اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر احساس تنهایی، شرم و گناه زنان متقاضی طلاق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد زاهدان

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر احساس تنهایی، شرم و گناه زنان متقاضی طلاق بود. روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون، پیگیری سه ماهه و گروه گواه و جامعه آماری شامل 3823 پرونده طلاق بود که 983 پرونده از سوی دادگاه 1397 برای انجام مشاوره طلاق به مرکز مشاوره و خدمات - خانواده شهرستان کرمان در سال 98 روانشناختی بهزیستی شهرستان کرمان ارجاع شده بود. به شیوه نمونه گیری در دسترس از میان 98 زن که به پرسشنامههای احساس تنهایی راسل، پیلوا و کاترونا ( 1980 ) و عاطفه خودآگاه اورث، روبین، و سوتو ( 2006 ) پاسخ دادند؛ 30 نفر که در مقیاس تنهایی نمره بالای 60 و در مقیاس شرم و گناه نمره بالای 12 را کسب کردند؛ انتخاب و پس از همتاسازی بهطور تصادفی در دو گروه 15 نفری آزمایش و گواه جایگزین شدند. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد باخ و موران ( 2008 ) به شیوه گروهی در 11 جلسه 90 دقیقهای در هفته یکبار در مورد گروه آزمایش اجرا و دادهها با استفاده از تحلیل واریانس مختلط با اندازه گیری مکرر تحلیل شد. یافتهها: نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و گناه (F= 297/ شرم ( 81 ،(F= 52/ در سطح 99 درصد اطمینان توانسته است که احساس تنهایی ( 5 زنان متقاضی طلاق را کاهش دهد و این تأثیر در مرحله پیگیری پایدار بماند. نتیجه (F= 470/18) گیری: از آنجایی که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با استفاده از استعارهها و تاکید بر ارزشها منجر به کاهش احساس تنهایی، شرم و گناه در زنان متقاضی طلاق میشود؛ بنابراین می توان از آن برای کاهش بخشی از آسیبهای ناشی از طلاق استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها


پاشنگ، بتول.، سلیمی نیا، نرگس.، مهرانی، محمدرضا.، سوداگر، شیدا. (1393). اثربخشی زوج درمانی به شیوه های عقلانی-عاطفی در کاهش باورهای غیر منطقی زوج ها. روانشناسی کاربردی، 8، 3(31)، 43-56. ]پیوند[
داور پناه، فروزنده. (1373). هنجاریابی نسخه تجدیدنظر شده مقیاس احساس تنهایی (برای دختران 12-18 ساله). پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی تهران. ]پیوند[
رحیم زاده، سوسن.، بیات، مریم.، اناری، آسیه. (1388). احساس تنهایی و خوداثربخشی اجتماعی در نوجوانان. روانشناسی تحولی، 6،22، 87-96. ]پیوند[
سعادتی، نادره.، رستمی، مهدی.، دربانی، سید علی. (1395). مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان متمرکز بر شفقت خود در تقویت عزت‌نفس و سازگاری پس از طلاق زنان. روانشناسی خانواده، 3، 2، 45-58. ]پیوند[
مرادی، کبری.، دهقانی، اکرم. (1397). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر مطلوبیت اجتماعی و شادکامی زنان حوزوی. فصلنامه فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 12، 2، 113-126. ]پیوند[
مطیعی، گلاره.، آقا یوسفی، علیرضا.، چوبساز، فرزانه.، شقاقی، فرهاد. (1390). اثربخشی مقابله درمانگری بر احساس تنهایی زنان نابارور. روانشناسی کاربردی، 5، 3(19)، 85-96. ]پیوند[
نجاری، فیروزه.، خدابخشی کولایی، آناهیتا.، فلسفی نژاد، محمد رضا. (1396). اثربخشی درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر احساس تنهایی و سازگاری روانشناختی زنان مطلقه. مجله دانشگاه علوم پژشکی تربت حیدریه، 5، 3، 68-75. ]پیوند[
هاشمی، سعد الله.، درتاج، فریبرز.، سعدی پور، اسماعیل.، اسدزاده، حسن. (1396). الگوی ساختاری احساسات شرم و گناه بر اساس شیوه های فرزند پروری والدین: نقش واسطه ای سبک های دلبستگی. روانشناسی کاربردی، 11، 4(44)، 475-493. ]پیوند[
References
Aartsen, M., & Jylhä, M. (2011). Onset of loneliness in older adults: results of a 28 year prospective study. European journal of ageing, 8(1), 31-38.‏[link]
Alpass, F. M., & Neville, S. (2003). Loneliness, health and depression in older males. Aging & mental health, 7(3), 212-216.‏‏[link]
Auslander, B. A., & Rosenthal, S. L. (2010). Intimate romantic relationships in young adulthood: A biodevelopmental perspective. Young adult mental health, 158-168. [link]
Bach, P. A., & Moran, D. J. (2008). ACT in practice: Case conceptualization in acceptance and commitment therapy. New Harbinger Publications.‏ [link]
Bosma, H., Jansen, M., Schefman, S., Hajema, K. J., & Feron, F. (2015). Lonely at the bottom: a cross-sectional study on being ill, poor, and lonely. public health, 129(2), 185-187.‏ [link]
Britzman, M. J., & Sauerheber, J. D. (2014). Preparing Couples for an Enriched Marriage A Model in Individual Psychology. The Family Journal,22(4), 428-436. [link]
Cacioppo, J. T., Hawkley, L. C., & Thisted, R. A. (2010). Perceived social isolation makes me sad: 5-year cross-lagged analyses of loneliness and depressive symptomatology in the Chicago Health, Aging, and Social Relations Study. Psychology and aging, 25(2), 453. [link]
Carpenter, T. P., Tignor, S. M., Tsang, J. A., & Willett, A. (2016). Dispositional self-forgiveness, guilt-and shame-proneness, and the roles of motivational tendencies. Personality and Individual Differences, 98, 53-61.‏ [link]
Chen, Y., & Feeley, T. H. (2014). Social support, social strain, loneliness, and well-being among older adults: An analysis of the Health and Retirement Study. Journal of Social and Personal Relationships, 31(2), 141-161.‏ [link]
Ciarrochi, J., & Robb, H. (2005). Letting a little nonverbal air into the room: Insights from acceptance and commitment therapy Part 2: Applications. Journal of rational-emotive and cognitive-behavior therapy, 23(2), 107-130.‏ [link]
de Hooge, I. I. (2014). The general sociometer shame: Positive interpersonal consequences of an ugly emotion. [link]‏
de Jong Gierveld, J., & Havens, B. (2004). Cross-national comparisons of social isolation and loneliness: introduction and overview. Canadian Journal on Aging/La Revue canadienne du vieillissement, 23(2), 109-113.‏ [link]
Dykstra, P. A., & Fokkema, T. (2007). Social and emotional loneliness among divorced and married men and women: Comparing the deficit and cognitive perspectives. Basic and applied social psychology, 29(1), 1-12.‏ [link]
Eifert, G. H., & Forsyth, J. P. (2005). Acceptance and commitment therapy for anxiety disorders: A practitioner's treatment guide to using mindfulness, acceptance, and values-based behavior change. New Harbinger Publications.‏ [link]
Fiori, K. L., & Consedine, N. S. (2013). Positive and negative social exchanges and mental health across the transition to college: loneliness as a mediator. Journal of Social and Personal Relationships, 30(7), 920-941.‏ [link]
Fisher, M. L., & Exline, J. J. (2010). Moving toward self‐forgiveness: Removing barriers related to shame, guilt, and regret. Social and Personality Psychology Compass, 4(8), 548-558.‏ [link]
Gausel, N., & Leach, C. W. (2011). Concern for self‐image and social image in the management of moral failure: Rethinking shame. European Journal of Social Psychology, 41(4), 468-478. [link]‏
Gausel, N., Vignoles, V. L., & Leach, C. W. (2016). Resolving the paradox of shame: Differentiating among specific appraisal-feeling combinations explains pro-social and self-defensive motivation. Motivation and Emotion, 40(1), 118-139.‏ [link]
Hansen, T., & Slagsvold, B. (2016). Late-life loneliness in 11 European countries: Results from the generations and gender survey. Social Indicators Research, 129(1), 445-464.‏ [link]
Hayes, S. C., & Wilson, K. G. (1994). Acceptance and commitment therapy: Altering the verbal support for experiential avoidance. The Behavior Analyst, 17(2), 289-303.‏ [link]
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (1999). Acceptance and commitment therapy: An experiential approach to behavior change. New York: The Guilford Press. [link]
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2011). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change. Guilford Press. [link]‏
Kashdan, T. B., & Ciarrochi, J. V. (Eds.). (2013). Mindfulness, acceptance, and positive psychology: The seven foundations of well-being. New Harbinger Publications.‏ [link]
Killawi, A., Fathi, E., Dadras, I., Daneshpour, M., Elmi, A., & Altalib, H. (2017). Perceptions and Experiences of Marriage Preparation Among US Muslims: Multiple Voices from the Community. Journal of Marital and Family Therapy. [link]
Kim, S., Thibodeau, R., & Jorgensen, R. S. (2011). Shame, guilt, and depressive symptoms: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 137, 68–96. [link]
Orth, U., Berking, M., & Burkhardt, S. (2006). Self-conscious emotions and depression: Rumination explains why shame but not guilt is maladaptive. Personality and social psychology bulletin, 32(12), 1608-1619.‏ [link]
Orth, U., Robins, R. W., & Soto, C. J. (2010). Tracking the trajectory of shame, guilt, and pride across the life span. Journal of personality and social psychology, 99(6), 1061.‏ [link]
Peterson, B. D., & Eifert, G. H. (2011). Using acceptance and commitment therapy to treat infertility stress. Cognitive and Behavioral Practice, 18(4), 577-587.‏ [link]
Peterson, B. D., Eifert, G. H., Feingold, T., & Davidson, S. (2009). Using acceptance and commitment therapy to treat distressed couples: A case study with two couples. Cognitive and Behavioral Practice, 16(4), 430-442. [link]
Russell, D., & Peplau, L. A. LA, & Cutrona, CE (1980). The revised UCLA Loneliness Scale: Concurrent and discriminant validity evidence. Journal of Personality and Social Psychology, 39(3), 472-480. [link]‏
Ryan, R. M., Deci, E. L., Grolnick, W. S., & La Guardia, J. G. (2006). The significance of autonomy and autonomy support in psychological development and psychopathology. In D. Cicchetti & D. J. Cohen (Eds.), Developmental psychopathology: Theory and method (Vol. 1, pp. 795–849). New York: Wiley[link]
Santini, Z. I., Fiori, K. L., Feeney, J., Tyrovolas, S., Haro, J. M., & Koyanagi, A. (2016). Social relationships, loneliness, and mental health among older men and women in Ireland: A prospective community-based study. Journal of affective disorders, 204, 59-69.‏ [link]
Shankar, A., Hamer, M., McMunn, A., & Steptoe, A. (2013). Social isolation and loneliness: relationships with cognitive function during 4 years of follow-up in the English Longitudinal Study of Ageing. Psychosomatic medicine, 75(2), 161-170.‏ [link]
Strosahl, K. D., & Robinson, P. J. (2017). The mindfulness and acceptance workbook for depression: Using acceptance and commitment therapy to move through depression and create a life worth living. New Harbinger Publications.‏ [link]
Tangney, J. P., Wagner, P., & Gramzow, R. (1992). Proneness to shame, proneness to guilt, and psychopathology. Journal of abnormal psychology, 101(3), 469.‏ [link]
Tracy, J. L., Robins, R. W., & Tangney, J. P. (Eds.). (2007). The self-conscious emotions: Theory and research. Guilford Press.‏ [link]
Walser, R. D., Garvert, D. W., Karlin, B. E., Trockel, M., Ryu, D. M., & Taylor, C. B. (2015). Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy in treating depression and suicidal ideation in Veterans. Behaviour research and therapy, 74, 25-31.‏ [link]
Young, C. M., Neighbors, C., DiBello, A. M., Traylor, Z. K., & Tomkins, M. (2016). Shame and guilt-proneness as mediators of associations between general causality orientations and depressive symptoms. Journal of social and clinical psychology, 35(5), 357-370. [link]