نقش میانجیگر سرمایه روان‌شناختی در رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی با سازگاری زناشویی دانشجویان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

2 دانشگاه علامه طباطبایی

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین نقش واسطه‌­ای سرمایه روان‌­شناختی در رابطه بین ویژگی‌­های شخصیتی روان­ رنجورخویی، گشودگی، برونگرایی، توافق­ پذیری و وظیفه ­شناسی با سازگاری زناشویی دانشجویان زن بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری تمام دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در نیمسال اول ۹۷-۱۳۹۶ به ­تعداد ۳۳۰۰۰ نفر بود. از میان آن­ها به ­روش نمونه ‌برداری در دسترس ۳۰۰ نفر بر اساس پیشنهاد کلاین (2011) از کلاس‌­های دانشکده روان‌­شناسی که معیارهای ورود به پژوهش داشتند؛ انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه سازگاری زناشویی اِسپانیر ۱۹۷۶، پرسشنامه پنج عاملی نئو کاستا و مک کری ۱۹۸۵ و پرسشنامه سرمایه روان‌­شناختی لوتانز، آوولیو، آوی و نورمان (2007) بود. پس از حذف ۳ پرسشنامه مخدوش و ۱ داده پرت، داده‌­های پژوهش با استفاده از روش الگویابی معادله­های ساختاری تحلیل شد. یافته­‌ها:  نتایج نشان داد ضریب مسیر غیرمستقیم بین صفت گشودگی و سازگاری زناشویی (066/0 =β، ۰۱۶/۰ =P)، ضریب مسیر غیرمستقیم بین صفت برونگرایی و سازگاری زناشویی (083/0 =β، ۰۱۲/۰ =P) و ضریب مسیر غیرمستقیم بین صفت روان ­رنجورخویی و سازگاری زناشویی (117/0- =β، ۰۰۱/۰ =P) معنادار است. نتیجه­گیری: صفات شخصیتی به­‌عنوان پیش­ آمادگی‌­هایی که افراد با خود در روابط زناشویی وارد می­‌کنند؛ احتمالاً بر سرمایه روان­‌شناختی افراد شامل خوش بینی، خودکارامدی، امیدواری و تاب­ آوری  در برخورد با مشکلات زناشویی اثرگذار است و ممکن است منجر به کاهش یا افزایش سازگاری زناشویی ­شود. از این­ رو، پیشنهاد می‌­شود که کارگاه‌­هایی با هدف ارتقاء سرمایه روا‌ن‌­شناختی برای دانشجویان متأهل در دانشگاه­‌ها برگزار شود.

کلیدواژه‌ها


منابع
امانی، احمد.، عیسی ‌نژاد، امید.، و عزیزی، آرمان. (1394). بررسی روابط ساختاری طرح ‌واره‌های ناسازگار اولیه و عامل‌های شخصیتی با سازگاری زناشویی. فصلنامه پژوهش‌های نوین روان-شناختی، 10(1): 70-45.
آخوندی، نیلا.، آقا علیخانی، علی محمد. (1394). روان‌شناسی مثبت. تهران: نشرپیوند.
پناهی، احسان.، و فاتحی‌ زاده، مریم السادات. (۱۳۹۴). بررسی رابطه بین مؤلفه‌های سرمایه روان شناختی و کیفیت زندگی زناشویی در بین زوجین شهر اصفهان. فصلنامه زن و جامعه، ۶(3): ۵۸-۴۱.
پورسردار، نوراله.، پورسردار، فیض اله.، پناهنده، عباس.، سنگری، علی اکبر.، و عبدی ‌زرین، سهراب. (1391). تأثیر خوش‌بینی (تفکر مثبت) بر سلامت روانی و رضایت از زندگی: یک مدل روان-شناختی از بهزیستی. مجله پژوهشی حکیم، 16(1): 49-42.
ثنایی، باقر (1378). نقش خانواده اصلی در ازدواج فرزندان. فصلنامه تازه‌ها و پژوهش‌های مشاوره، 1(2): 46-21.
جوانمرد، غلامحسین.، محمدی قره قوزلو، رقیه.، و پوراکبران، الهه. (1395). نقش واسطه‌ای بهداشت روانی همسر در بهداشت روانی و رضایت زناشویی زوجین. مجله اصول بهداشت روانی، 18(4): 206-196.
چهره، هاشمیه.، ازگلی، گیتی.، ابوالمعالی الحسینی، خدیجه.، و نصیری، ملیحه. (۱۳۹۶). بررسی ارتباط ویژگی‌های شخصیتی و رضایت زناشویی بر اساس مدل پنج عامل بزرگ شخصیتی: مرور سیستماتیک. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، ۲۲(۵): ۱۳۲-۱۲۱.
حسینی، زهرا.، خلقی، زهرا.، جابری، سمیه.، صدیقی، اکرم، صالحی، وجیهه.، و تفویضی، متین. (۱۳۹۲). مقایسه ویژگی‌های شخصیتی زوجین متعارض و عادی با استفاده از پرسشنامه شخصیتی ۵ عاملی نئو. مجله پزشکی قانونی، ۱۹(۴ و ۱): ۱۷۴-۱۶۵.
حسینی، فریده سادات.، محمدی، مریم.، و جوکار، مهناز. (1394). بررسی صمیمیت زناشویی در دوران میانسالی، نقش ویژگی‌های شخصیتی زوجین. فصلنامه فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده، ۹(4): ۵۱-۲۷.
حمید، نجمه. (1389). رابطه‌ میان سخت‌رویی روان‌شناختی، رضایت از زندگی و امید با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دختر پیش ‌دانشگاهی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 4(4/16): ۱۱۶-۱۰۱.
خادمی، علی.، ولی ‌پور، مریم.، مرادزاده خراسانی، لاله.، و نیشابوری، سیمین. (۱۳۹۳). رابطه ویژگی-های شخصیت با رضایت زناشویی و مؤلفه‌های آن در زوج‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۸(۴ پیاپی ۳۲): ۱۰۹-۹۵.
دهقان، فاطمه.، آتش‌پور، حمید.، شفتی، عباس. (۱۳۹۳). رابطه عوامل شخصیت و خودکارامدی عمومی با امید عاملی و راهبردی به درمان در معتادان. فصلنامه علمی-پژوهشی اعتیادپژوهی، ۸(3): ۱۰۸-۹۱.
رزاقی، نرگس.، نیکی جو، معصومه.، کراسکیان موجمباری، آدیس.، و ظهرابی مسیحی، آرینه. (1390). رابطه پنج عامل بزرگ شخصیت با رضایت زناشویی. روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسی ایرانی، 7(3): ۲۷۷-۲۶۹.
سلیمی، مسعود. (۱۳۹۳). رابطه شادکامی با پنج عامل بزرگ شخصیت. فصلنامه مددکاری اجتماعی، ۳(۲): ۴۹-۴۱.
سلیمی، هادی.، محسن‌ زاده، فرشاد.، و نظری، علی محمد. (1393). پیش بینی سازگاری زناشویی براساس انسجام خانوادگی، مهارت‌های تصمیم‌گیری و حل‌ مساله و مهارت‌های مقابله. فصلنامه نسیم تندرستی، 3(1): 63-57.
شاکریان، عطا. (۱۳۹۱). نقش ابعاد شخصیت و جنسیت در پیش‌بینی سازگاری زناشویی. مجله دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه (بهبود)، ۱۶(3): ۲۲-۱۶.
شاکریان، عطا.، محمدنظری، علی محمد.، ابراهیمی، پایناز.، فاطمی، عادل.، و دانایی، صبا. (1391). ارتباط شباهت و تضاد در ویژگی‌های شخصیتی با سازگاری زناشویی. مجله علوم رفتاری، ۶(۳): ۲۵۱-۲۴۵.
شفیع‌ زاده، رقیه. (۱۳۹۱). رابطه تاب‌ آوری با پنج عامل بزرگ شخصیت. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، ۱۳(1): ۱۰۲-۹۵.
صحرایی داریان، المیرا.، و کربلایی محمد میگونی، احمد. (۱۳۹۶). پیش بینی خودکارامدی درد در بیماران با پیوند کبد بر اساس آسیب کودکی و تاب ‌آوری. نشریه خانواده و بهداشت، ۷(۱): ۴۴-۲۶.
فاریابی، ظهیرالدین.، و زارعی محمود آبادی، حسن. (1394). بررسی و مقایسه سازگاری زناشویی، شادکامی و میل به طلاق در ازدواج‌های سنتی و غیر سنتی شهر یزد. طلوع بهداشت، 14(3): 94-83.
فتح‌اله‌ زاده، نوشین.، باقری، پریسا.، رستمی، مهدی.، و دربانی، علی. (۱۳۹۵). اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بر سازگاری و خودکارامدی دانش آموزان دختر دبیرستانی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۱۰(3): ۲۸۹-۲۷۱.
فتح‌اله ‌زاده، نوشین.، میر صیفی ‌فرد، لیلا سادات.، کاظمی، مهناز.، سعادتی، نادره.، و نوابی ‌نژاد، شکوه. (۱۳۹۶). اثربخشی غنی‌ سازی زندگی زناشویی بر اساس نظریه انتخاب بر کیفیت روابط زناشویی و صمیمیت زوج‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(3): ۳۷۲-۳۵۳.
کاکابرایی، کیوان.، و افشارنیا، کریم. (۱۳۹۱). نسخه کوتاه فهرست پنج عامل بزرگ: آزمون تغییرناپذیری عاملی در والدین کودکان عادی و استثنایی. فصلنامه مشاوره و روان‌ درمانی خانواده، ۱(1): ۴۲-۲۷.
گروسی فرشی، میرتقی.، مهریار، امیرهوشنگ.، و قاضی طباطبایی، محمود. (۱۳۸۰). کاربرد آزمون جدید شخصیتی نئو و بررسی و تحلیل ویژگی‌ها و ساختار عاملی آن در بین دانشجویان دانشگاه-های ایران. فصلنامه علمی پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهرا، ۱۱(3): ۱۹۸-۱۷۳.
گل‌پرور، محسن. (۱۳۹۳). الگوی نقش مؤلّفه‌های سرمایه روان‌شناختی در رضایت از زندگی و رضایت زناشویی در همسران ایثارگران شهرکرد. مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، ۱۲(۱).
نظری، راضیه.، و کربلایی محمد میگونی، احمد. (۱۳۹۶). الگوی ساختاری کمال‌گرایی، بهزیستی روان‌شناختی و سازگاری زناشویی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(3): ۴۳۲-۴۱۱.
References
Amiri, M., Farhoodi, F., Abdolvand, N., & Bidakhavidi, A. R. (2011). A study of the relationship between Big-five personality traits and communication styles with marital satisfaction of married students majoring in public universities of Tehran. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 30(1): 685-689.
Briley, D.A., & Tucker-Drob, E.M. (2012). Broad bandwidth or high fidelity? Evidence from the structure of genetic and environmental effects on the facets of the five factor model. Behavior Genetics, 11(1): 743-763.
Claxton, A., O’Rourke, N., Smith, J. Z., & DeLongis, A. (2012). Personality traits and marital satisfaction within enduring relationships: An intra-couple discrepancy approach. Journal of Social and Personal Relationships, 29(3): 375-396.
Costa, P. T. Jr., & McCrae, R. R. (1989). The NEO-PI/NEO-FFI manual supplement. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.
De Vibe, M., Solhaug, I., Tyssen, R., Friborg, O., Rosenvinge, J. H., Sørlie, T., & Bjørndal, A. (2013). Mindfulness training for stress management: a randomised controlled study of medical and psychology students. BMC Medical Education, 13(1): 107-117.
Howard, M. C. (2017). The empirical distinction of core self-evaluations and psychological capital and the identification of negative core self-evaluations and negative psychological capital. Personality and Individual Differences, 114(Supplement C): 108-118.
Khademi, A. (2017). Prediction of marital dissatisfaction based on personality characteristics and social relations in couples of students and non-students. International Journal of Medical Research & Health Sciences, 6(1): 103-107.
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling, (3rd Ed). New York, NY: Guilford.
Kohtala, A., Lappalainen, R., Savonen, L., Timo, E., Tolvanen, A. (2015). A four-session acceptance and commitment therapy based intervention for depressive symptoms delivered by master’s degree level psychology students: a preliminary study. Clinical Psychology Review, 43(3): 360-73.
Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., & Norman, S. M. (2007). Positive psychological capital: measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel Psychology, 60(3): 541-572.
Mirfallahi, S. Z., Akbari, B., Keshvar Panah Karjoun, A., Boostani Mavi, G., & Khoshkhoo Gilavaee, F. (2012). The investigation relationship between personality characteristics on marital satisfaction. Journal of Applied Environmental and Biological Sciences, 2(6): 203-209.
Montesino, M. L. C., Gomez, J. L. G., Fernandez, M. E. P., & Rodriguez, J. M. A. (2013). Psychometric properties of the dyadic adjustment scale (DAS) in a community sample of couples. Psicothema, 25(4): 536-541.
Mutlu, T., Balbag, Z., & Cemrek, F. (2010). The role of self-esteem, locus of control and big five personality traits in predicting hopelessness. Procedia Social and Behavioral Sciences, 9(1): 1788-1792.
Oshio, A., Taku, K., Hirano, M., & Saeed, G. (2018). Resilience and big five personality traits: A meta-analysis. Personality and Individual Differences, 32(1): 54-60.
Schaffhuser, K., Allemand, M., & Martin, M. (2014). Personality traits and relationship satisfaction in intimate couples: three perspectives on personality. European Journal of Personality, 28(2): 120-133.
Sharpe, J. P., Martin, N. R., & Roth, K. A. (2011). Optimism and the big five factors of personality: beyond neuroticism and extraversion. Personality and Individual Differences, 51(8): 946-951.
Shi, M., Liu, L., Wang, Z. Y., & Wang, L. (2015). The mediating role of resilience in the relationship between big five personality and anxiety among Chinese medical students: a cross-sectional study. PLoS One, 10(3): e0119916.
Spanier, G. B. (1976). Measuring dyadic adjustment: New scale for assessing the quality of marriage and similar dyads. Journal of Marriage and Family, 38(2): 15-28.
Stajkovic, A. D., Bandura, A., Locke, E. A., Lee, D., & Sergent, K. (2018). Test of three conceptual models of influence of the big five personality traits and self-efficacy on academic performance: A meta-analytic path-analysis. Personality and Individual Differences, 120(1): 238-245.
Thomas, E. R., & Tankha, G. (2017). Big five personality and psychological capital among final year medical students. International Journal of Advanced Research (IJAR). 91(1): 123-135.
Thomas, S. J., Caputi, P., & Wilson, C. J. (2014). Specific attitudes which predict psychology students' intentions to seek help for psychological distress. Journal of Clinical Psychology, 70(3): 273-82.
Wang, Y., Yao, L., Liu, L., Yang, X., Wu, H., Wang, J., & Wang, L. (2014). The mediating role of self-efficacy in the relationship between Big five personality and depressive symptoms among Chinese unemployed population: a cross sectional study. BMC Psychiatry, 14(1): 48-61.
***