اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر رضایت جنسی و تصویر بدنی زنان با سوءمصرف مواد مخدر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، تهران، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی بالینی و سلامت، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه روانشناسی سلامت، دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان (انستیتو روان‌پزشکی تهران)، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.

4 استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.48308/apsy.2021.221619.1037

چکیده

هدف: پژوهش حاضر باهدف تعیین اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر رضایت جنسی و تصویر بدنی در زنان با سوء­مصرف مواد مخدر انجام شد. روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش ­آزمون-پس­آزمون با گروه کنترل و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری، تمامی افراد مبتلابه سوء­مصرف مواد افیونی مراجعه‌کننده به مراکز درمانی اعتیاد مخصوص زنان شهر تهران در سال 1394 بود که با استفاده از روش نمونه ­گیری در دسترس، 28 نفر از کمپ بهبود گستران همگام انتخاب و با گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسشنامه عملکرد جنسی زنان روزن و هیمن (2000) و پرسشنامه نگرانی در مورد تصویر بدنی لیتلتون، اکسوم و پوری  (2005) بود. گروه آزمایش به مدت یک ماه و طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای (دو بار در هفته) تحت آموزش شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی قرار گرفت و نتایج پژوهش با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر تحلیل شد. یافته­ ها: نتایج نشان داد که آموزش ذهن آگاهی بر بهبود رضایت جنسی و تصویر بدنی زنان با سوء­مصرف مواد مخدر مؤثر بوده است و این تأثیر در پیگیری نیز پایدار بود (P> 0/05).نتیجه­ گیری: نتایج حمایت­ های اولیه ­ای در استفاده از شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی برای مقابله با نگرانی درباره تصویر بدنی و افزایش رضایت جنسی در زنان باسابقه سوء­مصرف مواد مخدر فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Women's Sexual Satisfaction and Body Image with Drug Abuse

نویسندگان [English]

  • Mahin Noroozi Dashtaki 1
  • Taghi pourebrahim 2
  • Mojtaba Habibi 3
  • saeed imani 4
1 Master in Family Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Professor in Health and Clinical Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor in Health Psychology, School of Behavioral Sciences and Mental Health (Tehran Institute of Psychiatry), Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran
چکیده [English]

Aim:The aim of this study was to determine the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) on sexual satisfaction and body image in women with drug abuse. Method: The research method was quasi-experimental included a pre-test, post-test design, with control group and a two-month follow-up. The statistical population was all people with opioid abuse who referred to addiction treatment centers for women in Tehran in 2014 that using the available sampling method, 28 women at the Behbud Gostarane Hamgam were selected and randomly assigned to the experimental and control groups. The research tools were Rosen & Heiman (2000) Female Sexual Function Inventory (FSFI) and Littleton, Axom & Pury (2005) Body Image Concern Inventory (BICI). The experimental group for one month, received 8 sessions of 90 minutes (twice a week) of mindfulness-based cognitive therapy and the data were analyzed using repeated measures analysis of variance. Results: The results showed a mindfulness-based cognitive therapy has been effective on improving the sexual satisfaction and body image on women with drug abuse, and this effect was sustainable in the follow-up examination (P> 0/05). Conclusion: Results provide preliminary support for the use of mindfulness-based cognitive therapy to deal with concern about body image and increasing sexual satisfaction image in women with substance abuse.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drug abuse
  • Female sexual satisfaction
  • Body image
  • Mindfulness-based cognitive therapy
انجمن روان‌پزشکی آمریکا. (2013). راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی DSM-5. ترجمه فرزین رضاعی، علی فخرایی، آتوسا فرمند، علی نیلوفری، ژانت هاشمی آذر و فرهاد شاملو (1399)، تهران: ارجمند. [پیوند]
بهزاد، سارا.، خدابخشی کولایی، آناهیتا.، و تقوایی، داوود. (1394). مقایسه تصویر بدنی، کیفیت خواب و رضایت زناشویی در زنان مصرف‌کننده و غیر مصرف‌کننده مواد. سلامت اجتماعی، 3 (1): 31-40. [پیوند]
حویزه، زینب.، و دشت بزرگی، زهرا. (1396). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر خودتوصیف‌گری بدنی و تفکر ارجاعی منفی دختران نوجوان مبتلابه اختلال خوردن. مجله سلامت جامعه، 11 (3 و 4 پیاپی 33): 65-75. [پیوند]
خدابخشی کولایی، آناهیتا.، اسلامی، محمود.، و محمدی، نظرآزمایی. (1395). اثربخشی امید درمانی گروهی بر تصویر بدنی و رضایت جنسی مردان معتاد شهر تهران. سلامت اجتماعی، 4 (1): 24-33. [پیوند]
زمزمی، آزاده.، آگاه هریس، مژگان.، و احمدعلی پور (1393). کارآمدی مداخله رفتاری- ذهن-آگاهی در ارتقاء خود پنداشت و بهبود کیفیت زندگی در دانشجویان دختر دارای تصویر بدنی منفی. روانشناسی بالینی و شخصیت، 12 (2 پیاپی 23): 71-84. [پیوند]
سلمانی، خدیجه.، امینی، حجت­الله.، برات پور، مریم، فاضل کل خوران، جمال.، و صالحی، مریم. (1396). رابطه تصویر بدنی و نمایه توده بدنی با بهداشت روانی در چارچوب تحول. فصلنامه سلامت روان کودک، ۴ (۳) :۳-۱۵. [پیوند]
شعبانی، جعفر.، و عبدی، حسن. (1399). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اختلالات جنسی و رضایت جنسی زنان دارای همسران با روابط فرا زناشویی. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 18 (1): 60-69. [پیوند]
عباسی، فرشاد.، بادامی، رخشاره.، و جلالی، داریوش. (1397). تأثیر آموزش ذهن آگاهی و پذیرش بر نگرانی از تصویر بدنی، مهارت‌های ذهنی و عملکرد پرتاب آزاد در بازیکنان معلول رشته بسکتبال. پژوهشنامه روانشناسی سلامت، 4 (2): 25-40. [پیوند]
مرادی، مرجان.، و ثمری، علی­اکبر. (1396). درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر نشانگان بالینی و تصویر بدنی در زنان مبتلابه اختلال پرخوری عصبی. اصول بهداشت روانی، 19 (5): 394-400. [پیوند]
محمدی، خدیجه،. حیدری، معصومه.، و فقیه زاده، سقراط. (1387). اعتبار نسخه فارسی مقیاس Female Sexual Function Index-FSFI به‌عنوان شاخص عملکرد جنسی زنان. پایش، 7 (3): 269-278. [پیوند]
موسوی اصل، سید اسماعیل. (1393). بررسی ارتباط سطوح تحول من با نگرانی از تصویر بدنی. سومین همایش ملی سلامت روان و تندرستی، قوچان. [پیوند]
موسوی، سید ابوالفضل.، رضا، پور حسین.، زارع مقدم، علی.، رحمت نژاد، علی.، و گمنام، اعظم. (1395). ارزیابی اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) بر تصویر بدنی در ورزشکاران بدنساز مرد. پژوهش­های کاربردی روان‌شناختی، 7 (2): 127-140. [پیوند]
 
Adams, C.E., Benitez, L., Kinsaul, J., McVay, M.A., Barbry, A., Barbry, A, Thibodeaux, A., & Copeland, A.L. (2013). Effects of Brief Mindfulness Instructions on Reactions to Body Image Stimuli among Female Smokers: An Experimental Study. Nicotine Tob Res, 15(2): 376–384. [link]
Adam, F., De Sutter, P., Day, J., & Grimm, E. (2020). A Randomized Study Comparing Video-Based Mindfulness-Based Cognitive Therapy With Video-Based Traditional Cognitive Behavioral Therapy in a Sample of Women Struggling to Achieve Orgasm. J Sex Med, 17(2):312-324. [link]
Aggarwal, N., Kherada, S., Gocher, S., & Sohu, M. (2016). A study of assessment of sexual dysfunction in male subjects with opioid dependence. Asian Journal of Psychiatry, 23:17-23. [link]
Arora, N., & Brotto, L.A. (2017). How does paying attention improve sexual functioning in women? A review of mechanisms. Sexual Medicine Reviews, 5(3): 266-274. [link]
Auteri, S. (2014). What you need to know female sexual response?  American Association of Sexuality Educators, Counselors and Therapists (AASECT). [link]
Aydin, Y., Evrensel, A., & Ceylan, M.E. (2018). Body image, self-esteem and social anxiety levels in individuals with alcohol and substance abuse. Medicine Science International Medical Journal, 7(2):260-264. [link]
Barrington, J. (2017). Mindfulness as a Protective Factor against Body Dissatisfaction: Mechanism of Action. Electronic Theses and Dissertations. 7237. [link]
Basson, R. (2000). The female sexual response: A different model. Journal of Sex &Marital Therapy, 26 (1): 51-56. [link]
Brotto, L., Chivers, M., Millman, R, & Albert, A. (2016). Mindfulness-based sex therapy improves genital-subjective arousal concordance in women with sexual desire/arousal difficulties. Archives of Sexual Behavior, 45:1907-1921. [link]
Brotto, L., Basson, R., Smith, K., Driscoll, M., & Sadownik, L. (2014). Mindfulness based group therapy for women with provoked vestibulodynia. Mindfulness, 6: 417-432. [link]
 Brotto, L.A., Yong, P., Smith, K.B., & Sadownik, L.A. (2015). Impact of a multidisciplinary vulvodynia program on sexual functioning and dyspareunia. Journal of Sexual Medicine,12(1): 238-247. [link]
Brotto, L., Bergeron, S., Zdaniuk, B., Driscoll, M., Grabovac, A., Sadownik, L.A., Smith, K.B., & Basson, R. (2019). A Comparison of Mindfulness-Based Cognitive Therapy Vs Cognitive Behavioral Therapy for the Treatment of Provoked Vestibulodynia in a Hospital Clinic Setting. Journal of Sexual Medicine, 16,909-923. [link]
Brotto, L.A., Erskine, Y., Carey, M., Ehlen, T., Finlayson, S., Heywood, M., Kwon, J., McAlpine, J., Stuart, G., Thomson, S., & Miller, S. (2012). A brief mindfulness based cognitive behavioral intervention improves sexual functioning versus wait-list control in women treated for gynecologic cancer. Gynecol Oncol, 125 (2):320-325. [link]
Bowns, C.N., & Marlatt, G.A. (2011). Mindfulness-based relapse prevention for addictive behaviors: a clinician’s guide. New York: Guilford press. [link]
Carvalheira, A., Godinho, L., & Costa, P. (2017). The impact of body dissatisfaction on distressing sexual difculties among men and women: the mediator role of cognitive distraction. Journal of Sexual Medicine, 54(3): 331–340. [link]
Cook-Cottone, C.P. (2015). Incorporating positive body image into the treatment of eating disorders: A model for attunement and mindful self-care. Body Image, 14,158-167. [link]
Dove, L., & Wiederman, N.M. (2000). Cognitive distraction and women’s sexual functioning. Journal of Sex & Marital Therapy, 26(1): 67-78. [link]
El-Sheikh, A., Mesallam, D.I., Abedelsalam, N.M., Allam, R., & Saad, A. (2018). Sex hormones genes expression and sexual dysfunction association among male heroin addicts at Zagazig University Hospitals, Egypt. Zagazig Journal of Forensic Medicine, 16(2):1-16. [link]
Esteve-Ríos, A., Garcia-Sanjuan, S., Oliver-Roig, A., & Cabañero-Martínez, M.J. (2020). Effectiveness of interventions aimed at improving the sexuality of women with multiple sclerosis: a systematic review. Clinical Rehabilitation, 34(4):438-449. [link]
Fernandes, D.V., Gouveia, M.J., Canavarro, M.C., & Moreira. H. (2018). Mindfulness and psychological adjustment in paediatric obesity: The mediating role of body image Psychology. Community & Health, 7(1):122–137. [link]
Fuller-Tyszkiewicz, M., Richardson, B., Lewis, V., Linardon, J., Mills, J., Juknaitis, K., Lewis, C., Coulson, K., O'Donnell, R., Arulkadacham, L., Ware, M., & Krug, I. (2019). A randomized trial exploring mindfulness and gratitude exercises as eHealth-based micro-interventions for improving body satisfaction. Computers in Human Behavior,95:58-65. [link]
Gottman, J., & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Crown Publishers imprint. [link]
Griffith, C., & France, B.L. (2019). Difference between Men and Women in Drug Use Disorders. Archives of Clinical and Medical Case Reports, 3(1): 27-32. [link]
Holzel, B.K., Lazar, S.W., Gard, T., Schuman-Olivier, Z., Vago, D.R., & Ott, U. (2011). How does mindfulness meditation work? Proposing mechanisms of action from a conceptual and neural perspective. Perspectives on Psychological Science, 6(6): 537-559. [link]
Hocaloski, S., Elliott, S., Brotto, L., Breckon, E., & McBride, K. (2016). A mindfulness psych educational group intervention targeting sexual adjustment for women with multiple sclerosis and spinal cord injury: A pilot study. Sexual Disabil, 34:183-198. [link]
Holzhauer, C.G., Zenner, A., &Wulfert, E. (2016). Poor body image and alcohol use in women. Psychol Addict Behav, 30(1):122-127. [link]
Hucker, A., & McCabe, M. (2015). Incorporating mindfulness and chat groups into an online cognitive behavioral therapy for mixed female sexual problems. J Sex Res, 52: 627-639. [link]
Jaderek, I., & Lew-Starowicz, M. A Systematic Review on Mindfulness Meditation-Based Interventions for Sexual Dysfunctions. J Sex Med, 16(10):1581-1596. [link]
Jones, A., Winter, V.R., Pekarek, E., & Walters, J. (2018). Binge drinking and cigarette smoking among teens: Does body image play a role?. Child Youth Serv Rev, 91: 232-236. [link]
Karremans, J.C., Schellekens, M.P.J., & Kappen, G. (2017). Bridging the sciences of mindfulness and romantic relationships: A theoretical model and research agenda. Personality and Social Psychology Review, 21(1): 29–49. [link]
Kabat-Zinn, J.(2015). Mindfulness. Mindfulness. 6:1481–1483. [link]
Khaddouma, A., Gordon, K.C., & Bolden, J. (2015). Zen and the art of dating: Mindfulness, differentiation of self, and satisfaction in dating relationships. Journal Sexual and Relationship Therapy, 30(2): 268-285. [link]
Khoshkerdar, P., & Raeisi, Z. (2020). The effect of mindfulness‐based stress reduction on body image concerns of adolescent girls with dysfunctional eating attitudes. Australian Journal of Psychology, 72(1): 11-19. [link]
Khodabakhshi-Koolaee, A., Sarvestani, A., Mansour, L., Habibi, H., & Rahmatizadeh, M. (2015). Impact of Methamphetamine and Opium Use in Sexual Satisfaction and Body Image in Married Substance and Non-substance User Men. Social Determinants of Health, 1(2): 71-80. [link]
Kvalem, I.L., Træen, B., Markovic, A., & Von Soest, T. (2019). Body image development and sexual satisfaction: A prospective study from adolescence to young adulthood. J Sex Res, 56(6): 791–801. [link]
Lavell, C.H., Webb, H.J., Zimmer-Gembeck, M.J., & Farrell, L.J. (2018). A prospective study of adolescents’ body dysmorphic symptoms: Peer victimization and the direct and protective roles of emotion regulation and mindfulness. Body Image,24:17-25. [link]
Lazaridou, A., & Kalogianni, C. (2013). Mindfulness and sexuality. Sexual and Relationship Therapy, 28: 29-38. [link]
Leshner, A.I. (1998). Drug addiction research and the health of women. Edited by: Wetherington, C. L., Roman. US National Institute of Health: DIANE publishing Co. [link]
Littleton, H.L., Axom, D.S., & Pury, C.L. (2005). Development of the Body Image Concern Inventory. Behavior Research and Therapy, 43: 229- 241. [link]
Lin, H.C., & Lin Y.C. (2018). The Study of Body Image, Self-esteem and Sexual Satisfaction of College Students in Southern Taiwan. Universal Journal of Educational Research, 6(4): 647-652. [link]
Lin, C.Y., Potenza, M.N., Broström, A., Blycker, G.R., & Pakpour, A.H. (2019). Mindfulness-based cognitive therapy for sexuality (MBCT-S) improves sexual functioning and intimacy among older women with epilepsy: A multicenter randomized controlled trial. Seizure: European Journal of Epilepsy, 73: 64-74. [link]
Marvi, N., Golmakani, N., Esmailee, H., & Shareh, H. (2018). The Relationship between Sexual Satisfaction and Genital Selfimage in Infertile Women. Journal of Midwifery and Reproductive Health, 6(4):1468-1475. [link]
Marques, J. (2017). A mindful moral compass for twenty-first century leadership: the noble eightfold path. Journal of Values-Based Leadership, 10(1):1-20. [link]
McCabe, M., Althof, S.E., Assalian, P., Chevret-Measson, M., Leiblum, S.R., Simonelli, C., & Wylie, K. (2010). Psychological and interpersonal dimensions of sexual function and dysfunction. The Journal of Sexual Medicine, 7(2): 327-336. [link]
National Institute of Drug Abuse Advancing addiction science (2018). Heroin. Government Office. Washington DC. [link]
Neumark-Sztainer, D., Watts, A.W., & Rydell, S. (2018). Yoga and body image: How do young adults practicing yoga describe its impact on their body image? Body Image, 27(13):156-168. [link]
Paterson, L., Handy, A., & Brotto, L.A. (2016). Pilot study of eight-session mindfulness-based cognitive therapy adapted for women's sexual interest/arousal disorder. J Sex Res, 54: 859-861. [link]
Quinn-Nilas, C., Benson, L., Milhausen, R.R., Buchholz, A.C., & Goncalves, M. (2016). The Relationship between Body Image and Domains of Sexual Functioning Among Heterosexual, Emerging Adult Women. Send to Sex Med, 4(3): e182-9. [link]
Rosen, R., Brown, C., & Heiman, J. (2000). The Female Sexual Function Index (FSFI): A multidimensional self-report instrument for the assessment of female sexual function. Journal of Sex and Marital Therapy, 26(2):191-208. [link]
Rao, T.S.S., Maheshwari, S., George, M., Chandran, S., Manohar, S., & Rao, S.S. (2018). Psychosocial interventions for sexual dysfunction in addictive disorders. Indian J Psychiatry, 60(8): 506-509. [link]
Shiukhy Soqanloo, R., Vaziri, S., & Lotfi Kashani, F. (2015). Effectiveness of sex mindfulness training on sexual satisfaction of married women. Journal of Novel Applied Sciences, 4(9),1007-1011. [link]
Stephenson, K.R., & Kerth, J. (2017). Effects of mindfulness-based therapies for female sexual dysfunction: A meta-analytic review. J Sex Res, 54: 832-849. [link]
Tsai, A., Hughes, E.K., Fuller-Tyszkiewicz, M., Buck, K., Krug, I. (2017). The Differential Effects of Mindfulness and Distraction on Affect and Body Satisfaction Following Food Consumption. Front Psychol, 8:1696. [link]
Velten, J., Margraf, J.,  Chivers, M., & Brotto, L. (2018). Effects of a Mindfulness Task on Women’s Sexual Response. The Journal of Sex Research, 55(6): 747-757. [link]
Zhang, M., Zhang, H., Shi, C.X., McGoogan, J., Zhang, B., Zhao, L., Zhang, M., Rou, K., & Wu, Z. (2014).  Sexual dysfunction improved in heroin-dependent men after methadone maintenance treatment in Tianjin, China. PLoS One, 9(2): e88289. [link]
Woertman, L., & Van Den Brink, F. (2012). Body image and female sexual functioning and behavior: a review. The Journal of Sex Research, 49(3):184-211. [link]
Webb, J.B., Rogers, C.B., Etzel, L., & Padro, M.P. (2018). Mom, quit fat talking—I'm trying to eat (mindfully) here!: Evaluating a sociocultural model of family fat talk, positive body image, and mindful eating in college women. Appetite, 26,169-175. [link]