش مورد منفرد. فصلنامه روان‎شناسی کاربردی، 10(4): 476-453.
کاویانی، حسین.، و موسوی، اشرف‌ سادات. (1387). ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه اضطراب بک در طبقات سنی و جنسی جمعیت ایرانی. مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۶۶ (۲):140-136.
مرمرچی نیا، مژگان.، و ذوقی پایدار، محمدرضا. (1396). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر امیدواری و شادکامی نوجوانان دختر تحت پوشش بهزیستی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(2): 174-157.
نظری، امین.، فلاح زاده، هاجر.، و نظربلند، ندا. (1396). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سرخوردگی و کیفیت زناشویی زن‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(3): 453-433.
References
Baddeley, A. (2012). Working memory: Theories, models, and controversies. Annual Review of Psychology, 63(1): 1-29.
Bamber, M. D. & Schneider, J. K. (2016). Mindfulness-based meditation to decrease stress and anxiety in college students: A narrative synthesis of the research. Educational Research and Reviews, 18(1): 1-32.
Brinkborg, H., Michanek, J., Hesser, H., & Berglund, G. (2011). Acceptance and commitment therapy for the treatment of stress among social workers: A randomized controlled trial. Behaviour Research and Therapy, 49(6): 389-398.
Chan, R. C. K., Chen, E. Y. H., & Law, C. W. (2006). Specific executive dysfunction in-patient with first-episode medication-naïve schizophrenia. Schizophrenia Research, 82(1): 51-64.
Folke, F. (2012). Parling T. Melin L. Search results for Acceptance and commitment therapy for depression: A preliminary randomized clinical trial for unemployed on long-term sick leave. Cognitive and Behavioral Practice, 19(4): 517-525.
Forman, E. M., & Herbert, J. D. (2009). New directions in cognitive behavior therapy: Acceptance-based therapies. In: O'Donohue WT, Fisher JE. General principles and empirically supported techniques of cognitive behavior therapy. New Jersey: Wiley & Sons.
Hayes, S. C, Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change. The Guilford Press: New York London.
Hayes, S. C., Levin, M. E., Plumb-Vilardaga, J., Villatte, J. L., & Pistorello, J. (2013). Acceptance and Commitment Therapy and contextual behavioral science: Examining the progress of a distinctive model of behavioral and cognitive therapy. Behavior Therapy, 44(2): 180-198.
Hulbert-Williams, N. J, Storey, L., & Wilson, K. G. (2015). Psychological interventions for patients with cancer: psychological flexibility and the potential utility of acceptance and commitment therapy. European Journal of Cancer Care, 24(1): 15–27.
Johnston, M., Foster, M., Shennan, J., Starkey, N., & Johnson, A. (2010). The effectiveness of an acceptance and commitment therapy self-help intervention for chronic pain. The Clinical of Journal of Pain, 26(5): 393-402.
Masuda, A., & Tully, E. C. (2012). The role of mindfulness and psychological flexibility in somatization, depression, anxiety, and general psychological distress in a nonclinical college Sample. Journal of Evidence-Based Complementary Alternative Medicine, 17(1): 66-71.
Roditi, D., & Robinson, M. E. (2011). The role of psychological interventions in the management of patients with chronic pain. Psychology Research and Behavior Management, 4(1): 41-9.
Sharp, K. (2012). A review of acceptance and commitment therapy with anxiety disorders. International Journal of Psychology and Psychological Therapy, 12(3): 359-372.
Twohig, M. P. (2009). Acceptance and commitment therapy for treatment-resistant posttraumatic stress disorder: A case study. Cognitive and Behavioral Practice, 16(1): 243-52.
Weinstein, N., Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2009). A multi-method examination of the effects of mindfulness on stress attribution, copying, and emotional well-being. Journal of Research in Personality, 43(3): 374–385.
Zettle, R. D. (2015). Acceptance and commitment therapy for depression. Current Opinion in Psychology, 2(1): 65-69.
Zong, J., Cao, X., Cao, Y., Shi, Y., Wang, Y., Yan, C., Abela, J., Gan, Q., Gong, Q., & Chan, R. (2010). Coping flexibility in college students with depressive symptoms. Health and Quality of Life Outcomes, 8(1): 1-6.
***