رابطة کنترل‌گری اجبارگونه با رضایت زناشویی و دلزدگی در همسران با استفاده از مدل وابستگی متقابل عامل-شریک

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی خانواده، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

2 دانشیار و عضو هیئت علمی پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.48308/apsy.2023.231527.1484

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطة کنترل­‌گری اجبارگونه با رضایت زناشویی و دلزدگی در همسران بود که باتوجه به ماهیت سؤالات و اهداف، از روش وابستگی متقابل عامل- شریک بهره گرفته شد. روش: طرح پژوهش حاضر از نوع توصیفی و همبستگی است. گروه نمونه شامل تمام زوجین ساکن در ایران بود که به فضای مجازی دسترسی داشتند. درنهایت ۱۱۳ زوج (۲۲۶ زن و شوهر) در سال ۱۴۰۱ و با روش نمونه­‌گیری آنلاین و دردسترس انتخاب شدند. در این پژوهش مقیاس رفتار­های کنترل­‌گرایانه (کوان و آرچر، ۲۰۰۵)، مقیاس رضایت زناشویی انریچ (۳۵ سؤالی اولسون و فاورز، ۱۹۹۳) و مقیاس دلزدگی زناشویی (پاینز، ۱۹۹۶) مورد استفاده قرار گرفت. به منظور ارزیابی اثرات بین ­فردی و رابطه‌­ای زوجین، تحلیل داده­‌ها با مدل وابستگی متقابل عامل- شریک انجام شد. یافته­‌ها: نتایج نشان دادند که اقدام به کنترل­‌گری اجبارگونه در شوهران، پیش­بینی ­کنندة رضایت و دلزدگی زناشویی در خود فرد و همسرانشان بود اما در زنان تنها پیش­بینی کنندة دلزدگی زناشویی در خود فرد بود. قربانی کنترل­گری اجبارگونه بودن در زنان پیش­بینی­ کنندة رضایت و دلزدگی زناشویی در خود فرد و همسرانشان بود اما در شوهران تنها پیش­بینی­ کنندة رضایت و دلزدگی زناشویی خود فرد بود. نتیجه­‌گیری: یافته­‌ها حاکی از اهمیت تمرکز بر رفتارهای کنترل­‌گرایانة اجبارگونه در ارزیابی و درمان مشکلات مربوط به روابط همسران است. پیشنهاد می­‌شود تا روانشناسان و زوج‌­درمانگران با درنظر گرفتن تأثیرات کنترل­‌گری اجبارگونه بر رضایت و دلزدگی زناشویی، مداخلات مناسبی را درجهت بهبود روابط همسران طراحی کرده و به ­کار گیرند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Relationship Between Coercive Control and Marital Satisfaction and Couple Burnout using the Actor-Partner Interdependence Model

نویسندگان [English]

  • tahereh fasdi 1
  • Leili Panaghi 2
  • mansoureh sadat sadeghi 3
1 M.A in psychology- Clinical Family Psychology, Family Research Institute, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associated Professor and Faculty Member in Family Research Institute, Shahid Beheshti University
3 Associate Professor and Faculty Member in Family Research Institute, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

Aim: The purpose of the present study was investigating the relationship between coercive control and marital satisfaction and couple burnout, according to the dyadic nature of questions and purposes, the Actor-Partner Interdependence Model (APIM) had been used. Methods: The research design was descriptive and correlational. The sample group included all couples lived in IRAN with access to cyberspace. Finally 113 couples (226 wives and husbands) in 2022 were selected through online and convenience sampling method. In this research, Controlling Behaviors Scale (Graham-Kevan and Archer, 2005), ENRICH Marital Satisfaction Scale (35 questions Olson and Fowers, 1993) and Couple Burnout Scale (Pines, 1996) were used. In order to measure interpersonal and dyadic effects, data analysis had been done by using Actor-Partner Interdependence Model. Results: the results showed that coercive control perpetration in husbands was predictive of self and own and their partners’ marital satisfaction and burnout but in wives was only predictive of self and own marital burnout. Coercive control victimization in wives was predictive of self and own and their partners’ marital satisfaction and burnout but in husbands was only predictive self and own marital satisfaction and burnout. Conclusion: The findings indicated the importance of focusing on coercive controlling behaviors in evaluation and treatment of couples’ relationships problems. It is suggested that Couple therapists and psychologists design and accomplish appropriate intervention to improve couples’ relationships, by considering the effects of coercive control on marital satisfaction and burnout.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Actor-Partner Interdependence Model (APIM)
  • coercive control
  • couple burnout
  • marital satisfaction
اسماعیلی فر، ندا.، جایروند، حمداله.، رسولی، محسن.، و حسنی، جعفر. (1398). شناسایی عوامل زمینه ساز فرسودگی زناشویی. پژوهشنامه زنان. 10(1 (پیاپی 27) )، 25-51. {پیوند}
امینی­کاوه، مرجان. (1396). بررسی رابطه عوامل شخصیتی با رضایت زوجین و دلزدگی زناشویی زنان متأهل شاغل در سازمان آموزش و پرورش شهرستان بهشهر. پایان­نامه کارشناسی ارشد. رشته روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهشهر. {پیوند}
پوررجب راوری، علی.، و کامیابی، میترا. (1399). بررسی رابطه بین رفتارهای کنترل گرایانه با بی ثباتی ازدواج در معلمان زن هنرستان‌های شهر کرمان. زن و مطالعات خانواده، 13(50). {پیوند}
چراغی، مونا.، مظاهری، محمدعلی.، موتابی، فرشته.، پناغی، لیلی.، صادقی، منصوره السادات.، و سلمانی، خدیجه. (۱۳۹۴). پیش‌بینی رضایت زناشویی براساس کیفیت ارتباط همسران با دو خانواده‌ اصلی. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، 8(31)، 99-125. {پیوند}
رجائی قاضیلو، دینا.، شریعتمدار، آسیه.، و فرخی، نورعلی. (۱۴۰۰). رضایت از زندگی و رضایت زناشویی برخاسته از تجارب زیستۀ زنان شاغل و خانه دار: یک مطالعۀ پدیدارشناسی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۱۵(۱)، ۱۱۵-۹۵. {پیوند}
رحمانی، مریم. (۱۳۹۷). نقش کیفیت روابط کلامی- غیرکلامی در پیش­بینی سرخوردگی زناشویی با میانجی­گری کنترل­گری و ترس از صمیمیت. پایان­نامه کارشناسی ارشد. رشته مشاوره خانواده، دانشگاه فردوسی مشهد. {پیوند}
ضیائی، مریم. (1394). تبیین ویژگی­های روان­سنجی مقیاس رفتارهای کنترل­گرایانه زن و شوهر. پایان­نامه کارشناسی ارشد. رشته مشاور خانواده و ازدواج، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. {پیوند}
علیپور، طاهره.، باقری، حسین.، و شریفی، حکیمه. (1394). کنترلگری و رضایتمندی زناشویی از دیدگاه تئوری انتخاب، روانشناسی معاصر، 1080-1081 (ویژه نامه) 10. {پیوند}
فرجی، جمال الدین.، ثنایی، باقر.، و نامور، هومن. (1400). بررسی عوامل مؤثر بر فرسودگی زناشویی زوجین در تهران. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 5(1)، 47-60.‎ {پیوند}
قاضی زاده، هادی.، زهراکار، کیانوش.، کیامنش، علیرضا.، و محسن زاده، فرشاد. (1397). مدل مفهومی عوامل زمینه ساز خشونت زناشویی زنان علیه مردان از دیدگاه مردان. روان پرستاری، 6(4 )، 35-47. {پیوند}
مبلیان، عاطفه.، دیاریان، محمدمسعود.، و یوسفی، زهرا. (1400). پیش بینی کیفیت رابطه زناشویی بر اساس ویژگی های شخصیتی, نیازهای گلاسر و پذیرش خویشتن. فصلنامه روان شناسی کاربردی، 15(4 (پیاپی 60) )، 207-232. {پیوند}
مرتضایی، نسترن.، و رضا زاده، سید محمد رضا. (1399). نقش میانجی تعهد زناشویی در رابطه بین ادراک انصاف و رضایت مندی زناشویی. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی، ۱۱(۴)، ۲۸۱-۲۹۲. {پیوند}
مقدس علی، شیما.، میرهاشمی، مالک.، و باقری، نسرین. (1400). نقش الگوهای ارتباطی و سبک های هویت در پیش بینی رضایت زناشویی: یک مطالعه تشخیصی. فصلنامه روان شناسی کاربردی، 15(1 (پیاپی 57) )، 141-168. {پیوند}
میرزایی جاهد، عاطفه.، و صابری، هایده. (1398). پیش­بینی دلزدگی زناشویی زنان بر مبنای نگرش جنسی آنها و گرایش همسرانشان به شخصیت تاریک. فصلنامه روانشناسی کاربردی، ۱۳(۳)، ۳۷۱-۳۸۹. {پیوند}
Ackerman, R. A., & Kenny, D. A. (2016). APIMPowerR: An interactive tool for actor-partner interdependence model power analysis. Computer software]. https://robert-a-ackerman. shinyapps. io/APIMPowerRdis. [link]
Ali, P. A., Dhingra, K., & McGarry, J. (2016). A literature review of intimate partner violence and its classifications. Aggression and violent behavior31, 16-25. [link]
Aman, J., Abbas, J., Nurunnabi, M., & Bano, S. (2019). The relationship of religiosity and marital satisfaction: The role of religious commitment and practices on marital satisfaction among Pakistani respondents. Behavioral Sciences9(3), 30. [link]
Baucom, D. H., Fischer, M. S., Corrie, S., Worrell, M., & Boeding, S. E. (2020). Treating relationship distress and psychopathology in couples: A cognitive-behavioural approach. [link]
Bishop, C., & Bettinson, V. (2018). Evidencing domestic violence*, including behaviour that falls under the new offence of ‘controlling or coercive behaviour’. The International Journal of Evidence & Proof22(1), 3-29. [link]
Bravo, C. S., & Silva, R. M. H. (2018). La satisfacción marital y el manejo del poder en la pareja: prevención para la salud. Revista argentina de clínica psicológica, 27(1), 72-82. [link]
Breiding, M., Basile, K. C., Smith, S. G., Black, M. C., & Mahendra, R. R. (2015). Intimate partner violence surveillance: Uniform definitions and recommended data elements. Version 2.0. [link]
Choi, E., & Jung, S. Y. (2021). Marital satisfaction and depressive symptoms among Korean couples with young children: Dyadic autoregressive cross‐lagged modeling. Family Relations70(5), 1384-1398. [link]
Gou, L. H., Duerksen, K. N., & Woodin, E. M. (2019). Coercive control during the transition to parenthood: An overlooked factor in intimate partner violence and family wellbeing?. Aggressive behavior, 45(2), 139-150. [link]
Hardesty, J. L., Crossman, K. A., Haselschwerdt, M. L., Raffaelli, M., Ogolsky, B. G., & Johnson, M. P. (2015). Toward a standard approach to operationalizing coercive control and classifying violence types. Journal of Marriage and Family, 77(4), 833-843. [link]
Hamberger, L. K., Larsen, S. E., & Lehrner, A. (2017). Coercive control in intimate partner violence. Aggression and Violent Behavior, 37, 1-11. [link]
Hammett, J. F., Lavner, J. A., Karney, B. R., & Bradbury, T. N. (2021). Intimate partner aggression and marital satisfaction: A cross-lagged panel analysis. Journal of interpersonal violence36(3-4), NP1463-1481NP. [link]
Jibeen, T. (2019). Influence of acculturative stress on marital satisfaction: Moderation effect of gender role and communication styles in Pakistani immigrants. Community Development, 1-21. [link]
Jud, A., Grafe, B., Meshkova, K., Kavemann, B., Meysen, T., Hoffmann, U., Ziegenhain, U., & Fegert, J. (2022). Prevalence and predictors of affirmations of intimate partner violence in Germany: a first nationwide study on victimization in women and men. Journal of interpersonal violence, 08862605221092066. [link]
Kenny, D. A., Kashy, D. A., & Cook, W. L. (2020). Dyadic data analysis. Guilford Publications. [link]
Koutsimani, P., Montgomery, A., & Georganta, K. (2019). The Relationship Between Burnout, Depression, and Anxiety: A Systematic Review and Meta-Analysis. Frontiers in psychology, 10, 284. [link]
Lövestad, S., Löve, J., Vaez, M., & Krantz, G. (2017). Prevalence of intimate partner violence and its association with symptoms of depression; a cross-sectional study based on a female population sample in Sweden. BMC public health17(1), 1-11. [link]
Nurhayati, S. R., Faturochman, F., & Helmi, A. F. (2019). Marital quality: A conceptual review. Buletin Psikologi27(2), 109-124. [link]
Pamuk, M., & Durmuş, E. (2015). Investigation of burnout in marriage. Journal of Human Sciences12(1), 162–177. [link]
Rada, C. (2020). Violence, communication, and satisfaction among middle-aged adults and older people from Romania. Humanities and Social Sciences Communications, 7(1), 1-12. [link]
Saffari, M., Arslan, S. A., Yekaninejad, M. S., Pakpour, A. H., Zaben, F. A., & Koenig, H. G. (2017). Factors associated with domestic violence against women in Iran: An exploratory multicenter community-based study. Journal of interpersonal violence, 0886260517713224. [link]
Scott, H. S. (2018). Extending the Duluth model to workplace bullying: A modification and adaptation of the workplace power-control wheel. Workplace health & safety, 66(9), 444-452. [link]
Sirin, H. D., & Deniz, M. (2016). The Effect of the Family Training Program on Married Women's Couple-Burnout Levels. Educational Sciences: Theory and Practice, 16(5), 1563-1585. [link]
Sleath, E., Walker, K., & Tramontano, C. (2018). Factor structure and validation of the controlling behaviors scale–revised and revised conflict tactics scale. Journal of Family Issues, 39(7), 1880-190. [link]
Stas, L., Kenny, D. A., Mayer, A., & Loeys, T. (2018). Giving dyadic data analysis away: A user‐friendly app for actor–partner interdependence models. Personal Relationships, 25(1). [link]
Stark, E., & Hester, M. (2019). Coercive control: Update and review. Violence against women, 25(1), 81-104. [link]
World Health Organization. (2019). Violence against women: intimate partner and sexual violence against women: evidence brief (No. WHO/RHR/19.16). World Health Organization. [link]
zare baghbidi, M., etemadifard, A. (2020). Determining the Mediating Role of Communication Skills in the Relationship between alexithymia and marital burnout of divorce client Couples in Yazd. Quarterly Social Psychology Research, 10(38), 135-150. [link]