الگوی ساختاری فرسودگى تحصیلى بر اساس متغیرهاى حمایت اجتماعى ادراک شده، عدالت آموزشى و انگیزش تحصیلى دانشجویان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری

2 دانشگاه آزاد رودهن

3 دانشیار گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین نقش میانجیگر [D1] ابعاد انگیزش تحصیلی در رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده و عدالت آموزشی با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری پژوهش شامل تمام دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای تهران مرکز، تهران شرق و دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی واحد تهران در سال تحصیلی ۹۶-۱۳۹۵ به ­تعداد 83834 نفر بود که از میان آن‌ها به روش نمونه ‌برداری تصادفی چند مرحله­ای به این صورت که در مرحله اول 3 دانشگاه، از هر دانشگاه 3 دانشکده و از هر دانشکده 3 کلاس به­ صورت تصادفی و در نهایت از رشته­های حسابداری، روان­شناسی، میکروبیولوژی، علوم اجتماعی و مهندسی ژنتیک بر اساس پیشنهاد گاداگنولی و ولیسر (1998) و تعداد پارامترها ۴۱۰ نفر انتخاب شد. ابزار پژوهش پرسشنامه فرسودگی تحصیلی برسو  ۱۹۹۷، مقیاس انگیزش تحصیلی والرند، پلیتیر، بلایس، بریر، سنسال و همکاران (۱۹۹۲)، پرسشنامه عدالت آموزشی گل‌پرور (۱۳۸۹) و مقیاس چند وجهی حمایت ادراک شده زیمت، داهلم، زیمت و فارلی (1988) بود. پس از حذف 40 پرسشنامه مخدوش و 4 داده­ پرت، با استفاده از روش الگویابی معادله‌های ساختاری داده‌ها تحلیل شد. یافته­ها: نتایج نشان داد ضریب مسیر غیرمستقیم بین عدالت آموزشی و فرسودگی تحصیلی (121/0- =β، 002/0 =P) و حمایت اجتماعی ادراک شده و فرسودگی تحصیلی (253/0- =β، 001/0 =P) منفی است. نتیجه‌گیری: ضروری است که همه دانشجویان در محیط آموزشی از امکانات و حمایت کافی برخوردار شوند تا زمینه رشد و شکوفایی استعدادهای آن­ها  فراهم شود و بتوانند در راستای رسیدن به اهداف خود، انگیزه کافی برای تلاش و تکاپو پیدا کنند.

کلیدواژه‌ها


منابع
آسایش، حمید.، شریفی فرد، فاطمه.، موسوی، مجتبی.، طاهری خرامه، زهرا.، علی اکبرزاده آرانی، زهرا.، شعوری بیدگلی، علی‌رضا. (1395). همبستگی تنیدگی، فرسودگی و عملکرد تحصیلی دانشجویان پرستاری و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی قم. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم، 10(7): 83-74.
بای، نرگس.، حسن ‌آبادی، حمیدرضا.، و کاوسیان، جواد. (1395). الگوی ساختاری باورهای شایستگی و ادراک از کلاس درس با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان: نقش رفتارها و باورهای پیشرفت. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۱۱ (۱ پیاپی ۴۱): ۸۳-۶۷.
بدری گرگری، رحیم.، مصرآبادی، جواد.، پلنگی، مریم.، و فتحی، رحیمه. (1391). ساختار عاملی پرسشنامه فرسودگی تحصیلی با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی در دانش آموزان متوسطه. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 2(3): 188-171.
بهروزی، ناصر.، شهنی ییلاق، منیجه.، و پورسید، سید مهدی. (۱۳۹۱). رابطه کمال‌گرایی، استرس ادراک شده و حمایت اجتماعی با فرسودگی تحصیلی. نشریه راهبرد فرهنگ، ۵(4): ۱۰۲-۸۳.
پورسید، سید مهدی.، متولی، محمد مسعود.، پورسید، سید رضا.، و ابراهیمی، زهرا. (۱۳۹۴). رابطه استرس ادراک‌ شده، کمال‌گرایی و حمایت اجتماعی با فرسودگی تحصیلی و عملکرد تحصیلی دانشجویان. نشریه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۸(۳): ۱۹۴-۱۸۷.
ثناگو، اکرم.، نوملی، مهین.، و جویباری، لیلا. (۱۳۹۰). تبیین عدالت آموزشی در دانشجویان علوم پزشکی: بررسی دیدگاه و تجربیات دانشجویان علوم پزشکی. افق توسعه آموزش پزشکی، ۴(۳): ۴۴-۳۹.
خباز، محمود.، کریمی، یوسف.، کریمیان، نادر.، و شه ‌بخش، افشین. (۱۳۹۳). بررسی و مقایسه رابطه بین ابعاد کمال‌گرایی و حمایت اجتماعی با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی. پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره، ۴(۲): ۹۶-۸۲.
دشت بزرگی، زهرا. (1395). رابطه تعلل ‌ورزی و کمال‌گرایی تحصیلی با فرسودگی تحصیلی و عملکرد تحصیلی در دانشجویان پزشکی. دو ماهنامه علمی-پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 9(1): 41-34.
سالاری، کرامت.، و بادامی، رخساره. (۱۳۹۳). رابطه حمایت اجتماعی دبیران تربیت بدنی و انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان در فعالیت‌های ورزشی. مطالعات روان‌شناسی ورزشی، 8(3): ۴۹-۵۸.
سحاقی، حکیم.، و مریدی، ژاله. (۱۳۹۴). رابطه حمایت اجتماعی و یادگیری خودتنظیمی با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان جندی شاپور اهواز. نشریه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۲(۲): ۵۳-۳۵.
سندرسون (1392) روان‌شناسی سلامت. ترجمه فرهاد جمهری، فرحناز مسچی، شیدا سوداگر، علی اکبر ثمری، فرهاد هژیر و همکاران. تهران. انتشارات سرافراز. (تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی، 2013).
سیاری، حبیب الله.، لطفی‌ پور، پیمان.، و کاظم‌ پور، اسماعیل. (۱۳۹۱). تأثیر آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه عدالت آموزشی. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 8(3): ۲۵-۱.
شریفی‌ فرد، فاطمه.، نوروزی، کیان.، حسینی، محمد علی.، آسایش، حمید.، نوروزی، مهدی. (۱۳۹۳). عوامل مرتبط با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان پرستاری و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی قم در سال ۱۳۹۲. آموزش پرستاری، ۳(۳): ۶۸-۵۹.
صیف، محمد حسن. (1396). مدل علی تطبیقی فرسودگی تحصیلی در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی و پیام نور. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 5(1): 23-11.
عظیمی، افسانه.، افروز، غلامعلی.، درتاج، فریبرز.، و نعمت طاوسی، محترم. (1394). نقش مسند مهارگری و خودکارامدی در پیش ‌بینی انگیزش تحصیلی دانش آموزان. فصلنامه پژوهش در نظام-های آموزشی، 9(1): 18-1.
قدم ‌پور، عزت اله.، فرهادی، علی.، و نقی بیرانوند، فاطمه. (۱۳۹۵). تعیین رابطه بین فرسودگی تحصیلی با اشتیاق و عملکرد تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۸(۲): ۶۸-۶۰.
کریمی، کامبیز.، کاوسیان، جواد.، کرامتی، هادی.، عرب‌ زاده، مهدی.، و رمضانی، ولی اله. (۱۳۹۵). الگوی ساختاری کمال‌گرایی، انگیزش تحصیلی و بهزیستی روان‌شناختی در دانش‌آموزان دبیرستانی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۱۰(۳): ۳۲۷-۳۱۱.
گل‌پرور، محسن. (۱۳۸۹). بررسی نقش اخلاق تحصیلی، عدالت و بی‌ عدالتی آموزشی در رفتارهای مدنی-تحصیلی دانشجویان. نوآوری‌های مدیریت آموزشی (اندیشه‌های تازه در علوم تربیتی)، ۵(4): ۴۱-۲۵.
مرزوقی، رحمت ‌اله.، حیدری، معصومه.، و حیدری، الهام. (۱۳۹۲). بررسی رابطه عدالت آموزشی با فرسودگی تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، ۱۰(۳): ۳۳۴-۳۲۸.
موسوی، شایسته.، ابوالمعالی الحسینی، خدیجه.، و میرهاشمی، مالک. (۱۳۹۶). ساختار عاملی تأییدی مقیاس ارزیابی شایستگی تحصیلی در دانش‌آموزان دختر نوجوان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۱۱(۲): ۲۹۴-۲۷۵.
ناصری، فاطمه.، و کارشکی، حسین. (1396). نقش میانجیگرایانه بی ‌انگیزگی در رابطه باورهای انگیزشی، پیشرفت تحصیلی و فرسودگی تحصیلی. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 17(3): 174-163.
نعامی، عبدالزهرا. (۱۳۸۸). رابطه بین کیفیت تجارب یادگیری با فرسودگی تحصیلی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز. مطالعات روان‌شناختی، ۵(۳): ۱۳۴-۱۱۷.
ویسانی، مختار.، غلامعلی لواسانی، مسعود.، و اژه‌ای، جواد. (۱۳۹۱). نقش اهداف پیشرفت، انگیزش تحصیلی و راهبردهای یادگیری بر اضطراب آمار: آزمون مدل علی. مجله روان‌شناسی، ۱۶(۲): ۱۶۰-۱۴۲.
یارمحمدزاده، پیمان.، و فیض ‌اللهی، زهرا. (۱۳۹۵). تعیین رابطه حمایت اجتماعی، انگیزه تحصیلی با خودکارامدی تحصیلی دانش‌آموزان دبیرستان‌های شهر تبریز و آذرشهر. جامعه‌شناسی کاربردی، ۲۷ (1): ۱۶۹-۱۵۷.
References
Baum, A., Revenson, T. A., & Singer, J. E. (2012). Handbook of health psychology. New York: Psychology Press.
Buchwald, P. (2017). Social support. In Reference Module in Neuroscience and Biobehavioral Psychology: Elsevier.
Ditzen, B., & Heinrichs, M. (2014). Psychobiology of social support: the social dimension of stress buffering. Restorative Neurology and Neuroscience, 32(1): 149-162.
Eisenberger, N. I. (2013). An empirical review of the neural underpinnings of receiving and giving social support: Implications for health. Psychosomatic Medicine, 75(6): 545-556.
Gaumer Erickson, A. S., Noonan, P. M., Zheng, C., & Brussow, J. A. (2015). The relationship between self-determination and academic achievement for adolescents with intellectual disabilities. Research in Developmental Disabilities, 36(1): 45-54.
Guadagnoli, E., & Velicer, W. F. (1998). Relation to sample size to the stability of component patterns. Psychological Bulletin, 103(2): 265-275.
Ho, R. (2006). Handbook of univariate and multivariate data analysis and interpretation with SPSS. Boca Raton London, New York, Chapman & Hall/CRC.
Hughes, J. N., Im, M. H., & Wehrly, S. E. (2014). Effect of peer nominations of teacher-student support at individual and classroom levels on social and academic outcomes. Journal of School Psychology, 52(3): 309-322.
Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling, 2nd edition. New York & London: Guilford press.
Lee, S. J., Choi, Y. J., & Chae, H. (2017). The effects of personality traits on academic burnout in Korean medical students. Integrative Medicine Research, 6(2): 207-213.
Lin, S.-H., & Huang, Y.-C. (2014). Life stress and academic burnout. Active Learning in Higher Education, 15(1): 77-90.
Litalien, D., Morin, A. J. S., Gagne, M., Vallerand, R. J., Losier, G. F., & Ryan, R. M. (2017). Evidence of a continuum structure of academic self-determination: A two-study test using a bifactor-ESEM representation of academic motivation. Contemporary Educational Psychology, 51(1):67-82.
Rackow, P., Scholz, U., & Hornung, R. (2015). Received social support and exercising: An intervention study to test the enabling hypothesis. British journal of health psychology, 20(4): 763-776.
Rahmati, Z. (2015). The study of academic burnout in students with high and low level of self-efficacy. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 52(3): 49-55.
Raiziene, S., Pilkauskaite-Valickiene, R., & Zukauskiene, R. (2014). School burnout and subjective well-being: Evidence from cross-lagged relations in a 1-year longitudinal sample. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 29(4): 3254-3258.
Ramey, H. L., & Rose‐Krasnor, L. (2012). Contexts of structured youth activities and positive youth development. Child Development Perspectives, 6(1): 85-91.
Salmela-Aro, K., & Upadyaya, K. (2014). Developmental trajectories of school burnout: Evidence from two longitudinal studies. Learning and Individual Differences, 36(1):60-68.
Santos, L. M., Amorim, L. D., Santos, D. N., & Barreto, M. L. (2015). Measuring the level of social support using latent class analysis. Social Science Research, 50(1): 139-146.
Seibert, G. S., May, R. W., Fitzgerald, M. C., & Fincham, F. D. (2016). Understanding school burnout: Does self-control matter? Learning and Individual Differences, 13(1):120-127.
Silva, A. G., Cerqueira, A. T., & Lima, M. C. (2014). Social support and common mental disorder among medical students. Brazilian journal of epidemiology, 17(1): 229-242.
Taylor, G., Jungert, T., Mageau, G. A., Schattke, K., Dedic, H., Rosenfield, S., & Koestner, R. (2014). A self-determination theory approach to predicting school achievement over time: the unique role of intrinsic motivation. Contemporary Educational Psychology, 39(4): 342-358.
Timo, J., Sami, Y., Anthony, W., & Jarmo, L. (2016). Perceived physical competence towards physical activity, and motivation and enjoyment in physical education as longitudinal predictors of adolescents’ self-reported physical activity. Journal of Science and Medicine in Sport, 19(9):750-754.
Vallerand, R. J., Pelletier, L. G., Blais, M. R., Briere, N. M., Senecal, C., & Vallieres, E. F. (1992). The academic motivation scale: A measure of intrinsic, extrinsic, and motivation in education. Educational and Psychological Measurement, 52(4): 1003-1017.
Yamada, Y., Klugar, M., Ivanova, K., & Oborna, I. (2014). Psychological distress and academic self-perception among international medical students: the role of peer social support. BMC Medical Education, 14(1): 256-261.
Zimet, G. D., Dahlen, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 52(1): 30-41.
Zimet, G. D., Powell, S. S., Farley, G. K., & Werkman, S., & Berkoff, K. A. (1990). Psychometric characteristics of the multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 55(3 & 4): 610-617.