اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر حساسیت اضطرابی، خودپنداره و خودکارامدی تحصیلی دانش‌آموزان دچار نارسانویسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیئت علمی

2 دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر حساسیت اضطرابی، خودپنداره و خودکارامدی تحصیلی دانش­آموزان دچار نارسانویسی بود. روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با گروه گواه و طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دو ماهه و جامعه آماری 114 دختر و پسر 9 تا 15 ساله دوره ابتدایی دچار نارسانویسی بود که در سال 1396 به مرکز اختلال‌های یادگیری ناحیه 1 آموزش‌ و پرورش شهر کرمانشاه مراجعه کرده بودند. از میان آن­ها به شکل در دسترس، 30 کودک انتخاب و به شکل تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شد. ابزار پژوهش پرسشنامه‌های حساسیت اضطرابی ریس و مکنالی (1985)، خودپنداره بک، استر، اپستین و براون (1990)، خودکارامدی تحصیلی جینکز و مورگان 1999 (نقل از مظاهری و صادقی، 1394) و برنامه آموزش ذهن آگاهی کابات-‌زین (1992) بود که طی 8 جلسه 5/1 ساعته، یکبار در هفته در مورد گروه آزمایش اجرا شد. هر دو گروه در سه مرحله به پرسشنامه‌های پژوهش پاسخ دادند و داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد؛ آموزش ذهن آگاهی بر حساسیت اضطرابی (46/16 =F، 001/0 =P)، خودپنداره (97/51 =F، 001/0 =P) و خودکارامدی تحصیلی (69/69 =F، 001/0 =P) اثر داشته و این تأثیر در مرحله پیگیری سه‌ ماهه پایدار مانده است. نتیجه‌گیری: آموزش ذهن آگاهی روش مداخله‌ای مؤثری است که با کاهش حساسیت اضطرابی، دانش­آموزان نارسانویس را قادر می­سازد که احساسات و نشانه‌های جسمانی و روانی خود را بپذیرند و خودپنداره و خودکارامدی تحصیلی را ارتقا دهند.

کلیدواژه‌ها


منابع
ابراهیم ‌پور، مجید.، نیاکان، روجیا.، و عباسی ‌کرقند، زهره. (۱۳۹۶). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر بهبود پذیرش اجتماعی و اعتماد به نفس در کودکان دارای اختلالات یادگیری، اولین کنفرانس ملی پژوهش‌های نوین ایران و جهان در روان‌شناسی و علوم تربیتی، حقوق و علوم اجتماعی، شیراز. دانشگاه علمی کاربردی شوشتر. 104-99.
افروز، غلامعلی.، قاسم ‌زاده، سوگند.، تازیکی، طیبه.، و دلگشاد، ئاکو. (1393). آموزش مهارت‌های تنظیم خلق برخودپنداره و کفایت اجتماعی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری. ناتوانی‌های یادگیری، 3(3): 24-6.
اکبری، مریم.، ارجمندنیا، علی ‌اکبر.، افروز، غلامعلی.، و کامکاری، کامبیز. (1395). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر سازگاری اجتماعی-عاطفی دانش‌آموزان با اختلال در یادگیری حساب. مجله توانمندسازی کودکان استثنایی، 7(2): 16-8.
بشارت، محمدعلی.، بهرامی زاده، حمید.، فتی، لادن.، و حسن‌ آبادی، حمیدرضا. (1394). نقش واسطه‌ای باورهای فراشناختی و حساسیت اضطرابی در رابطه بین روان رنجور خویی با همبودی اضطراب و افسردگی. فصلنامه علمی-پژوهشی روان‌شناسی کاربردی، 9(2): 23-7.
بندک، موسی.، ملکی، حسن.، عباس پور، عباس.، و ابراهیمی قوام، صغرا. (1394). تأثیر مهارت‌های زندگی بر خودکارامدی تحصیلی دانش‌آموزان. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 11(1): 31-21.
بهراد، حمداله.، و عبداله‌ زاده ‌جدی، آیدا. (1396). پیش‌ بینی خودکارامدی تحصیلی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه مشکین ‌شهر بر اساس نمره ذهن آگاهی و هیجانات منفی. مجله پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، 12(2): 13-1.
زارع، محبوبه.، آقازیارتی، علی.، ملک شیخی، سمیه.، و شریفی، مسعود. (1396). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی در مقایسه با تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان نوجوان دچار اختلال کاستی توجه/فزون کنشی. فصلنامه علمی-پژوهشی روان‌شناسی کاربردی، 12(2): 222-203.
عباسی، مسلم.، و نقی ‌زاده، علی. (1392). تاثیر آموزش ذهن ‌آگاهی بر بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان مبتلا به اختلال ریاضی. اولین کنگره سراسری روان‌شناسی کودک و نوجوان. دانشگاه شهید بهشتی. تهران. 23-19.
فرهنگی، عبدالحسین.، و عبدالعلیان، مریم. (1395). اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بر خودپنداره و حساسیت اضطرابی دانش‌آموزان دچار ناتوانی‌های یادگیری. ناتوانی‌های یادگیری، 5(4): 58-43.
کامران، اصغر.، مقتدایی، کمال.، عبدالهی، زهره.، و سلامت، منصوره. (1396). تأثیر آموزش توجه بر بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دچار اختلال نارسانویسی. فصلنامه سلامت روانی کودک، 4(1): 56-46.
مظاهری، زینب.، و صادقی، احمد. (1394). ساخت و بررسی روایی و پایایی پرسشنامه خودکارامدی تحصیلی دانش‌آموزان. رویکردهای نوین آموزشی، 10(2): 80-61.
نریمانی، محمد.، و شربتی، انوشیروان. (1394). مقایسه حساسیت اضطرابی و عملکرد شناختی در دانش‌آموزان با و بدون نارسانویسی. ناتوانی‌های یادگیری، 4(4): 100-85.
References
Beauchemin, J., Hutchins, T., & Patterson, F. (2008). Mindfulness meditation may lessen anxiety, promote social skills, and improve academic performance among adolescents with learning disabilities. Complementary Health Practice Review, 13(2): 34-45.
Beck, AT., Steer, R.A., Epstein, N., & Brown, G. (1990). Beck self-cncept test. Psychological Assessment: A Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2(2): 191-197.
CAI, D., Viljaranta, J., & Georgiou, G. (2018). Direct and indirect effects of self-concept of ability on math skills. Learning and Individual Differences, 61(1): 51-58.
Erozkan, A. (2012). Examination of relationship between anxiety sensitivity and parenting styles in adolescents. Educational Sciences: Theory & Practice, 12(1): 52-57.
Haydicky, J., Wiener, J., Badali, P., Milligan, K., & Ducharme, J. (2012). Evaluation of a mindfulness-based intervention for adolescents with learning disabilities and co-occurring ADHD and anxiety. Mindfulness, 3(2): 151-164.
Kabat-Zinn, J. (1992). Full catastrophe living: Using the wisdom of your mind to face stress, pain and illness. New York: Dell.
Kushki, A., Schwellnus, H., Ilyas, F., & Chau, T. (2011). Changes in kinetics and kinematics of handwriting during a prolonged writing task in children with and without dysgraphia. Research in Developmental Disabilities, 32(3): 1058-1064.
Lee, K., Jones, M., & Day, S. (2017). The impact of academic competency teasing and self-concept on academic and psychological outcomes among gifted high school students. Learning and Individual Differences, 56(12): 151-158.
Luberto, C.M., Cotton, S., McLeish, A.C., Mingione, C.J., & O’Bryan, E.M. (2014). Mindfulness skills and emotion regulation: The mediating role of coping self-efficacy. Mindfulness, 5(4): 373-380.
Lv, B., Zhou, H., Liu, Ch., Guo, X., Caiyun, Zh. Liu, Zh. & Luo, L. (2018). The relationship between mother–child discrepancies in educational aspirations and children's academic achievement: The mediating role of children's academic self-efficacy. Children and Youth Services Review, in press, accepted manuscript, Available online 7 February 2018.
Malboeuf-Hurtubise, C., Lacourse, E., Taylor, G., Joussemet, M., & Ben Amor, L. (2016). A mindfulness-based intervention pilot feasibility study for elementary school students with severe learning difficulties: effects on internalized and externalized symptoms from an emotional regulation perspective. Journal of Evidence-Based Integrative Medicine, 22(3): 473-481
Marie Coles, K. (2014). Academic self-efficacy beliefs of young adults with learning disabilities. Phd Dissertation. Washington: Walden University.
Mirandola, Ch., Losito, N., Ghetti, S., & Cornoldi, C. (2014). Emotional false memories in children with learning disabilities. Research in Developmental Disabilities, 35(2): 261-268.
Norr, P.A., Allan, N., Reger, G., & Schmidt, N. (2018). Exploring the pathway from anxiety sensitivity intervention to suicide risk reduction: Chained mediation through anxiety and depressive symptoms. Journal of Affective Disorders, 231(1): 27-31.
Reavley, N. (2018). Mindfulness training in higher education students. The Lancet Public Health, 3(2): e55-e56.
Reiss, S., & Mcnally, R.J. (1985). The expectancy model of fear. San Diego, CA: Academic press.
Thastum, M., Ravn, K., Sommer, S. & Trillingsgaard, A. (2009). Reliability, validity and normative data for the Danish Beck Youth Inventories. Scandinavian Journal of Psychology, 50(2): 47-54.
Verešova, M., & Foglova, L. (2016). Academic self-efficacy, heteronomous and autonomous evaluation of academic achievement of adolescents. In: European Proceedings of Social & Behavioural Sciences: ICEEPSY 2016: 7th International Conference on Education and Educational Psychology, Rhodes, Greece. 16(1): 877-885.