تدوین و اعتباریابی بسته شناختی - زبانی برای دانش‌آموزان با اختلال زبان خاص

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استاد، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان.اصفهان، ایران

3 استادیار گروه گفتار درمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

4 استادیار گروه روانشناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

10.48308/apsy.2026.242535.1936

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباریابی محتوایی بسته شناختی–زبانی برای دانش‌آموزان با اختلال زبان خاص انجام شد. بسته بر پایه چارچوب روان‌سنجی توانایی‌های شناختی کتل–هورن–کارول و شواهد آموزشی مرتبط طراحی گردید.
 
روش: پژوهش  با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) اجرا شد. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند منابع علمی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ متخصص حوزه‌های آسیب‌شناسی گفتار و زبان، روان‌شناسی تربیتی و آموزش کودکان استثنایی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون قیاسی در سه سطح مضمون پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر انجام گرفت. در بخش کمی، روایی محتوایی بسته توسط ۵ متخصص دارای تجربه ارزیابی برنامه‌های آموزشی بررسی و شاخص‌های نسبت محتوا (CVR)، شاخص روایی محتوا (CVI) و ضریب توافق کندال برای سنجش میزان توافق محاسبه شد.
یافته‌ها:  نتایج به شناسایی یک مضمون فراگیر با عنوان توانایی‌های شناختی–زبانی در چارچوب کتل–هورن–کارول و پنج مضمون سازمان‌دهنده شامل پردازش شنیداری، پردازش زبانی و دانش واژگانی، حافظه کاری و پردازش فعال، توجه و کارکردهای اجرایی، و مهارت‌های اجتماعی–ارتباطی انجامید که در مجموع ۳۸ مضمون پایه را دربرگرفت. تمامی جلسات و فعالیت‌ها دارای مقادیر قابل‌قبول CVR و CVI بودند و میزان توافق متخصصان در سطح متوسط تا نسبتاً بالا قرار داشت (۵۱۲/۰= W,۰۰۱/۰= p).
 
نتیجه‌گیری: بسته تدوین‌شده از ساختاری منسجم و همسو با ابعاد شناختی–زبانی چارچوب کتل–هورن–کارول برخوردار است و از نظر متخصصان، کفایت و تناسب محتوایی دارد. بااین‌حال، بررسی اثربخشی بالینی آن نیازمند پژوهش‌های مداخله‌ای و تجربی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Development and Content Validation of a Cognitive–Linguistic Program for Students with Specific Language Impairment

نویسندگان [English]

  • Farzaneh Behzadi 1
  • Salar Faramarzi 2
  • Bijan Shafiei 3
  • Ali Sharifi 4
1 Ph.D. student of Psychology and Education of People with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Department of Psychology and Education of Children with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan , Isfahan /Iran
3 AssistantProfessor of SpeechTherapy, Departmen of Rehabilitation, Isfahan University of Medical Sciences, ,AssistantProfessor of SpeechTherapy, Departmen of Rehabilitation, Isfahan University of Medical Sciences, ,Isfahan, Iran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Psychology and Education of Children with Special Needs,Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

Aim: This study aimed to develop and content-validate a cognitive–linguistic program for students with specific language impairment. The program was designed based on the psychometric framework of Cattell–Horn–Carroll (CHC) cognitive abilities and relevant educational evidence.
 
Method: A mixed-methods (qualitative–quantitative) design was used. In the qualitative phase, data were collected through a systematic literature review and semi-structured interviews with 10 specialists in speech–language pathology, educational psychology, and special education. Data were analyzed using deductive content analysis at three levels: basic, organizing, and overarching themes. In the quantitative phase, content validity was assessed by five experts with experience in evaluating educational programs using the Content Validity Ratio (CVR), Content Validity Index (CVI), and Kendall’s W to determine inter-expert agreement.
 
Results: Findings identified one overarching theme, cognitive–linguistic abilities within the CHC framework, and five organizing themes: auditory processing; language processing and vocabulary knowledge; working memory and active processing; attention and executive functions; and social–communicative skills, comprising 38 basic themes. All sessions and activities achieved acceptable CVR and CVI values, and expert agreement ranged from moderate to relatively high (W = 0.512, p = 0.001).
 
Conclusion: The developed program demonstrates a coherent structure aligned with CHC-based cognitive–linguistic dimensions and shows content relevance and appropriateness according to expert evaluation. Further experimental and intervention studies are required to examine its clinical effectiveness and implementation outcomes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Content validation
  • Specific Language Impairment
  • Cognitive–linguistic program
  • Cattell–Horn–Carroll cognitive abilities
  • Social skills

مراجع

Alighieri, C., D’haeseleer, E., Daelman, J., Van Lancker, F., Laperre, M., Kissel, I., & Van Lierde, K. (2020). Articulation skills in bilingual children with a migration background: A comparison between bilingual Turkish-Dutch, Arabic-Dutch and monolingual Dutch children. Journal of Communication Disorders, 87, 105993. [Link]
Aljadaan, A. F. (2025). Verbal working memory and syntax comprehension skills in children with developmental language disorders and typically developing peers. International Journal of Instruction, 18(3), 177-196.‏ [Link]
Axelrod, M. I., & Hupp, S. (2024). Investigating School Psychology: Pseudoscience, Fringe Science, and Controversies. Routledge.‏ [Link]
Bedell, A. (2026). Differentiating autism spectrum disorder and language disorder in young children: Exploring the impact of family language, language of assessment, and age on diagnosis (Doctoral dissertation, Alliant International University). Alliant International University. [Link]
Cano-Villagrasa, A., Bonillo-Llavero, B. M., López-Chicheri, I., & López-Zamora, M. (2025). Cognitive–Behavioral Intervention for Linguistic and Cognitive Skills in Children with Speech and Language Impairments: A Case Report. Languages, 10(10), 247. [Link]
Colic, G., Dedakin, N. M., & Janjic, J. (2025). Phonological working memory in children with developmental language disorder and typically developing children. Research in Pedagogy, 15(1), 39-48.‏ [Link]
Das‐Friebel, A., Lenneis, A., Realo, A., Sanborn, A., Tang, N. K., Wolke, D., ... & Lemola, S. (2020). Bedtime social media use, sleep, and affective wellbeing in young adults: An experience sampling study. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(10), 1138-1149. [Link]
Gathercole, S. E., & Baddeley, A. D. (2014). Working memory and language. Psychology Press. [Link]
Hancock, N., Redmond, S. M., Fox, A. B., Ash, A. C., & Hogan, T. P. (2025). Word Reading and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Children With Developmental Language Disorder. American Journal of Speech-Language Pathology, 34(3), 1324-1340.‏ [Link]
Hryciw, T., Filiatrault-Veilleux, P., Ehnes, A., & Charest, M. (2026). Factors Affecting Language Development in the Context of Childhood Trauma: A Scoping Review. American Journal of Speech-Language Pathology, 1-17. [Link]
Joubran-Awadie, N., & Shalhoub-Awwad, Y. (2025). The impact of verb inflectional distance on morphological awareness in Arabic diglossia: Insights from a longitudinal study (kindergarten to grade 3). Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 68(3S), 1424-1440. [Link]
KK Nair, V., Clark, G. T., Siyambalapitiya, S., & Reuterskiöld, C. (2023). Language intervention in bilingual children with developmental language disorder: A systematic review. International journal of language & communication disorders, 58(2), 576-600. [Link]
Kohnert, K., Ebert, K. D., & Pham, G. T. (2020). Language disorders in bilingual children and adults (Vol. 1). Plural Publishing.‏ [Link]
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel psychology, 28(4). [Link]
Leonard, L. B. (2014). Specific language impairment across languages. Speech and language impairments in children, 115-129.‏ [Link]
Momeni A, Hatamizadeh N, Mehrkian S, Hosseinzadeh S. Experiences and Challenges of Educational-audiologists and Tele-rehabilitation During COVID-19. Iranian Rehabilitation Journal. 2025; 23(1):21-30. [Link]
Monshizadeh, L., Vameghi, R., Sajedi, F., Yadegari, F., Hashemi, S. B., Kirchem, P., & Kasbi, F. (2018). Comparison of social interaction between cochlear-implanted children with normal intelligence undergoing auditory verbal therapy and normal-hearing children: a pilot study. The journal of international advanced otology, 14(1), 34. [Link]
Moradi, M., Fallahi-Khoshknab, M., Dalvandi, A., Farhadi, M., Maddah, S. S. B., & Mohammadi, E. (2021). Rehabilitation of children with cochlear implant in Iran: A scoping review. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran, 35, 73. [Link]
Plym, J., Lahti-Nuuttila, P., Smolander, S., Arkkila, E., & Laasonen, M. (2021). Structure of cognitive functions in monolingual preschool children with typical development and children with developmental language disorder. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 64(8), 3140-3158.‏ [Link]
Saudah, Y. S. (2025). Using the Cattell-Horn-Carroll (CHC) model in educational therapy to identify and support a primary school learner with dysgraphia: A case study approach. ISRG Journal of Clinical Medicine and Medical Research, 2(3), 12-18.‏ [Link]
Smith‐Lock, K. M., Leitao, S., Lambert, L., & Nickels, L. (2013). Effective intervention for expressive grammar in children with specific language impairment. International Journal of Language & Communication Disorders, 48(3), 265-282.‏ [Link]
Sokolowski, H. M., Merkley, R., Kingissepp, S. S. B., Vaikuntharajan, P., & Ansari, D. (2022). Children's attention to numerical quantities relates to verbal number knowledge: An introduction to the Build‐A‐Train task. Developmental Science, 25(3), e13211.‏ [Link]
Tajik, S., Ghahraman, M. A., Farahani, S., Rouhbakhsh, N., Taheri, A., Bahramsari, P., & Jalaie, S. (2023). Development of a Smart Game Application for Auditory Training of Children with Spatial Processing Disorder in Iran: A Pilot Study. Auditory and Vestibular Research. [Link]
Tang, L., Zhao, J., He, T., Xu, L., He, X., Huang, S., & Hao, Y. (2024). Effect of online parent training in promoting language development of children with language delay in Hubei province, China. International journal of language & communication disorders, 59(4), 1322-1335. [Link]
Waltz, C. F., & Bausell, B. R. (1981). Nursing research: design statistics and computer analysis. Davis Fa. [Link]
Wilson, A. C., & Bishop, D. V. (2022). A novel online assessment of pragmatic and core language skills: An attempt to tease apart language domains in children. Journal of Child Language, 49(1), 38-59. [Link]
فصلنامه روان‌شناسی کاربردی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 16 فروردین 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار