تحلیل چند سطحی بهزیستی روان‌شناختی نوجوان‌ها از راه عاملیت فردی، فرهنگ مدرسه و حمایت خانواده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس موسسه آموزش عالی رحمان رامسر (Teacher of Rahman Institute of higher education )

2 استاد روان شناسی تربیتی دانشگاه خوارزمی

3 دانشیار روان شناسی دانشگاه تهران

4 استادیار رشته روان شناسی تربیتی دانشگاه تهران

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین نقش عاملیت فردی، فرهنگ مدرسه و حمایت خانواده در پیش­بینی بهزیستی روان­­شناختی دانش‌آموزان بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دبیرستان­های شهر رامسر و تنکابن با حجم 7500 نفر در سال تحصیلی 96-1395 بود. با روش نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای 707 نفر از بین 6 منطقه و 15 دبیرستان دخترانه نیکان، اخضری، گاذر، رفیعی، هاشم ساداتی، خان ‌محمدی، امام خمینی، سما، فضیلت، عصمت، امیرالمؤمنین، امام خامنه­ای، نرجس، فروغ دانش و فرزانگان و 12 دبیرستان پسرانه لاریجانی، میرباقری، افتخاری، حریری، خاتم الانبیا، امام (ره)، امام حسین، شهید رزاقی، شهید بهشتی، شهید رجایی، شهید باهنر و شهید مصلحی انتخاب شد. برای جمع­آوری داده­­ها از مقیاس عاملیت جاسکیلا، پویکییس، واسالامپی، واللا و راسکوپاتونن، 2016، مقیاس بهزیستی روان­­شناختی ریف (1989)، مقیاس فرهنگ مدرسه هیگینز-دالساندرو و ساد (1997) و مقیاس حمایت خانواده ساندز و پلانکت (2005) استفاده و داده­ها با روش تحلیل چند سطحی تحلیل شد. یافته­ها: نتایج نشان داد که عاملیت فردی (32/0 =β، 003/0 =P)، فرهنگ مدرسه (60/0 =β، 001/0 =P) و حمایت خانواده (43/0 =β، 004/0 =P) هریک قادر به پیش­بینی بخشی از واریانس بهزیستی روان­­شناختی دانش‌آموزان هستند. نتیجه­گیری: از آنجا که دانش‌آموزان برخوردار از عاملیت از وضعیت بهزیستی روان­شناختی بالاتری نسبت به سایرین برخوردارند و حمایت­های اجتماعی، بهره­مندی از روابط مناسب با معلمان و دوستان، امکانات مناسب مدرسه­ای و حمایت­های والدین نیز نقش اثرگذاری بر بهزیستی روان­شناختی آن­ها دارد؛ بنابراین لازم است با ارتقا این متغیرها، بهزیستی روان­شناختی دانش‌آموزان را افزایش داد.

کلیدواژه‌ها


منابع
بیانی، علی اصغر.، محمدکوچکی، عاشور.، و بیانی، علی. (1387). روایی و پایایی مقیاس بهزیستی روان‌شناختی ریف. مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، 14(2): 151-146.
رحمانی جوانمرد، سمیرا.، میکائیلی، نیلوفر.، و وحیدی، زهره. (1395). پیش‌بینی بهزیستی روان‌شناختی معلمان بر اساس هوش معنوی، سبک‌های مساله گشایی و کمال گرایی آن‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(1 پیاپی 37): 106-89.
غلامی، محمد تقی.، قلاوندی، حسن.، اکبری سوره، پروا.، و امانی ساری بگلو، جواد. (1392). فرهنگ مدرسه و از خودبیگانگی تحصیلی (نقش واسطه نیازهای روان‌شناختی اساسی). مجله راهبرد فرهنگ، 6(4): 116–99.
کریمی، کامبیز.، کاوسیان، جواد.، کرامتی، هادی.، عرب‌ زاده، مهدی.، و رمضانی، ولی الله. (1395). الگوی ساختاری کمال‌گرایی، انگیزش تحصیلی و بهزیستی روان‌شناختی در دانش‌آموزان دبیرستانی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(3 پیاپی 39): 327- 311.
مرحمتی، زهرا.، و یوسفی، فریده. (1395). رابطه ابعاد سبک زندگی اسلامی با بهزیستی روان‌شناختی در دانشجویان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 10(3 پیاپی 39): 346- 329.
References
Ahonen, A., Kurtakko, K. & Sohlman, E. (2007). School, culture and well-being. Arcti Children Research and Development. Findings from Northern Finland, Sweden and Norway, and North-West Russia Rovaniemi: Lapland University Press.
Akwei, M. (2015). Dysfunctional family, social support and psychological well-being of adolescents in Greater Accra. A Thesis Submitted to the Faculty of Methodist University. Colledge Ghana.
Bandura, A. (2008). Social cognitive theory: An agentic perspective. Stanford, ca, USA: Stanford University.
Bandura, A. (2011). A social cognitive perspective on positive psychology. Revista de Psicologia Social: International Journal of Social Psychology, 26(1): 7-20.
Bandura, A. (2013). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychology, 28(1): 117-148.
Currie, C., Zanotti, C. & Morgan, A. (2012). Social determinants of health and well-being among young people. Health behavior in school aged children (HBSC) study. World Health Organization: Regional Office for Europe.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Facilitating optimal motivation and psychological well-being across life's domains. Canadian Psychology/ Psychologie Canadienne, 49(1): 14-19.
Dincer, A., Yesilyurt, S., & Takkac, M. (2012). The effects of autonomy-supportive climates on EFL learner's engagement, achievement and competence in English speaking classrooms. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 46(1): 3890-3894.
Hair, J. F., Black, W., Babin, B., & Anderson, R. E. (2009). Multivariate data analysis. New Jersey, NJ: Prentice Hall.
Hiett, C.J. (2015). The importance of school climate: An analysis of high-performing, high-poverty schools. Educational tests & measurements, Educational Administration, 5(3): 240-365.
Higgins- D’Alessandro, A. & Sadh, D. (1997). The dimension and measurement of school cultur: understanding school culture as the basis for school reform. International Journal of Educational Research, 27(1): 553-569.
Hitlin, S., & Long, C. (2009). Agency as a sociological variable: A preliminary model of individuals, situations, and the life course. Sociology Compass, 3(1): 137-160.
Horstmanshof, L., Punch, R., & Creed, P. A. (2008). Environmental correlates of wellbeing among final-year high school students. Australian Journal of Psychology, 8(1): 1-23.
Hox, J. J. (2010). Multilevel analysis: Techniques and applications. Hove: Routledge.
Jääskelä, P., Poikkeus, A. M., Vasalampi, K., Valleala, U. M., & Rasku-Puttonen, H. (2016). Assessing agency of university students: validation of the AUS Scale. Studies in Higher Education, 5(2): 1-19.‏
Kim, S.W. & Hill, N.E. (2015). Including fathers in the picture: A meta-analysis of parental involvement and students’ academic achievement. Journal of Educational Psychology, 107(4): 919–934.
King, K. M., Molina, B. S., & Chassin, L. (2009). Prospective relations between growth in drinking and familial stressors across adolescence. Journal of Abnormal Psychology, 118(3): 610-618.
Maggio, K. M. (2015). Why do you see it that way? The preferences of confrontational behavior as seen through attachment style and facework behaviour. Doctoral dissertation, University of Delaware.
Pilar, M. & Brett, B. (2008). The school environment and adolescent well-being: beyond academics. National Adolescent Health Information Center (NAHIC), 3(2): 1-11.
Reeve, J.M. (2009). Understanding motivation and emotion (5ed). New York: Wiely.
Rispoli, M.O., Reilly, M., Lang, R., & Machalice, W. (2011). Effect of motivating operations on problem and academic behaviour in classrooms. Journal of Applied Behavior Analysis, 44(1): 187-192.
Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything or is it? Exploration on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(1): 1069-1081.
Sands, T., & Plunkett, S. W. (2005). A new scale to measure adolescent reports of academic support by mothers, fathers, teachers, and friends in Latino immigrant families. Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 27(1): 244-253.
Seligman, M. (2010). Flourish Positive Psychology and Positive Interventions. Tanner lectures on human values. Delivered at University of Michigan.
Sohlman, E. (2008). Promoting Psychosocial Well-being through School Education: Concepts and Principles. Cross-Border Training Material for Promoting Psychosocial Well-Being through. School Education Rovaniemi: University of Lapland, 5(2): 17-24.
Truong, T. D., Hallinger, P., & Sanga, K. (2017). Confucian values and school leadership in Vietnam: Exploring the influence of culture on principal decision-making. Educational Management Administration & Leadership, 45(1): 77-100.
‏Way, N., Reddy, R. & Rhodes, J. (2008). Students’ perceptions of school climate during the middle school years: associations with trajectories of psychological and behavioral adjustment. American Journal of Community Psychology, 40(1): 194-213.
***