مقایسه اثربخشی روش طرحواره‌های هیجانی با روش تمایزیافتگی خود بر دلزدگی زناشویی زنان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی قم

2 استادیار (استاد راهنما)

3 استادیار( استاد مشاور)

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی روش طرحواره‌های هیجانی در مقایسه با روش تمایزیافتگی خود بر دلزدگی زناشویی بود. روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با دو گروه آزمایش، یک گروه گواه، طرح پیش آزمون، پس‌ آزمون و پیگیری 2 ماهه و جامعه آماری شامل 53 زن متأهل مراجعه‌کننده به مرکز مشاوره آموزش‌ و پرورش منطقه 6 تهران در سال 1397 بود که از این جامعه 45 زن واجد شرایط به شیوه هدفمند انتخاب و به شکل تصادفی در سه گروه در هر گروه 15 زن کاربندی شد. ابزار پژوهش پرسشنامه دلزدگی زناشویی پاینز (1996) و برنامه طرحواره هیجانی لیهی (2016) و برنامه تمایزیافتگی خود کر و بوون (2004) بود که هر یک از برنامه‌ها در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای گروهی هفته‌ای یک‌بار به گروه‌ آزمایش 1 و 2 ارائه و داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که تأثیر مداخله طرحواره هیجانی و مداخله تمایزیافتگی خود بر دلزدگی زناشویی (71/7 =F، 01/0 =P)، (55/11 =F، 002/0 =P)، خستگی جسمی (34/21 =F، 001/0 =P)، (86/15 =F، 001/0 =P)، از پا افتادگی عاطفی (60/6 =F، 016/0 =P)، (76/13 =F، 001/0 =P) و از پا افتادگی روانی (73/8 =F، 01/0 =P)، (61/14 =F، 001/0 =P) مؤثر هستند و این تأثیر در مرحله پیگیری پایدار مانده است. نتایج آزمون تعقیبی توکی نشان داد که تفاوت میزان اثربخشی دو روش بر متغیرهای پژوهش در گروه آزمایش 1 و 2 معنادار نیست. نتیجه‌گیری: از آنجا که هر دو مداخله منجر به آگاهی زنان متأهل از احساسات خود و ایجاد روابط صمیمانه و نزدیک با همسران‌شان و در نتیجه سازگاری آن‌ها می­شود؛ بنابراین مداخله­های مؤثری برای درمان دلزدگی زناشویی محسوب می­شوند.

کلیدواژه‌ها


اصلانی، خالد.، جامعی، معصومه.، و رجبی، غلام‌رضا. (1394). اثربخشی آموزش تصویرسازی ارتباطی بر کیفیت روابط زناشویی زوج‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 9(4 پیاپی 36): 53-37 [پیوند].
پناهی، مریم.، کاظمی جمارانی، شبنم.، عنایت پور شهربابکی، مهدیه.، و رستمی، مهدی. (1396). اثربخشی زوج‌درمانی رفتاری تلفیقی بر کاهش دلزدگی زناشویی و ترس از صمیمیت زوج‌ها، فصلنامه روانشناسی کاربردی، 11(3)؛ 392-373 [پیوند].
تقی یار، زهرا.، پهلوان زاده، فرشاد.، و سماوی، عبدالوهاب. (1395). اثربخشی طرحواره درمانی بر سرخوردگی زناشویی زنان متاهل. زن و مطالعات خانواده، 9(34)؛ 64-49 [پیوند].
پیرساقی، فهیمه.، نظری، محمدعلی.، نعیمی، قادر.، و شفائی، محمد. (1394). تعارض‌های زناشویی، نقش سبک‌های دفاعی و طرحوره‌های هیجانی. روان پرستاری، 3(1)؛ 69-59 [پیوند].
شیرزادی، شاداب.، شفیع‌آبادی، عبدالله.، و دوکانه ای فرد، فریده. (1397). مقایسه اثربخشی خانواده درمانی بوئن و مینوچین بر کاهش طلاق عاطفی و بهبود کیفیت زندگی. فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات مدیریت آموزشی، 9(3)؛ 40-25 [پیوند].
عسگری، امین.، و گودرزی، کوروش. (1397). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی بر دلزدگی زناشویی زوجین در استانه طلاق. مجله مطالعات ناتوانی، 55(8)؛ 10-1 [پیوند].
عسگری، امین.، و گودرزی، کوروش. (1398). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی بر صمیمیت زناشویی. سلامت اجتماعی، 6(2)؛ 185-174 [پیوند].
محمدی، حانیه.، سپهری شاملو، زهره.، و اصغری ابراهیم آباد، محمدجواد. (1398). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی بر کاهش پریشانی روانشناختی و دشواری تنظیم هیجان زنان مطلقه. فصلنامه اندیشه و رفتار در روانشناسی بالینی، 14(51)؛ 36-27 [پیوند].
نویدی، فاطمه. (1384). بررسی و مقایسه رابطه دل‌زدگی زناشویی با عوامل جو سازمانی در کارکنان ادارات آموزش‌ و پرورش و پرستاران بیمارستان‌های شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. رشته مشاوره. دانشکده روان‌شناسی و علوم‌تربیتی. دانشگاه شهید بهشتی.
هاشمی، سیده مهدیه.، زاده محمدی، علی.، و جراره، جمشید. (1393). اثربخشی آموزش گروهی مفاهیم رویکرد سیستمی بوون بر تمایزیافتگی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 8 (1پیاپی29)؛ 45-29 [پیوند].
References
Blumer, M. L. C., & Murphy, M. J. (2011). Alaskan gay males’ couple experiences of societal non-support: Coping through families of choice and therapeutic means. Contemporary Family Therapy, 33, (3); 273–290 [Link].
Capri, B. (2013). The Turkish Adaptation of the Burnout Measure-Short Version (BMS) and Couple Burnout Measure-Short Version (CBMS) and the Relationship between Career and Couple Burnout Based on Psychoanalytic-Existential Perspective. Educational Sciences: Theory and Practice, 13(3); 1408-1417 [Link].
Dunham SM. (2016). Emotionally focused couple therapy: An interview with Scott Woolley. The Family Journal: Counseling and Therapy for Couples and Families. 24(1): 95-100 [Link].
Jackson JB, Miller RB, Oka M, Henry RG. (2014). Gender Differences in Marital Satisfaction: A Meta–analysis. Journal of Marriage and Family.76(1):105-29 [Link].
Haefner J. (2014). Research Article an Application of Bowen Family Systems Theory. Issues in Mental Health Nursing, 35(11); 835-841 [Link].
Kerr, M. E., & Bowen, M. (2004). Living the theory, the family therapy networked. New York: Norton, p:39-70
Leahy R.L .(2016). Emotional Schema Therapy: A Meta‐Experiential Model. Australian Psychological Society, 51(2); 82-88 [Link].
Montesi, J.L., Conner, B.T., Gordon, E.A., Fauber, R.L. Kim, K.H., & Heimberg, E. (2013). On the relationship among social anxiety, intimacy, sexual sommunication, and sexual satisfaction in young couples. Archives of Sexual Behavior, 42(1): 81–91 [Link].
Perissutti, C., & Barraca, J. (2013). Integrative behavioral couple therapy vs. Traditional behavioral couple therapy: A theoretical review of the differential effectiveness. Clinica y Salud, 24(3): 11-18 [Link].
Phillips, T.M., Wilmoth, J.D., Wall, S.K., Peterson, D.J., Buckley, R., & Phillips, L.E. (2013). Recollected parental care and fear of intimacy in emerging adults. The Family Journal, 21(3): 335-341 [Link].
Pugh M. (2015). A narrative review of schemas and schema therapy outcomes in the eating disorders. Clinical Psychology Review. 39(1):30-41 [Link].
Pines, A.M., Neal, M.B., Hammer, L.B., Icekson, T. (2011). Job burnout andcouple burnout in dual-earner couples in the sandwiched generation. SocialPsychology Quarterly, 74 (4), 361–86. [Link].
Pines, A. M. (1996). Couple burnout: Causes and cures. New York/London: Routledge
Rodriguez-Gonzalez M., Skowron E. A. , de Gregorio V.C., & Roque I. (2016). Differentiation of Self, Mate Selection, and Marital Adjustment: Validity of Postulates of Bowen Theory in a Spanish Sample. The American Journal of Family Therapy, 44(1); 11-23 [Link].
Suh J.W., Lee H.J., Yoo N., Min H., Seo D.G., Choi K.H. (2019). A Brief Version of the Leahy Emotional Schema Scale: A Validation Study. International Journal of Cognitive Therapy, 12(1); 38-54 [ Link].
Sobral, M.P., Matos, P.M., & Costa, M.E. (2014). Fear of intimacy among couples: Dyadic and mediating effects of parental inhibition of exploration and individuality and partner attachment. Journal Family Science. 6(1): 380-388 [Link].
Sobral, M.P., Teixeira, C.P., & Costa, M.E. (2015). Who can give me satisfaction? Partner matching in fear of intimacy and relationship satisfaction. The Family Journal, 23(3): 247-253 [Link].
Thompson H.M. , Wojciak A.S. & Cooley M.E. (2019). Family-based approach to the child welfare system: an integration of Bowen family theory concepts. Journal of Family Social Work, 22(3); 231-252 [Link].
Timm T.M. & Keiley M.K. (2011). The Effects of Differentiation of Self, Adult Attachment, and Sexual Communication on Sexual and Marital Satisfaction: A Path Analysis. Journal of Sex & Marital Therapy , 37(3); 206-223 [Link].
Wiebe SA, Johnson SM. (2016). A review of the research in emotionally focused therapy for couples. Family Process. 55(3):390-407 [Link].