نقش واسطه‌ای خودپنداره در رابطه بین دلبستگی به والدین و همسالان با رفتارهای جامعه پسند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری

2 استادیار، دانشگاه ازاد رودهن

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین نقش واسطه­ای خودپنداره در رابطه بین دلبستگی به والدین و همسالان با رفتارهای جامعه پسند بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل تمام دانش‌آموزان دختر متوسطه اول پایه­های هفتم تا نهم مدارس نواحی یک و دو شهرستان همدان به ­تعداد 21690 بود. میشل 1993، نسبت 10 تا 20 آزمودنی به ازای هر متغیر مشاهده شده و گاداگنولی و ولیسر (1998) نیز در پژوهش با رویکرد الگو­یابی و تحلیل مسیر، نمونه­ای با حجم 300 تا 450 نفر را ضروری می­دانند. بنابراین در این پژوهش با در نظر گرفتن احتمال ریزش نمونه۵70 نفر، به روش نمونه برداری تصادفی دو مرحله­ای به این صورت که از هر ناحیه 2 مدرسه به نام مدرسه شاهد 1 و 2 و مدرسه فروغ و فاطمه الزهرا و از هر مدرسه 4 کلاس انتخاب شد. ابزار پژوهش پرسشنامه دلبستگی به والدین و همسالان آرمسدن و گرینبرگ (1987)، پرسشنامه خودپنداره ساراسوت 1984 و مجموعه شخصیت جامعه پسند پنر، فریتشر، کریگر و فرایفلد (1995) بود. پس از حذف 48 پرسشنامه مخدوش و 2 داده پرت، داده­ها با استفاده از روش الگویابی معادله­های ساختاری تحلیل شد. یافته­ها: نتایج نشان داد که ضریب مسیر غیرمستقیم دلبستگی به همسالان با رفتارهای جامعه پسند (064/0=β، 001/0=P)، دلبستگی به پدر با رفتارهای جامعه پسند (033/0=β، 018/0=P) و دلبستگی به مادر با رفتارهای جامعه پسند (022/0=β، 037/0=P) مثبت و معنادار است. نتیجه­گیری: پیشنهاد می­شود برای کاهش رفتارهای ضداجتماعی و افزایش رفتارهای جامعه پسند در مدارس، برنامه­هایی جهت ارتقای خودپنداره نوجوانان و ترمیم دلبستگی آن­ها با والدین و همسالان تدوین شود

کلیدواژه‌ها


منابع
ارجایی، زینب.، کرمی ‌نیا، رضا.، و احمدی طهور سلطانی، محسن. (۱۳۹۶). مقایسه اثربخشی درمان گروهی بین‌فردی روان‌پویشی و هیجان‌محور بر سبک دلبستگی نوجوانان دختر. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(4): ۵۱۴-۴۹۵.
خدابخش، محمدرضا. (1391). رابطه سبک‌های دلبستگی با همدلی در دانشجویان پرستاری. نشریه مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری، 25(2): 49-40.
دانش، عصمت.، نیکومنش، نرسانگا.، سلیمی ‌نیا، نرگس.، سابقی، لیلا.، و شمشیری، مینا. (1393). رابطه صفات شخصیتی مادران با کمال‌گرایی دختران نوجوان آن‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 8(4): 78-63.
سلگی، زهرا. (۱۳۹۶). اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر دلبستگی ناایمن، ترس از صمیمیت و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در نوجوانان دارای سابقه خودکشی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(۴): ۵۵۵-۵۳۵.
کمالی ایگلی، سمیه.، و ابوالمعالی الحسینی، خدیجه. (۱۳۹۵). تبیین راهبردهای تنظیم شناختی هیجان بر اساس فرایندهای ارتباطی خانواده و کمال‌گرایی در نوجوانان دختر. فصلنامه روان-شناسی کاربردی، ۱۰(۳): ۳۱۰-۲۹۱.
هاشمی، سعداله.، درتاج، فریبرز.،‌ سعدی‌پور، اسماعیل.، و اسدزاده، حسن. (۱۳۹۶). الگوی ساختاری احساسات شرم و گناه براساس شیوه‌های فرزندپروری والدین: نقش واسطه‌ای سبک‌های دلبستگی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(۴): ۴۹۳-۴۷۵.
هنرپروران، نازنین.، خاتونی، زهرا.، باقری، سارا.، نامجو، فرهاد.، و هارونی‌زاده، زهرا. (۱۳۹۶). اثربخشی آموزش گروهی تحلیل ارتباط محاوره‌ای مادر-کودک بر ایمنی دلبستگی پسرهای 6 تا 10 سال دچار اختلال نافرمانی مقابله‌ای. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(۴): ۵۷۸-۵۵۷.
References
Ahn, J.-A., & Lee, S. (2016). Peer attachment, perceived parenting style, self-concept, and school adjustments in adolescents with chronic illness. Asian Nursing Research, 10(4): 300-304.
Al-Thani, T., & Semmar, Y. (2017). An exploratory study of teachers’ perceptions of prosocial behaviors in preschool children. International Journal of Educational Development, 53(Supplement C): 145-150.
Armsden, G. C., & Greenberg, M. T. (1987). The inventory of parent and peer attachment: Individual differences and their relationship to psychological well-being in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 16(5): 427-454.
Bedard, L., Deziel, J., & Lamarche, L. (2012). Introduction à la psychologie sociale (Introduction to social psychology) (4th edition). Pearson.
Brumariu, L. E. (2015). Parent-child attachment and emotion regulation. New Directions for Child and Adolescent Development, 148(3): 31-45.
Charalampous, K., Demetriou, C., Tricha, L., Ioannou, M., Georgiou, S., Nikiforou, M., & Stavrinides, P. (2018). The effect of parental style on bullying and cyber bullying behaviors and the mediating role of peer attachment relationships: A longitudinal study. Journal of Adolescence, 64(1): 109-123.
Chernyak, N., & Kushnir, T. (2018). The influence of understanding and having choice on children's prosocial behavior. Current Opinion in Psychology, 20(Supplement C): 107-110.
Foulkes, L., Leung, J. T., Fuhrmann, D., Knoll, L. J., & Blakemore, S. J. (2018). Age differences in the prosocial influence effect. Developmental science, 21(4): 1-9.
Fraley, R. C., & Roisman, G. I. (2019). The development of adult attachment styles: four lessons. Current Opinion in Psychology, 25(1): 26-30.
Gorrese, A., & Ruggieri, R. (2013). Peer attachment and self-esteem: A meta-analytic review. Personality and Individual Differences, 55(5): 559-568.
Guadagnoli, E., & Velicer, W. F. (1998). Relation to sample size to the stability of component patterns. Psychological Bulletin, 103(2): 265-275.
Gullone, E. and Robinson, K. (2005). The inventory of parent and peer attachment-revised (IPPA‐R) for children: A psychometric investigation. Clinical Psychology & Psychotherapy, 12(1): 67-79.
Ju, S., & Lee, Y. (2018). Developmental trajectories and longitudinal mediation effects of self-esteem, peer attachment, child maltreatment and depression on early adolescents. Child Abuse & Neglect, 76(3): 353-363.
Mallinckrodt, B., McNett, A. M. S., Celebi, E., Birks, K. M., Tsai, C.-L., & Williams, B. E. (2013). Cognitive Primes for Attachment Security can Increase Cultural Empathy, but also Interact Negatively with Attachment Anxiety. Journal of Social and Clinical Psychology, 32(10): 1013-1039.
Malti, T., & Dys, S. P. (2018). From being nice to being kind: development of prosocial behaviors. Current Opinion in Psychology, 20(Supplement C): 45-49.
Marchand-Reilly, J. F. (2012). Attachment Anxiety, Conflict Behaviors, and Depressive Symptoms in Emerging Adults’ Romantic Relationships. Journal of Adult Development, 19(3): 170-176.
Meyers, L. S., Gamst, G., & Guarino, A. J. (2006). Applied multivariate research, design and interpretation. London: Sage publication.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2019). Attachment orientations and emotion regulation. Current Opinion in Psychology, 25(1): 6-10.
Nie, Y., Li, J., & Vazsonyi, A. T. (2016). Self-control mediates the associations between parental attachment and prosocial behavior among Chinese adolescents. Personality and Individual Differences, 96(Supplement C): 36-39.
Pan, Y., Zhang, D., Liu, Y., Ran, G., & Teng, Z. (2016). The effects of attachment style and security priming on the perception of others’ pain. Journal of Social and Personal Relationships, 34(2): 184-208.
Pardess, E., Mikulincer, M., Dekel, R., & Shaver, P. R. (2014). Dispositional attachment orientations, contextual variations in attachment security, and compassion fatigue among volunteers working with traumatized individuals. Journal of personality, 82(5): 355-366.
Passanisi, A., Gervasi, A. M., Madonia, C., Guzzo, G., & Greco, D. (2015). Attachment, Self-Esteem and Shame in Emerging Adulthood. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 191(1): 342-346.
Paulus, M. (2018). The multidimensional nature of early prosocial behavior: a motivational perspective. Current Opinion in Psychology, 20(Supplement C): 111-116.
Penner, L. A. (2002). Dispositional and organizational influences on sustained volunteerism: an interactionist perspective. Journal of Social Issues, 58(3): 447-467.
Penner, L. A., Fritzsche, B. A., Craiger, J. P., & Freifeld, T. R. (1995). Measuring the prosocial personality. In J. Butcher & C. D. Spielberger (Eds.), Advances in personality assessment (Vol. 10). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
Sable, P. (2008). What is Adult Attachment? Clinical Social Work Journal, 36(1): 21-30.
Sarswat, R. K. (1999). Manual of self-concept questionnaire. Agra: National Psychological Corporation.
Shaver, P. R., Mikulincer, M., & Cassidy, J. (2018). Attachment, caregiving in couple relationships, and prosocial behavior in the wider world. Current Opinion in Psychology, 25(2): 16-20.
Stern, J. A., & Cassidy, J. (2018). Empathy from infancy to adolescence: An attachment perspective on the development of individual differences. Developmental Review, 12(3): 1-22.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th Ed). Pearson.
Tasca, G. A. (2014). Attachment and group psychotherapy: introduction to a special section. Psychotherapy (Chicago, Ill.), 51(1): 53-56.
Thomson, P., & Jaque, S. V. (2017). Attachment, parenting, and childhood adversity creativity and the performing artist (pp. 167-186). San Diego: Academic Press.
Van den Bos, W., Crone, E. A., Meuwese, R., & Güroğlu, B. (2018). Social network cohesion in school classes promotes prosocial behavior. PLoS ONE, 13(4): 19-26.
Yang, X., Zhu, L., Chen, Q., Song, P., & Wang, Z. (2016). Parent marital conflict and Internet addiction among Chinese college students: The mediating role of father-child, mother-child, and peer attachment. Computers in Human Behavior, 59(Supplement C): 221-229.
Yu, Z., Hao, J., & Shi, B. (2018). Dispositional envy inhibits prosocial behavior in adolescents with high self-esteem. Personality and Individual Differences, 122(1): 127-133.
Zilberstein, K. (2014). The use and limitations of attachment theory in child psychotherapy. Psychotherapy (Chicago, Ill.), 51(1): 93-103.